Πέμπτη, 29 Απριλίου 2010

Βίλχεμ Ράιχ - Άκου Ανθρωπάκο (ολόκληρο το βιβλίο)

WILHELM REICH

Ακου Ανθρωπάκο


0 Βίλχελμ Ράιχ γεννήθηκε το 1987. To 1920, φοιτητής α-κόμη της ιατρικής σχολής του πανεπιστήμιου της Βιένης. έγι-νε μέλος της Ψυχαναλυτικής Ε-ταιρίας υπό τη διεύθυνση του Ζιγκμουντ Φρόιντ, με τον οποίο διατήρησε επί μακρόν φιλικές σχεσεις.
Κατά το 1930 μετέβη στη Γερμανία και mo συγκεκριμένα στο Βερολίνο. Η άνοδος των Ναζιστών τον υποχρέωσε να φύγει απ' τη Γερμανία, Πέρασε διαδοχικά από τη Δανία, τη Σουηδία και τη Νορβηγία. για να καταλήξει στις Η.Π.Α.. Στη Ν. Υόρκη εγκατέστησε το εργα-στήριό του. όπου εργάστηκε α-ναπτύσσοντας τη μέθοδο ιης οργονοθεραπείας. Στο ιατρικό του ημερολόγιο έχουν καταχω-ρηθεί επιτυχημένες θεραπείες σε δερματικές ασθένειες. κα-θώς και σε προχωρημένα στά-δια του καρκίνου.
Όπως ήταν φυσικό δέχτηκε την επίθεση του ιατρικού κατε-στημένου και των φαρμακευτι-κών εταιριών της εποχής του. Τον έσυραν στα δικαστήρια μέ-σω του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων και πέτυχαν την
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ΒΙΛΧΕΛΜ ΡΑΪΧ
Μετάφραση
Νατάσσα Βαρσάκη
ΣΗΜΕΙΩΜΑ TOY ΕΚΔΟΤΗ
Πέρα από ψυχοθεραπευτής, ο Βίλχελμ Ράιχ υπήρξε ένας από τους κορυφαίους φιλόσοφους και επαναστάτες της ε-ποχής που πέρασε. Όπως και άλλοι πρωτοπόροι της επι-στήμης, θέλησε να δώσει νέα συνειδησιακά μονοπάτια στην ανθρωπότητο, νέους δρόμους να πορευτεί στις αναζητήσεις της.
To έργο του Άκου Ανθρωπάκο γράφτηκε ως απάντηση στους επικριτές του και τα συμφέροντα που τους υποκίνησαν σε μια επίθεση διαρκείας εναντίον του. Επίθεση που τον οδήγησε στις φυλακές του Λούισμπρουγκ και το θάνατό του. Ο Ράιχ παρακολουθεί, στην αρχή με αφέλεια, κατόπιν με απορία και τέλος με τρόμο το τι κάνει ο Ανθρωπάκος στον εαυτό του, με ποιο τρόπο δολοφονεί όσους φροντίζουν για την πραγμαηκή του ευτυχία.
To Άκου Ανθρωπάκο είναι μια καταγγελία και έκκληση συνάμα ενός πρωτοπόρου που κννηγήθηκε αδυσώπητα από το κατεστημένο της εποχής και τιμωρήθηκε απάνθρωπα για το ελεύθερο πνεύμα του. To έργο αυτού του μεγάλου κοινω-νικού φιλόσοφου είναι περισσότερο από ποτέ επίκαιρο. Οι αλλαγές που έγιναν από το θάνατό του μέχρι τώρα στην αν-θρώπινη συνείδηση είναι πολύ λίγες, γεγονός που αντανα-
κλάται στην παγκόσμια κατάσιαση. Οι πρόσφατες αναταρά-ξεις σε παγκόσμιο επίπεδο και οι εηιδράσεις ιους για μια ηαγκόσμια συνειδησιακή αλλαγή, ίσως μας οδηγήσουν να δούμε τον κόσμο με απλότητα και αγάπη, με μια θέληση για απελευθέρωση από τις προκαταλήψεις που μας ταλανίζουν επί σειρά αιώνων.
Για αυτό, η οπτική γωνία του β/λχελμ Ράιχ είναι περισ-σόχερο από ποτέ αναγκαία για την κατανόηση του εαυτού και του περιβάλλοντος. Μια υηενθύμιση για το βασικό γεγονός πως ε'χουμε απομακρυνθεί από τις απλές, τις μεστές αλήθειες της ζωής.
Αθήνα 1999
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Σε φωνάζουν Ανθρωπάκο, Κοινό Άνθρωπο. Λένε πως χάραξε η εποχή σου, η «Εποχή ιου Κοινού Ανθρώ-πον».
Μα δεν είσαι συ που το λες, ανθρωπάκο. To λένε εκείνοι, οι αντιπρόεδροι των μεγάλων εθνών, ο/ εργα-τοπατέρες, οι μετανιωμένοι γιοι ιων αστών, οι ηολιτικοί κοι οι φιλόσοφοι. Σου προσφέρουν το μέλλον, μα δε ρωτούν για το παρελθόν σον.
Κι όμως, είσαι κληρονόμος ενός τρομερού παρελθό-ντος. Τούτη η κληρονομιά καίει στη χούφτα σου σα δια-μάντι φλεγόμενο. Εγώ αυτό έχω να σου πω.
Ο γιατρός, ο τσαγκάρης, ο μηχανικός ή ο εκπαιδευ-τικός, γ\α να προκόψουν στη δουλειά ιους και να κερ-δίσουν ιο ψωμί τους, πρέπει να γνωρίζουν τις ελλείψεις τονς. Εδώ και κάμποσες δεκαετίες παίρνεις παγκοσμίως τα ηνία στα χέρια σου. To μέλλον της ανθρωπότητας θα εξαρτηθεί από ιις σκέψεις και τις πράξεις σου. Όμως, οι δάσκαλοι κι οι αψέντες σου δε σου μιλάνε για τον τρόπο που σκέφτεσω πραγματικά. Δε σου λένε ποιος είσοι στα αλήθεια. Κανένας δεν τολμά να σε φέρει αντι-μέτωπο με τη μοναδική πραγματικότητα που έχει τη δύ-
9
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ναμη να σε καταστήσει κύριο του πεπρωμένου σου. Εί-σαι «ελεύθερος» από μια άποψη μονάχα: ελεύθερος από την αυτοκρπική, που μπορεί να σε βοηθήσει να κουμα-νιάρεις τη ζωή σου.
Δε σ' άκουσα να παραπονιέσαι ηοτέ: «Με εκθειάζετε σαν το μελλοντικό αφέντη ιου εαντού μου και του κό-ομου μου. Αλλά δε μου λέτε πώς γίνεται κανείς αφένιης του εαυτού του. Δε μου λέτε ποια είναι τα λάθη και τα ελαττώματά μου, πού σφάλλω στον τρόπο που σκέφτομαι και ηράττω».
Επιτρέπεις στους ισχνρονς να απαηούν τη δύναμη εν ονόματι «του ανθρωπάκου». Όμως, εσύ ο ίδιος παραμέ-νεις βουβός. Ενισχύεις τους ισχνρούς με περισσότερη δύναμη. Επιλέγεις για εκπροσώπους ανθρώπους αδύνα-μους και κακοήθεις. Τελικά διαπιστώνεις πάντα, πολύ αργά, πως σ' έπιασαν κορόιδο.
Σε καιαλαβαίνωΐ Κι ετούτο επειδή αντίκρισα αμέτρη-τες φορές γυμνό το κορμί και τηη ψυχή σου. Σε είδα δίχως τη μάσκα σου, την κομματική σου ταυτότητα ή την εθνική σου υπερηφάνεια. Γυμνό σα νεογέννητο, γυμνό οα σιρατάρχη ξεβράκωτο. Σ' άκουσο να κλαις και να οδύρεσαι. Μον μίλησες για τα προβλήμαιά σου, τις α-γάπες και τους πόθους σου. Σε ξέρω και σε καταλαβαί-νω. Και θα σου πω τι είσαι, ανθρωπάκο, επειδή πιστεύω πραγμαηκά σιο ιρανό σου μέλλον. Μα επειδή το μέλλον σού ανήκει, αναμφίβολα σου ανήκει, ρίξε μια ματιά στον εαυτό σου. Κοίια τον όπως είναι πραγματικά. Άκου αυτό που κανένας από τους ηγέτες και τους αντιπροσώπους οου δεν τολμά να σον πει:
10
ΑΚΟΥ; ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Είσαι «άνθρωπος μικρός, κοινός». Συλλογίοον ιη δι-πλή έννοια που έχουν ιούιες οι λέξεις, «μικρός» και «κοινός»...
Μην ιο βάζεις σια πόδιαϊ Βρες ιο κουράγιο να αντι-κρίσεις τον εαυτό σουΐ
«Με ποιο δικαίωμα μον κάνεις κήρυγμα;» Βλέπω την ερώτηση στο τρομαγμένο βλέμμα σου. Σ' ακουω να την ξεσιομίζεις όλο αυθάδεια. Φοβάσαι να αντικρίσεις τον εαυτό σου, ανθρωπάκο. Φοβάσαι την κριτική, όσο και τη δύναμη που σου υποσχέθηκαν. Αλήθεια, πώς σκέφτε-σαι να χρησιμοποιήσεις τη δύναμή σου; Δεν ξέρεις. Φο-βάσαι και να σκεφτείς ακόμη πως μπορεί κάποια μέρα να 'σαι διαφορεηκός: ελεύθερος αντί φοΒισμένος, ειλι-κρινής αντί ραδιούργος, να χαίρεσαι τον έρωτα, όχι σαν τον κλέφτη μες στη νύκτα, αλλά ανοικτά, στο φως του ήλιου. Απεχθάνεσαι τον εαυτό σου, ανθρωπάκο. Αναρω-τιέσαι, «Ποιος είμαι εγώ που θα 'χω άποψη, θα κουμα-ντάρω τη ζωή μου και θα αποκαλώ ολάκερη την οικου-μένη δική μου;» Δίκιο έχεις. Ποιος είσαι εσύ που θα διεκδικήσεις τη ζωή σου; Ε, λοιπόν, θα σου πω ποιος είσαι.
Διαφέρεις από τον ισχυρό σε τούτο μόνο, ο ισχυρός υπήρξε κάποτε ένας πολύ μικρός ανθρωπάκος, αλλά α-νέπτυξε μια σημαντική ικανότητα. Αναγνώρισε την πο-ταπότητα και ιην ανεπάρκεια των σκέψεων και των πρά-ξεών του. Κάτω από την πίεση κάποιου έργου που θεώ-ρησε σημαντικό, έμαθε νο διακρίνει όιι η μικρότητα κι η ευτέλειά του απειλούσαν την ευτυχία του. Με άλλα λό-γιο ο ισχυρός γνωρίζει πότε και σε π είναι ανθρωπάκος. Ο ανθρωπάκος, όμως, δε γνωρίζει ότι είναι ποταπός και
11
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
φοβάται να το μάθει. Κρύβει την ποταπότητα και την α-νεπάρκειά του πίσω από αυταπάτες δύναμης και μεγα-λείου, τη δύναμη και του μεγαλείου κάποιου άλλου. Είναι περήφανος για τους μεγάλους στρατηγούς του, αλ-λά όχι για τον εαυτό του. Θαυμάζει την ιδέα που δεν είχε κι όχι εκείνη που είχε. Όσο λιγότερο καταλαβαίνει κάτι, τόσο περισσότερο πιστεύει σ' αυτό. Κι όσο καλύτε-ρα αντιλαμβάνεται μια ιδέα, χόσο η πίστη του σ' αυτήν κλονίζεται.
Ας αρχίσω, όμως, από τον ανθρωηάκο που έχω μέσα μου.
Επί εικοσιπέντε χρόνια υπερασπίζομαι, γραπτά κω προφορικά, TO δικαίωμά σου στην ευτυχία. Κατακρίνω την ανικανότητά σου να καρπώνεσαι εκείνο που σου ανήκει, να διασφαλίζεις όσα κέρδισες με αίμα στο Πα-ρίσι και στη Βιέννη, σιον αμερικανικό εμφύλιο και τη ρωσική επανάσταση. Μα το Παρίσι σου κατέληξε στον Πετέν και τον Λαβάλ, η Βιέννη σου στον Χίτλερ, η Ρωσία σου στον Στάλιν και η Αμερική σου κινδυνεύει να κα-ιαλήξει στα χέρια της Κον Κλουξ Κλαν! Καταφέρνεις να κερδίζεις την ελευθερία σου, μα δεν μπορείς να τη δια-σφαλίσεις για τον εαυτό σου και τους άλλους. Αυτό το γνώριζα από καιρό. Εκείνο, όμως, που δεν καταλάβαινα ήταν γιατί, αφού κατόρθωνες να βγεις παλεύοντας απ' το βούρκο, βούλιαζες κάθε φορά σ' ένα χειρότερο. Έ-πειτα, ψηλοφιστά, παρατηρώντας προσεκτικά γυρω μου, ανακάλυψα σταδιακά now είναι εκείνο που σε κρατά δέ-σμιο: είσαι δεσμώτης του εαυτού σου. Ο μόνος υπεύθυ-νος για τη σκλαβιά σου είσαι εσύ ο ίδιος. Μόνον εσύ και κανένας άλλος, άκου που σου λέω!
12
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
Δεν το 'χεις ξανακουσει αυτό, έτοι; Οι ελευθερωτές σου λένε πως ο Κώζερ, ο Τσάρος, ο Πάπας Γρηγόριος ο ΚΖ', ο Μόργκαν, ο Κρουπ κι ο Φορντ, αυτοί είναι οι δυνάστες οου. Και ποιοι είναι οι ελευθερωτές σου; Ο Μουσολίνι, ο Ναπολέων, ο Χίτλερ και ο Στάλιν.
Γι' αυτό σου λέω: «Εσύ μονάχα μπορείς να γίνεις ελευθερωτής του εαυτον σου!»
Σ' αυτό το σημείο διστάζω. Ισχυρίζομω πως αγωνί-ζομαι για ιην αλήθεια και ιην αγνότηια. Όμως, ενώ α-ποφάσισα να σου πω την αλήθεια για τον εαυτό σου, τώρα διστάζω. Σε φοβάμαι, εσένα και τη σιάση σου α-πέναντι στην αλήθεια. Όταν η αλήθεια σε αφορά, γίνεται επικίνδυνη. Μπορεί να είναι ευεργεηκή, μα μπορεί επί-σης να γίνει λάβαρο στα χέρια της κάθε συμμορίας. Αν δεν ήταν έτσι, δε θα ήσουν στη θέση που βρίσκεσω σή-μερα.
Ο νους μού υπαγορεύει: «Πες την αλήθεια, ανεξάρ-τητα απ' το τίμημα». Ο ανθρωπάκος μέσα μου λεει: «Θα ήταν Βλακεία να εμπιστευτείς τον εαυτό σου στο έλεος ιου ανθρωπάκου. Ο ανθρωπάκος δε θέλει να οκούσει την αλήθεια για τον εαυτό του. Δε θέλει να σηκώσει το φορτίο της μεγάλης ευθύνης που τον βαρύνει, είτε του αρέσει, είτε όχι. Θέλει να παραμείνει ανθρωπάκος, ή να γίνει μεγάλος ανθρωπάκος. Θέλει να γίνει πλούσιος, ερ-γατοπατέρας, επικεφαλής του συλλόγου βετεράνων ή πρόεδρος του φιλόπτωχου. Δε θέλει, όμως, να αναλάβει την ευθύνη για τη δουλειά του, για τα αποθέματα τρο-φίμων, για το οικιστικό, τη συγκοινωνία, την παιδεία, τις επιστημονικές έρευνες, τη διοίκηση ή οτιδήποτε άλλο».
Ο ανθρωπάκος μέσα μου λέει:
13
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
«Έγινες πια μεγάλος και τρανός, γνωστός σε Γερμα-νία, Αυστρία, Σκανδιναβία, Αγγλία, Αμερική και Παλαι-στίνη. Οι κομμουνιστές σε πολεμούν. Οι "σωτήρες των ποληιστικών αξιών" σε μισούν. Τα θυματα της συναισθη-ματικής πανούκλας σε διώκουν. Έχεις γράψει δώδεκα βιβλία και εκατόν πενήντα άρθρα για την αθλιότητα της ζωής, την αθλιόιητα του ανθρωπάκου. To έργο σου δι-δάσκεται οτα πανεπιστήμια και άλλοι μεγάλοι, μοναχικοί άνθρωποι, λένε πως είσαι πολύ μεγάλος άνθρωπος. Συ-γκαταλέγεσαι ανάμεσα στους κολοσσούς της επιστήμης. Ανακαλύπτοντας την κοσμική ενέργεια ιης ζωής και τους νόμους που διέπουν τη ζωντανή ύλη, έκανες τη μεγα-λύτερη ανακάλυψη ιων τελευταίων αιώνων. Βοήθησες να γίνει κατανοητή η φύση του καρκίνου. Είπες την αλή-θεια. Γι' αυτό σε κυνηγούν από χώρα σε χώρα. Τώρα δικαιούσω να ξεκουραστείς. Απόλαυσε την επηυχία και τη φήμη σου. Σε λίγα χρόνια ιο όνομά σου θα ακούγεται παντού. Αρκετά έκανες. Φιάνει πια. Αφοσιώσου πλέον σιις μελέτες σου για το λεηουργικό νόμο της φύσης».
Έτσι λεει ο ανθρωπάκος μέσα μου, επειδή οε φοβά-ται, ανθρωπάκο.
Για πολλά χρόνια ήμουν σε στενή επαφή μαζί σου. Μέσα από τις προσωπικές μου εμπειρίες γνώριζα τη ζωή σου και ήθελα να σε βοηθήσω. Διατηρούσα τούιη την επαφή, επειδή έβλεπα ότι σε βοηθούσα πραγματικά κι ότι δεχόσουν πρόθυμα τη βοήθειά μου, συχνά με δά-κρυα στα μάηα. Αίγο-λίγο, όμως, άρχισα να καταλαβαί-νω ότι ενώ ήσουν πρόθυμος να δεχτείς τη βοήθειά μου, ήσουν ανίκανος να την υπερασπιστείς. Την υπερασπί-στηκα εγώ για σένα και πάλεψα σκληρά για λογαριασμό
14
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
οου. Μα ήρθαν οι ηγέτες σου και κατέστρεψαν το έργο μον κι εσύ τους ακολούθησες, δίχως να βγάλεις άχνα. Μετά απ' αυτό διατήρησα την επαφή μαζί σου, ελπίζο-νιας να ανακαλύψω τον τρόπο που θα μπορούσε κανείς να σε βοηθήσει χωρίς να καταστραφεί, είτε ως ηγέτης, είτε ως θύμα οου. Ο ανθρωπάκος μέσα μου ήθελε να σε κερδίσει, να σε «σώσει», να τον θωρείς με το ίδιο δέος που αντιμετωπίζεις τα «ανώτερα μαθηματικά», επει-δή δεν έχεις ιδέα π είναι. Όσο λιγότερο καταλαβαίνεις, τόσο περισσότερο δέος νιώθεις. Ξέρεις τον Χίτλερ καλύ-τερα από τον Νίτσε, τον Ναπολέοντα καλύτερα από τον Πεσταλότσι. Θεωρείς κάποιον βασιλιά σημαντικότερο Ctrl' τον Σίγκμουντ Φρόιντ. Ο ανθρωπάκος μέσα μου θέλει να σε κερδίσει, όπως σε κερδίζουν συνήθως με τα ταμ-ταμ ιης ηγεσίας. Όταν ο ανθρωπάκος μέσα μου ονει-ρεύεται να «σε οδηγήσει στην ελευθερία», σε φοβάμαι. Υπάρχει κίνδυνος να ανακαλύψεις μέσα μου τον εαυτό σου κι εμένα μέσα σου, να τρομάξεις και γνρεύοντας να δολοφονήσεις τον εαυτό σου, να δολοφονήσεις εμένα. Μα δεν είμαι πια πρόθυμος να πεθάνω, υπερασπίζοντας την ελευθερία σου να είσαι σκλάβος του καθενός.
Δεν καταλαβαίνεις π εννοώ. Αντιλαμβάνομαι ότι η «ε-λευθερία να είσαι σκλάβος του καθενός» δεν είναι ευ-κολονόητη ιδέα.
Προκειμένου να ξεφύγεις από την κατάσταση του σκλάβου που είναι αφοσιωμένος σε έναν και μοναδικό αφέντη και να γίνεις σκλάβος του καθενός, πρέπει πρώ-τα να σκοτώσεις TO συγκεκριμένο δυνάστη, τον τσάρο ας πούμε. Δίχως, όμως, επανασταιικά κίνητρα και νψηλά ιδανικά περί ελευθερίας, δεν μπορείς να διαπράξεις έ-
15
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ναν τέτοιο πολιτικό φόνο. Συνεπώς, ιδρύεις ένα επανα-σταιικό κόμμα κάτω από την ηγεσία ενός πραγματικά μεγάλου ανθρώπου, του Ιησού, ας πούμε, του Μαρξ, του Λίνκολν ή του Λένιν. Τούτος ο πραγμαηκά μεγάλος άν-θρωπος παίρνει πολύ σοβαρά το θέμα της ελευθερίας σου. Αν θέλει να πετύχει πρακτικά αποτελέσματα, είναι νποχρεωμένος να μαζέψει γύρω του ένα σωρό ανθρω-πάκια, βοηθούς κ; εκτελεστικά όργανα, επειδή δεν μπο-ρεί να φέρει σε πέρας ένα τέτοιο κολοσσιαίο έργο μονά-χος.
Αν δε συγκέντρωνε γύρω του μερικά μεγάλα ανθρω-πάκια, δε θα τον καταλάβαινες, θα τον αγνοούσες. Πε-ριβάλλεται από μεγάλα ανθρωπάκια για να αποκτήσει δύναμη για χάρη σου, να κατακτήσει μιαν αλήθεια, ή να θεμελιώσει μια νέα, καλύτερη πίστη. Γράφει ευαγγέλια, φτιάχνει νόμους για να διασφαλίσει την ελευθερία σου Kt υπολογίζει στη βοήθειά σου και την προθυμία σου να τον συνδράμεις. Σε τραβάει έξω από τον κοινωνικό βούρκο, όπου είχες βουλιάξει. Προκειμένου, όμως, να κρατήσει ενωμένα όλα τα μεγάλα ανθρωπάκια και να μη χάσει την εμπιστοσύνη σου, ο πραγματικά μεγάλος άν-θρωπος αναγκάζεται, λίγο-λίγο, να θυσιάσει τη μεγαλο-σύνη που ανέπτυξε με μόχθο, σε βαθιά πνευματική απο-μόνωση, μακριά από σένα και τη σύγχυση της καθημε-ρινότητάς σου, μα πάντα σε στενή επαφή με in ζωή σου. Προκειμένου να οε καθοδηγεί, πρέπει να σον εππρέψει να τον λατρευεις σαν απρόσηο Θεό. Δε θα του είχες καμιά εμπιστοσύνη αν παρέμενε ο απλός άνθρωπος που ήταν και πριν, αν συζούσε, για παράδειγμα, με μια γυ-ναίκα, δίχως να έχουν ενωθεί με τα δεσμά του γάμου.
16
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Έτσι, εσύ ο ίδιος δημιουργείς τον καινούργιο αφέντη σου. Όμως, εξυψωμένος στο βαθμό του καινούργιου α-φέντη, ο μεγάλος άνθρωπος χάνει τη μεγαλοσύνη ιου, που ήταν συνισταμένη ακεραιότητας, απλότητος, θάρ-ρους και επαφής με την πραγμαηκότητα της ζωής. Τα μεγάλα ανθρωπάκια, που ανιλούν το κύρος τους από το μεγάλο άνθρωπο, καταλαμβάνουν καίριες θέσεις σιην οικονομία, τη διπλωματία, ιην κυβέρνηση, τις τέχνες και τις επισιήμες. Εσύ παραμένεις εκεί που ήσουν εξαρχής, στο βούρκο! Εξακολουθείς να περιφέρεσαι ρακένδυτος, για χάρη του «μέλλοντος του σοσιαλισμού», ή του «Τρί-του Ρώχ». Εξακολουθείς να ζεις σε λασποκαλύβες, σο-βαντισμένες με κοπριά. Είσαι, όμως, περήφανος για το Μέγαρο του Πολιτισμού. Είσαι ικονοποιημένος με την ψευδαίσθηση πως έχεις δύναμη... Μέχρι τον επόμενο πόλεμο και την πτώση των καινούργιων αφεντάδων.
Άλλα ανθρωπάκια σε μακρινές χώρες μελέτησαν διε-ξοδικά τον πόθο σου να είσαι σκλάβος τον καθενός. Κι αυτό τους δίδαξε πώς να γίνοντω μεγάλα ανθρωπάκια, με τη μικρότερη νοηπκή προσπάθεια. Τούτα τα μεγάλα ανθρωπάκια δε γεννήθηκαν σε επαύλεις- αναδύθηκαν από τις δικές σου τάξεις. Πείνασαν, όπως κι εσύ. Υπέ-φεραν, όσο κι εσύ. Ανακάλυψαν έναν ταχύτερο τρόπο να αλλάζουν αφέντες. Επί εκατοντάδες χρόνια αληθινά μεγάλοι διανοητές έκαναν ανυπολόγιστες θυσίες. Αφιέ-ρωσαν το νου και τη ζωή τους για να σου εξασφαλίσουν την ελευθερία και την ευημερία σου. Ε, λοιπόν, τα αν-θρωπάκια που αναδύθηκαν από τους κόλπους σου, α-νακάλυψαν πως δε χρειάζεται να καταβάλει κανείς τόοο κόπο και μόχθο. Εκείνο που κατόρθωσαν, μειά από δο-
17
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
κιμασίες και σκληρό πνευματικό αγώνα πολλών χρόνων, οι αληθινά μεγάλοι διανοητές, αυτοί κατάφεραν να TO καταστρέψουν σε λιγότερο από πέντε. Μάλιστα, τα αν-θρωπάκια από πς τάξεις σου ανακάλυψαν τον τρόπο να επισπεύδουν τη διαδικασία. Η μέθοδός τους είναι χυ-δαία και κτηνώδης. Σου λένε απερίφραστα ότι εσύ κι η ζωή σου, τα παιδιά κι η οικογένειά σου δεν αξίζουν πε-ντάρα- ότι είσαι ένα ηλίθιο ανδράποδο που μπορονν να το κάνουν ό,τι θέλουν. Δε σου υπόσχονται ατομικές, μα εθνικές ελευθερίες. Δε λένε λέξη περί αυτοσεβασμου. Σου λένε μονάχα να σέβεσαι το κράτος. Δε σου υπό-σχονται προσωπική μεγαλοσύνη, αλλά εθνικό μεγαλείο. Εφόσον η «ατομική ελευθερία» και η «ατομική μεγαλο-σύνη» δε σημαίνουν για σένα TO παραμικρό, ενώ η «ε-θνική ελευθερία» και ια «εθνικά συμφέροντα» διεγεί-ρουν ης φωνηηκές σου χορδές ακριβώς όπως ιρέχουν τα σάλια του σκύλου μπροσιά στο κόκαλο. Ο ήχος αυτών των λέξεων σε κάνει να ζητωκραυγάζεις. Φυσικά, κανένα από αυτά τα ανθρωπάκια δεν πληρώνει το τίμημα της γνήσιας ελευθερίας που πλήρωσε ο Τζιορντάνο Μπρού-νο, ο Ιησούς, ο Καρλ Μαρξ ή ο Λίνκολν. Δε σ' αγαπούν, ανθρωπάκο- σε περιφρονούν, επειδή περιφρονείς τον εαυτό σου. Σε ξέρουν απ' έξω κι ανακατωτά, καλύτερα απ' ό,τι σε ξέρουν οι Ροκφέλερ και οι Τόρις. Γνωρίζουν τις χειρότερες αδυναμίες σου, όπως θα έπρεπε να τις γνωρίζεις εσύ. Σε θυσίασαν σ' ένα σύμβολο κι εσύ τους έδωσες τη δυναμη να σ' εξουσιάζουν. Εσύ ο ίδιος τους αναγόρευσες αφεντικά σου και συνεχίζεις να τους σχη-ρίζεις, παρόλο που πέταξαν ης μάσκες τους. Στο 'παν κατάμουτρα: «Είσαι και θα είοαι πάντα κατώτερος, ανί-
18
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
κανος να αναλάβεις την παραμικρή ευθύνη». Κι εσύ τους αποκαλείς καθοδηγητές και σωτήρες και φωνάζεις «ζή-τω, ζήτω».
Σε φοβάμαι, ανθρωπάκο. Σε τρέμω, επειδή από σένα εξαρτάται το μέλλον της ανθρωπότητας. Σε φοβάμαι, ε-πειδή το κυριότερο μέλημά σου στη ζωή είναι να δρα-πετεύεις από τον εαυτό σου. Είσαι άρρωστος, ανθρωπά-κο, άρρωστος βαριά. Δε φταις εού γι' αυτό, μα έχεις υποχρέωση να γιατρενιείς. Θα 'χες από καιρό αποτινάξει τα δεσμά σου, αν δεν ενθάρρυνες ο ίδιος την καταπίεση και δεν τη στήριζες άμεσα με ης πράξεις σου. Καμία αστυνομική δύναμη σιον κόσμο δε θα ήταν ικανή να σε συντρίψει, αν διέθετες στην καθημερινή σου ζωή έστω και μια στάλα αυτοσεβασμό- αν συνειδητοποιούσες, πραγματικά συνειδητοποιούσες, πως χωρίς εσένα η ζωή δε θα συνέχιζε ούτε μια ώρα. Στο είπε αυτό ο ελευθε-ρωτής σου; Σε αποκάλεαε «Προλετάριο του Κόσμου», αλλά δε σου είπε ότι εσν, και μόνο εσύ, είσαι υπεύθυνος για τη ζωή σου (κι όχι για την τιμή της πατρίδας σου).
Πρέπει να συνειδητοποιήσεις ότι εσύ αναγορεύεις τα ανθρωπάκια σου καταπιεστές και φοράς το αγκάθινο στεφάνι του μαρτυριου στους πραγματικά μεγάλους αν-θρώπους. Όιι ιους στανρώνεις και ιους λιθοβολείς, Λ τους αναγκάζεις σε λιμοκτονία. Ότι δεν τους σκέφτεσαι ποτέ, ούτε λογαριάζεις όσα έκαναν για σένα. Ότι δεν έχεις ιδέα σε ποιους χρωστάς όσα απολαμβάνεις οτη ζωή.
«Πριν σε εμπιστευτώ, θέλω να μάθω τι πρεσβεύεις».
Αν σου πω π πρεσβεύω, θα τρέξεις γραμμή στον ει-σαγγελέα ή την Επηροπή Αντιαμερικανικής Δραοτηριό-
19
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
τητας, στο FBI ή τη GPU, στην αγαπημένη σου παλιο-φυλλάδα, ιην Κου Κλουξ Κλαν ή τους διάφορους ηγέτες του πογκόσμιου προλεταριάτου.
Δεν είμαι λευκός μήτε μαυρος, κόκκινος ή κίτρινος. Δεν είμαι Χριστιανός, ούτε Εβραίος, Μουσουλμάνος ή Μορμόνος. Δεν είμαι πολυγαμος, μήτε ομοφυλόφιλος ή αναρχικός.
Όταν αγκαλιάζω μια γυναίκα, είναι επειδή την αγαπώ και ιην ποθώ κι όχι επειδή έχω πισιοποιηιικό γάμου ή είμαι σεξουαλικά πεινασμένος.
Δε δέρνω τα παιδιά. Δεν ψαρευω, δεν κυνηγώ κι ας 'είμοι καλός σκοπευτής κι ας αγαπώ τη σκοποβολή. Δεν παίζω μπριτζ και δε δίνω πάρτι για να διαδώσω τις ιδέες μου. Αν οι ιδέες μου ευστοθούν, θα διαδοθούν από μό-νες τους.
Δεν υποβάλλω ης εργασίες μου σε καμιά ιατρική αυ-θενιία, εκτός κι αν τις κατανοείκαλύτερα από μένα. Εγώ αποφασίζω ποιος κατανοεί ης ανακαλύψεις μου και ποιος όχι,
Τηρώ κάθε λογικό νόμο κατά γράμμα, αλλά μάχομαι τους απαρχαιωμένους ή τους εξωφρενικούς. (Μη βια-στείς να καταφύγεις στον εισαγγελέα, ανθρωπάκο! Αν είναι έντιμος άνθρωπος, το ίδιο κάνει κι εκείνος).
Θέλω τα παιδιά και οι νέοι να απολαμβάνουν το σω-ματικό έρωια δίχως αναστολές.
Δε θεωρώ ότι για να είνω κανείς θρήσκος, με χην κολύιερη, αυθεντικότερη έννοια, πρέπει να καταστρέψει ιην ερωτική του ζωή και να μουμιοποιηθεί, στην ψυχή και το σώμα.
20
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Γνωρίζω πως εκείνο που αποκαλείς «Θεός» υπάρχει πραγματικά, αλλά όχι με τη μορφή που φαντάζεσαι. Ο Θεός είναι η πρωταρχική κοσμική ενέργεια, ο έρωτας στο κορμί σου, η ακεραιότητα του χαρακτήρα σου και το αίσθημα ιης φύσης, μέσα σου και γύρω σου.
Αν δοκίμαζε κανείς με οποιοδήποτε πρόσχημα να ε-πέμβει στο έργο μου ως γιατρός ή εκπωδευπκός, θα τον πετούσα έξω από την πόρτα. Κι αν με καλούσαν στο δικαστήριο, θα του έθετα μερικές απλές, ξεκάθαρες ε-ρωτήσεις, στις οποίες δε θα μπορούοε να απαντήσει δί-χως να ντρέπεται σ' όλη του τη ζωή. Κι αυτό γιατί γνω-ρίζω τι είναι εσωτερικά ο άνθρωπος. Γνωρίζω πως κάθε ανθρώπινο ον, έχει την ιδιαίτερη αξία του. Θέλω, επίσης, να κυβερνάται ο κόσμος με γνώμονα ιο έργο και όχι πς απόψεις περί έργου. Έχω τις δικές μου απόψεις και μπορώ να διακρίνω το ψέμα από την αλήθεια. Τη χρη-σιμοποιώ καθημερινά σαν εργαλείο σιη δουλειά μον την καθαρίζω όταν τελειώνω και τη διατηρώ καθαρή.
Σε φοβάμαι, ανθρωπάκο, σε φοβάμαι πολν. Δεν Λ-μουν έτσι πάντα. Ήμουν κι εγώ ανθρωπάκος, ανάμεσα σε εκατομμύρια άλλα ανθρωπάκια. Κατόπιν έγινα επι-στήμονας και ψυχίατρος. Έμαθα να διακρίνω πόσο άρ-ρωστος είσαι και πόσο επικίνδυνη είναι η αρρώστια σου. Έμαθα να διακρίνω ότι αυτό που σε καθηλώνει -καθη-μερινά, κάθε ώρα της μέρας, ακόμα και δίχως την ενί-σχυση κάποιας εξωιερικής πίεσης- είναι η ψυχική διαια-ραχή σου κι όχι κάποια ανώτερη δύναμη, έξω από σένα. Αν ήσουν εσωτερικά ζωντανός και υγιής, θα 'χες ανα-τρέψει τους τύραννους, από καιρό. Στο παρελθόν οι δυ-νάστες σου προέρχονταν από ια ανώτερα κοινωνικά
21
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
στρώματα, μα σήμερα ξεπηδούν από τους κόλπους σου. Είναι κι αντοί ανθρωπάκια σαν κι εσένα, ανθρωπάκο. Και πρέπει να είναι στ' αλήθεια πολύ μικροί και ποταποί για να γνωρίζουν, από πείρα, την αθλιότητά σου και με βάση τούτη τη γνώση να σε καταπιέζουν αποτελεσμαη-κότερα και στυγνότερα από ποτέ.
Δεν έχεις κανένα αισθητήριο για να διακρίνεις τον πραγμαπκά μεγάλο άνθρωπο. Ο χαρακτήρας του, τα βά-σανά του, η λαχτάρα του, η οργή του κι ο αγώνας τον για σένα σου είνοι άγνωστα. Αγνοείς εντελώς πως υπάρ-χουν άντρες και γυναίκες που, από φύση τους, είναι α-νίκανοι να σε καταπιέσουν και να σε εκμεταλλευτούν άντρες και γυναίκες που θέλουν να είσαι ελεύθερος, πραγματικά κι αληθινά ελεύθερος. Μα αντιπαθείς τού-τους τους άνιρες και τις γυναίκες, επειδή είναι έξω από τη φύση σου. Είναι απλοί και ειλικρινείς. Εκημούν την αλήθεια, όσο εκιιμάς εσύ την κομπίνα. Βλέπουν μέσα σου σα να 'σαι διάφανος, αλλά δε σε περιφρονούν. Θλί-βονται για την κατάντια του ανθρώπου. Μα διαισθάνεσαι πως βλέπουν μέσα σου και νιώθεις να απειλείσαι. Ανα-γνωρίζεις τη μεγολοσύνη τους, ανθρωπάκο, μόνο όταν ηολλά άλλα ανθρωπάκια σού πουν ότι είναι μεγάλοι. Φο-βάσαι τους μεγάλους ανθρώπους, ιην επαφή τους με τη ζωή και την αγάπη τους γι' αυτή. Όμως ο μεγάλος άν-θρωπος σε αγαπά, όπως θα αγαπούσε κάθε ζωντανό πλάσμα. Δε θέλει να υποφέρεις, όπως υποφέρεις χιλιά-δες χρόνια τώρα. Δε θέλει να λες ανοησίες, όπως λες εδώ και χιλιάδες χρόνια. Δε θέλει να δουλεύεις σαν μουλάρι, επειδή αγαπά τη ζωή και θέλει να την απαλ-λάξει από ια βάσανα και τον εξεντελισμό.
22
ΑΚΟΥ, ΑΝβΡΩΠΑΚΟ
Ωθείς τους πραγματικά μεγάλους ανθρώπους να σε περιφρονούν, να αποστρέφουν με θλίψη το κεφάλι στη θέα της μικρότητάς σου, να σε αποφεύγουν και, TO χει-ρότερο, να σε λυπούνιαι. Κι αν τύχει, ανθρωπάκο, να είσαι ψυχίατρος, ένας Δαμπρόσο για παράδειγμα, χαρα-κτηρίζεις τον αληθινά μεγάλο άνθρωπο εγκληματία ή εν δυνάμει εγκληματία και τρελό, επειδή ο μεγάλος άνθρω-πος, αντίθετα από σένα, δε βάζει στόχο στη ζωή ιου τα πλούτη, την κοινωνική αποκατάσταση της κόρης του μ' έναν καλό γάμο, ιην ποληική καριέρα ή τους ακαδημαϊ-κους τίτλους. Έτσι, επειδή είναι διαφορετικός από σένα, τον αποκαλείς «μεγαλοφυΐα» ή «παλαβιάρη». Εκείνος etna την πλευρά του είναι πρόθυμος να παραδεχτεί πως δεν είναι μεγαλοφυΐα, μα ένα απλό, ζωντανό πλάσμα. Τον χαρακιηρίζεις ακοινώνητο, επειδή προτιμά να μένει μόνος με τις σκέψεις του, παρά να ακούει ανόητες φλυα-ρίες στις κοινωνικές εκδηλώσεις σου. Τον αποκαλείς τρελό επειδή ξοδεύει τα λεφιά του σε επιστημονικές έ-ρευνες, αντί να τα επενδύει στο χρηματισιήριο, όπως εσύ. Έχεις το θράσος, ανθρωπάκο, σιον αβυσσαλέο εκ-φυλισμό σου, να αποκαλείς έναν αηλό, ειλικρινή άνθρω-πο «ανώμαλο». Τον συγκρίνεις με τον εαυτό σου, τον μετράς με τα ευτελή σου κριτήρια και βρίσκεις πως δε φτάνει τις απαιτήσεις της δικής σου ομαλότητας. Δεν μπορείς να δεις, ανθρωπάκο. Αρνείσαι να αναγνωρίσεις όπ εξωθείς αυτόν τον άνθρωπο, που σε αγαπά και θέλει να σε βοηθήσει, μακριά από κάθε μορφή κοινωνικής ζωής, επειδή την έχεις καταντήσει αφόρητη, είτε στο σα-λόνι, είτε στην ταβέρνα. Ποιος τον έκανε αυτό που είναι σήμερα, μετά από βάσανα κι απόγνωση δεκαετιών; Εσύ,
23
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
με την αναλγησία σου, τη στενοκεφαλιά σου, το διε~ στραμμένο τρόπο σκέψης και τις «απαράβατες αξίες» σου, που είναι ανίκανες να αντέξουν τις κοινωνικές ε-ξελίξεις μιας δεκαετίας. Σκέψου μόνο όλα εκείνα τα α-διαμφισβήτητα στα οποία ορκιζόσουν τα χρόνια που με-σολάβησαν μεταξυ του πρώτου και του δεύτερου παγκό-σμιου πολέμου. Πες μου ειλικρινά, ανθρωπάκο, πόσα αναθεώρησες από αυτά; Κανένα, ανθρωπάκο. Ο μεγά-λος άνθρωπος σκέφτεται προσεκτικά, αλλά όταν αφοσιω-θείσε μια ιδέα, βλέπει πολυ μακριά. Κι εσύ, ανθρωπάκο, ότον η ιδέα του αποδεικνύεται σωστή κι αντέχει στο πέ-ρασμα του χρόνου, εκεί που η δική σου είναι ρηχή κι εφήμερη, του φέρεσαι σαν να 'ναι απόβλητος. Εξωθώ-ντας τον σιο περιθώριο, σπέρνεις μέσα του τον τρομερό σηόρο της μοναξιάς. Όχι το σπόρο που γεννά μεγάλες πράξεις, αλλά TO σπόρο του φόβου πως θα τον παρε-ξηγήσεις και θα τον προσβάλεις. Γιατί είσαι «ο λαός», «η κοινή γνώμη», «η συνείδηση της κοινωνίας». Αναλο-γίστηκες ποτέ σου, ανθρωπάκο, τη γιγάντια ευθύνη που συνεπάγεται αυτή η ιδιότητά σου; Αναρωτήθηκες ποτέ -πες μου ειλικρινά!- κατά πόσο, από την άποψη της μα-κροπρόθεσμης κοινωνικής εξέλιξης, της φύσης, ή των μεγάλων επηευξεων της ανθρωπότητας, από ιη σκοπιά του Ιησού, για παράδειγμα, ο τρόπος σκέψης σου είναι σωστός ή Λάθος; Όχι, δεν αναρωτιέσαι ποτέ αν ο τρόπος σκέψης σου είναι σωστός ή λάθος. Αναρωτιέσαι μονάχα π θα πει ο γείτονάς σου ή, αν πράττεις το σωστό, πόσα λεφτά θα σου κοστίσει. Αυτά είναι τα μόνα που αναρω-τιέσαι, ανθρωπάκο- αυτά και τίποτ' άλλο!
24
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
Μα αφου ώθησες το μεγάλο άνθρωπο στην απομό-νωση, ξεχνάς τι ιου έκανες. Είπες απλά μερικές βλακείες παραπάνω, έκανες μια μπαγαποντιά ακόμα, προκάλεσες κι άλλο βαθύ πόνο. Ξεχνάς! Ο μεγάλος άνθρωπος, ό-μως, δεν ξεχνά. Δε οχεδιάζει την εκδίκησή του, μα προ-σπαθεί να καταλάβει γιατί συμπεριφέρεσαι τόσο ελεεινά. Ξέρω ότι κι αυτό είναι έξω από τη φύση σου. Πίστεψέ με, όμως! Όσες• φορές κι αν τον πονέσεις, όσες αγιά-τρευτες πληγές κι αν του προκαλέσεις, ακόμα κι αν σ' ένα λεπτό έχεις κιόλας ξεχάσει τη μικρόψυχη κατεργαριά σου, ο μεγάλος άνθρωπος υποφέρει για πς κατεργαριές σου, αντί για σένα. Όχι επειδή είναι σημαντικές, αλλά ακριβώς επειδή είναι ασήμαντες. Προσπαθεί να καταλά-βει π είναι εκείνο που σε κάνει να πετάς λάσπη σιο σύζυγο ή τη σύζυγο που σε απογοήτευσε- να βασανίζεις ένα παιδί επειδή το αντιπαθεί κάποιος κακοήθης γείτο-νας- να προδίδεις τους φίλους σον, να γελοιοποιείς τους πονόψυχους, ενώ τους εκμεταλλεύεσαι στο έπακρο και να ζαρώνεις κάτω από το μαστίγιο. Προσπαθεί να κατα-λάβει ιι είναι εκείνο που σε κάνει να παίρνεις ό,τι σου δίνουν, να δίνεις ό,τι απαιτούν από σένα κι όμως να μη δίνεις ποτέ με τη θέλησή σου, ποτέ οπό αγάπη- u σε κάνει να κλωτσάς εκείνους που έχουν πέσει ή κοντεύουν να πέσουν, να ψεύδεσαι αντί να λες την αλήθεια και να διώκεις όχι το ψεύδος, μα την αλήθεια. Ανθρωπάκο, εί-σαι πάντα με το μέρος των διωκτών.
Προκειμένου να κερδίσει την εύνοιά σου, ανθρωπά-κο, να κερδίσει την άχρηστη φιλία σου, ένας μεγάλος άνθρωπος πρέπει να προσαρμοστεί στο δικό σου τρόπο ζωής, να λέει εκείνο που θα 'θελες να ακούσεις, να στο-
25
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
λιστεί πς αρετές σου. Μα τότε δε θα ήταν μεγάλος, α-ληθινός κι απλός. Αν είχε τις δικές σου αρειές, τη γλώσ-σα και τη φιλία σου, δε θα 'ταν μεγάλος άνθρωπος. 'Αλ-λωστε, TO βλέπεις καθαρά όη οι φίλοι σου, αυιοί που λένε ό,ιι θες να ακούσεις, δεν υπήρξαν ποτέ μεγάλοι άνθρωποι.
Όχι πως πιστεύεις ότι ο φίλος σου θα μπορούσε ποτέ να κάνει κάτι μεγάλο. Περιφρονείς τον εαυτό σου στα κρυφά, ιδιαίτερα όταν επιδεικνύεις την αξιοπρέπειά σου. Κι εφόσον περιφρονείς τον εαυτό σου, είσαι ανίκανος να σεΒαστείς το φίλο σου. Δεν μπορείς να πιστέψεις πως οποιοσδήποτε κάθιοε στο τραπέζι σου, ή μοψάστηκε το σπίτι σου, είναι ικανός για μεγάλα επιτεύγματα. Αυτός είναι ο λόγος που όλοι οι μεγάλοι άνθρωποι είναι μο-ναχικοί. Κοντά σου είναι πολύ δύσκολο να στοχάζεται κανείς, ανθρωπάκο. Μπορεί να σε σκέφτεται, ή να σκέ-φτεται για σένα, μα όχι με σένα- καταπνίγεις κάθε με-γάλη, πρωτότυπη σκέψη.
Αν είσοι μητέρα, όταν το παιδί σου σκέφτεται λες, «Αυτό δεν κάνει για παιδιά». Αν είσαι καθηγητής βιολο-γίος, λες, «Αυτά δεν αρμόζουν σε σοβαρούς σπουδα-στές. Ακούς εκείϊ Να αμφισβητείς όιι υπάρχουν μικρόβια σιον αέρα;» Αν είσαι δάσκαλος, λες «Τα καλά παιδιά δεν κάνουν αυθάδικες ερωιήσεις». Κι αν είσαι σύζυγος, λες, «Ανακάλυψη; Κι επειδή έκανες ανακάλυψη; Δεν κοιτάς τη δουλειά σου λέω 'γώ, να θρέψεις την οικογέ-νειά σου!» Μα σαν δημοσιευτεί η ίδια ανακάλυψη στις εφημερίδες, ανθρωπάκο, τότε την αποδέχεσαι, εήε την καταλαβαίνεις είτε όχι.
26
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Γι' αυτό σου λέω, ανθρωπάκο, έχεις χάσει την αίσθη-ση ό,τι καλύτερου υπάρχει μέσα σου. Την κατέπνιξες. Κι αν τύχει και βρεις κάτι αξιόλογο στους άλλους, στο παιδί σου, τη γυναίκα σου, τον άντρα σου, τον πατέρα ή τη μητέρα σου, το σκοτώνεις. Είσαι πολύ μικρός, ανθρω-πάκο, και θες να παραμείνεις μικρός.
Αναρωτιέσαι πώς τα ξέρω όλα αυτά; Θα σου πω.
Σε γνωρίζω γιατί μοιράστηκα τις εμπεφίες σον σε γνωρίζω οπό τον εαυτό μου. Ως γιατρός σε ελευθέρωοα από τη μικρότητα μέσα αου. Ως εκπαιδευτικός σε οδήγη-σα συχνά στο δρόμο της ακεραιότητας και της ευθύτητας. Ξέρω με πόση λύσσα αντιστέκεσαι στην ακεραιότητά σου, το θανάσιμο φόβο που σε καταλαμβάνει όταν σου ζηιούν να ακολουθήσεις την αληθινή, την πραγμαπκή σου φύση.
Δεν είσαι πάντα μικρός, ανθρωπάκο. Ξέρω πως έχεις και τις «μεγάλες στιγμές» σου, τις «εκρήξεις ενθουσια-σμού» και τις «εμπνεύσεις» σου. Όμως, σου λείπει το σθένος να επηρέψεις στον ενθουσιασμό σου να κορυ-φωθεί, να αφήσεις την έμπνευσή σου να σε ανυψώσει όλο και ψηλότερα. Φοβάσαι να πετάξεις, φοβάσαι ια ύψη και τα βάθη. Στα 'πε κι ο Νίτσε, πριν από χρόνια, πολύ καλύτερα από μένα. Ήθελε να σε εξυψώσει σε υπεράνθρωπο, να ξεπεράσεις το επίπεδο του ανθρώπον. Αλλά υπεράνθρωπος έγινε μονάχα ο Φύρερ σου, ο Χίτ-λερ. Κι εσύ παρέμεινες αυτός που ήσουν πάντα, υπάν-
θρωπος.
Θέλω να σε βοηθήσω να πάψεις να είσαι υπάνθρω-πος και να γίνεις «ο εαυτός σου». «Ο εαυτός σου», λέω. Όχι η εψημερίδα που διαβάζεις, μήτε η άποψη του μο-
27
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
χθηρού σου γείτονα, αλλά «ο εαυτός σου». Εγώ ξέρω η είσαι κατά βάθος, ενώ εσύ το αγνοείς. Στο βάθος είσαι ό,τι είνοι κι ένα ελάφι, ό,τι είναι κι ο Θεός σου, ο ποι-ητής σου ή ο φιλόσοφός σου. Εσύ, όμως, νομίζεις πως είσαι μέλος του συλλόγον βετεράνων, του αθλητικού ο-μίλου σου, ή της Κου Κλουξ Κλαν. Κι επειδή έτσι νομί-ζεις, φέρεσαι ανάλογα. Αυτό σου το 'χουν ξαναπεί, πριν από πολλά χρόνια, ο Χάινριχ Μαν στη Γερμανία, ο Ά-πτον Σινκλέρ κι ο Τζον Ντος Πάσος στις Ηνωμένες Πο-λιτείες. Μα εσύ δεν έχεις ιδέα ποιος είναι ο Μαν ή ο Σινκλέρ. Ξέρεις μόνο τον πρωταθλητή του μποξ και τον Αλ Καπόνε. Κι αν είναι να διαλέξεις ανάμεσα σε μια βόλτα μέχρι τη βιβλιοθήκη ή το ματς, σίγουρα θα διαλέ-ξεις το ματς.
Γυρεύεις την ευτυχία δήθεν αλλά θεωρείς τη σιγουριά σημαντικόΐερη, ακόμα κ/ αν σου σιοιχίζει τα μαλλιοκέ-φαλά σου ή σου κατασιρέφει τη ζωή. Κι εφόσον δεν έμαθες ποτέ ν' αρπάζεις την ευτυχία, να την απολαμβά-νεις και να την προστατεύεις, σου λείπει ιο σθένος της οκεραιότητας. Να σου πω, ανθρωπάκο, π σόι άνθρωπος είσοι; Ακούς τις διαφημίσεις στο ραδιόφωνο, διαφημί-σεις για καθαρτικά, οδοντόπαστες, βερνίκι παπουτσιών, αποσμηπκά και όλα τ' άλλα. Μα δεν έχεις συναίσθηση της αβυσσαλέας ηλιθιότητας, της αηδιασιικής κακογου-στιάς στο τραγούδι της σειρήνας, που είναι επιμελώς με-λετημένο να τραβάει την προσοχή σου. Αλήθεια, άκου-σες ποτέ με προσοχή τα αστεία που λένε για σένα οι κωμικοί; Για σένα, για κείνους, για ολάκερο τον άθλιο κόσμο σου. Άκου τις διαφημίσεις για τη βελτίωση της λεπουργίας του εντέρου και μάθε ποιος και π είσαι.
28
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Άκου, ανθρωπάκο! Κάθε μικρόψυχη κατεργαριά σου υπογραμμίζει την αθλιότητα της ανθρώπινης ζωής. Κάθε μικρόψυχη πράξη σου μειώνει την ελπίδα να βελτιώσεις, έσιω κι ελάχιστα, τη θέση σου. Κι αυτό προκαλεί θλίψη, ανθρωπάκο, βαθιά θλίψη που ραγίζει την καρδιά. Πα να ξορκίσεις τούτη ακριβώς τη θλίψη, κάνεις ανόητα αστειά-κια. Κι αυτό το αποκαλείς «αίσθηση του χιούμορ».
Ακούς ένα ανέκδοτο για τον εαυτό σου και γελάς μοζίμε τους άλλους. Μα δε γελάς γιοτί εκτιμάς το ασιείο που γίνειαι σε βάρος σου. Γελάς με τον ανθρωπάκο, δίχως να υποπτεύεσω όιι γελάς με τον εαυτό σου, όιι ιο αστείο γίνεται σε βάρος σου. Κανένα από τα εκαιομ-μύρια ανθρωπάκια δε συνειδητοποιούν πως το αστείο γίνεται σε βάρος τους. Αλήθεια, γιατί γελούν μαζί σου αιώνες τώρα, τόσο ξεκαρδιστικά, τόσο ανοικτά, με τόση κακεντρέχεια; Παρατήρηοες πόσο γελοίο παρουσιάζουν τον κοινό άνθρωπο οι ταινίες του κινηματογράφου;
Θα οου πω γιατί γελούν μαζί σου, ανθρωπάκο- ε-πειδή σε παίρνω στα σοβαρά, πολύ στα σοβαρά.
To σκεπιικό σου πάντα χάνει την ουσία. Μου θυμίζεις δεινό σκοπευτή που σκόπιμα χάνει το κέντρο του στό-χου, από καπρίτσιο. Διαφωνείς; Θα σου το αποδείξω.
Αν η σκέψη σου επικεντρωνόταν στην ουσία, θα 'χες γίνει κύριος της ζωής σου από καιρό. Θα σου δώσω ένα παράδειγμα της σκέψης σου:
«Για όλα φταίνε οι Εβραίοι», λες. «Τι είναι ο Ε-βραίος;» σε ρωτώ. «Κάποιος που στις φλέβες του κυλάει εβραϊκό αίμα», απαντάς. «Και πώς ξεχωρίζεις το εβραϊκό αίμα από το αίμα των άλλων;» Η ερώτηση σου προκαλεί σύγχυση. Μπερδεύεσαι, κομπιάζεις. Ύστερα λες, «Εν-
29
ΑΚΟΥ, ΑΝβΡΩΠΑΚΟ
νοούσα ότι ανήκει στην εβραϊκή φυ?\ή». «Τι είναι η φυ-λή;» σε ρωτώ. «Η φυλή; Αυτό είναι προφανές. Όπως υπάρχει γερμανική φυλή, έτσι υπάρχει κι εβροϊκή». «Και ποια είναι τα χαρακτηριστικά της εβραϊκής φυλής;» «Ο Εβραίος έχει μανρα μαλλιά, μακριά, γαμψή μύτη και δια-περαστικό βλέμμα. Οι Εβραίοι είναι άπλησιοι και κεφα-λαιοκράτες». «Αν δεις ένα Γάλλο της Μεσογείου ή έναν Ιταλό δίπλα σ' έναν Εβραίο, θα τον ξεχωρίσεις;» «Ε, όχι, για να είμαι ειλικρινής...» «Τότε, λοιπόν, τι είναι ο Ε-βραίος; To αίμα του δε διαφέρει από το αίμα των άλλων. Η εμφάνιοή του δε διαφέρει από εκείνη ενός Γάλλου ή ενός Ιταλού. Και μια κοι το 'φερε η συζήτηση, έχεις δει Γερμανοεβραίους;» «Μοιάζουν με τονς Γερμανούς». «Τι είναι ο Γερμανός;» «Ο Γερμανός ανήκει σιη βόρεια φυλή των Αρίων». «Οι Ινδοί είναι Άριοι;» «Ναι». «Είναι βό-ρειοι;» «Όχι». «Είναι ξανθοί;» «Όχι». «Βλέπεις; Δεν ξέ-ρεις καν π είναι ο Εβραίος και τι ο Γερμανός». «Μα, υπάρχουν Εβραίοι!» «Ασφαλώς κω νπάρχουν. Όπως υ-πάρχουν Χριστιανοί και Μωαμεθανοΐ». «Σωστά! Να, αντό εννοούσα, την εβραϊκή θρησκεία». «Ηταν Ολλανδός ο Ρούσβελτ;» «Όχι». «Και γιατί ονομάζεις τον Εβραίο από-γονο του Δαβίδ κι όχι τον Ρούσβελτ Ολλανδό;» «Με τον Εβραίο είναι διαφορετικό». «Σε u διαφέρει;» «Δεν ξέρω». Τέτοιες κουταμάρες λες, ανθρωηάκο. Και με τέτοιες κουταμάρες, συγκροτείς ένοπλες συμμορίες που σκοτώ-νουν δέκα εκατομμύρια ανθρώπους επειδή είναι Εβραίοι κι ας μην ξέρεις να μου πεις π είναι ο Εβραίος. Να γιατί γελάνε μαζί σου. Να γιατί όποιος θέλει να κάνει κάτι σοβαρό σε αποφεύγει. Να γιατί είσω χωμένος στο βούρ-κο μέχρι TO λαιμό. Όταν αποκαλείς κάποιον «Εβραίο»,
30
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
αισθάνεσαι ανώτερος. Αισθάνεσαι ανώτερος, επειδή νιώ-θεις κατώτερος. Νιώθεις κατώτερος, επειδή εκείνο που θέλεις να εξοντώσεις στους ανθρώπους που αποκαλείς Εβραίους, είναι ο ίδιος σου ο εαυτός. Και τούτο είναι απλά ένα δείγμα του τι είσαι στ' αλήθεια, ανθρωπάκο. Όιαν αποκαλείς κάποιον περιφρονητικά «Εβραίο», η αίσθηση της μηδαμινότητάς σου ξαλαφρώνει. Αυτό TO ανακάλυψα μόλις πρόσφατα. Αποκαλείς Εβραίο όποιον σου εμπνέει είτε υπερβολικό, είτε ελάχιστο σεβασμό. Σαν να 'σαι αντιπρόσωπος κάποιας ανώτερης δύναμης επί της γης, ανέλαβες να αποφασίζεις ποιος είναι και ποιος δεν είναι Εδραίος. Αμφισβητώ ιο δικαίωμά σου να ιο κρίνεις αυτό, είτε είσαι τιποτένιος Άριος, είτε π-ποτένιος Εβραίος. Μόνο εγώ έχω το δικαίωμα να πω η είμαι. Είμαι βιολογικός και πολιιισιικός μιγάς κι είμαι περήφανος γι' αυτό. Τόσο στο σώμα όσο και στην ψυχή, είμαι παράγωγο όλων ιων τάξεων, των φυλών και των εθνών. Δεν υποκρίνομαι πως είμαι φνλευκά και κοινω-νικά αμιγής όπως εσύ, ούιε σωβινιστής όπως εσύ, ασή-μαντε φασίστα, όποια κι αν είναι η εθνικότητά σου, η φυλή και η τάξη σου. Άκουσα πως δε δέχτηκες στην Παλαιστίνη κάηοιον εβραίο μηχανικό, εηειδή ήταν απε-ρίτμητος. Δεν έχω τίποτα κοινό με τους εβραίους φασί-στες, όπως και με τους υπόλοιπους φασίστες του πλανή-τη. Δε με συγκινεί η εβραϊκή γλώσσα, η εβραϊκή θρη-σκεία, ή η εβραϊκή κουλτούρα. Πιστεύω στο Θεό των Εβραίων όσο και στο Θεό των Χριστιανών ή των Ινδών, μα ξέρω καλά πού βρήκες εσύ το δικό σου. Δεν πιστεύω ότι οι Εβραίοι είναι «ο περιούσιος λαός». Πιστεύω πως κάποια μέρα οι Εβραίοι θα χαθονν ανάμεσα σια αμέ-
31
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
τρητα ανθρώπινα πλάσματα του πλανήτη κι αυτό θα 'ναι προς όφελος των ίδιων και των απογόνων τους. Δε σ' αρέσει να το ακούς αυτό, εβραίε ανθρωπάκο. Κοπανάς συνέχεια ιην εβραϊκότητά σου επειδή περιφρονείς τον Εβραίο μέσα σου και γύρω σου. Ο φαναηκότερος ανιι-σημίτης είναι ο ίδιος ο Εβραίος. Κι αυτή είναι μια πα-νάρχαια αλήθεια. Μα δε σε περιφρονώ, ούτε σε μισώ. Απλά δεν έχω τίποτα κοινό με σένα, όχι περισσότερα απ' όσα μ' έναν Κινέζρ ή ένα ρακούν, δηλαδή την κοινή μας καταγωγή από την κοσμική ύλη. Αλήθεια, γιατί σια-ματάς στην Παλαιστίνη, εβραίε ανθρωπάκο; Γιατί δεν ε-πιστρέφεις σιο αρχέγονο πρωτόπλασμα; Κατά τη δική μου γνώμη η ζωή ξεκίνησε με την πλασμαηκή συστολή κι όχι με τη ραβινική θεολογία.
Σου πήρε πολλά εκατομμύρια χρόνια να εξελιχθείς από μέδουσα σε δίποδο της ξηράς. Η σημερινή σου βιο-λογική παρέκκλιση έχει ηλικία μερικών χιλιάδων χρό-νων, και θα οου πάρει εκατό, πεντακόσια ή πένιε χι-λιάδες χρόνια για να ανακαλύψεις ξανά τη φύση μέσα σου, τη μέδουσα μέσα σου.
Ανακάλυψα τη μέδουσα μέσα σου και στην περιέγρα-ψα με σαφήνεια. Την πρώτη φορά που το άκουσες, με ανακήρυξες «νέα ιδιοφυΐα». Θα το θυμάσαι, σίγουρα. Ήταν στη Σκανδιναβία, τότε που έψαχνες καινούργιο Λένιν. Εγώ είχα άλλα πράγματα να κάνω και αποποιήθη-κα τον τίτλο. Έπειτα με ανακήρυξες νέο Δαρβίνο, Μαρξ, Παστέρ και Φρόιντ. Από τότε ακόμα σου είπα ότι θα μπορούσες να μιλάς και να γράφεις τόσο καλά όσο εγώ, αρκεί να άφηνες κατά μέρος τα ζήτω, εκλεκτέ ανθρωπά-κο. Κι αυτό γιατί τουτες οι θριαμβικές ζητωκραυγές θο-
32
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
λώνουν w σκέψη σου και παραλύουν τη δημιουργικό-τητά σου.
Διώκεις για ανήθικες τις «ανύπαντρες μηιέρες», αν-θρωπάκο. Διακρίνεις αυστηρά μεταξύ «νόμιμων» και «πα-ράνομων» παιδιών. Αλήθεια τι αξιοθρήνητο πλάσμα πον είσαι, και σ' έχουν και τρέχεις έτσι αμολητός σε τούτη την κοιλάδα των δακρύων! Δεν καταλαβαίνεις καν το νόημα των λέξεων της γλώσσας σου.
Αατρεύεις το παιδί-Χριστό. Μα το παιδί-Χριστός γεν-νήθηκε από μητέρα που δεν είχε ληξιαρχική πράξη γά-μου. Εκείνο που λατρεύεις στο παιδί-Χριστό, φτωχέ αν-θρωπάκο, που σε κατατρύχει η εμμονή του γάμου, είνω in δική σου λαχτάρα για σεξουαλική ελευθερία! Εξύψω-σες το «παράνομο» παιδί-Χρισιό, τον έκανες υιό του Θεού, που δε θεωρεί κανένα παιδί παράνομο. Αλλά κα-τόπιν, σκληρός και μικρόψυχος καθώς είσω, άρχισες, στο πρόσωπο του Απόστολου Παύλον, νο διώκεις τα παι-διά της αληθινής αγάπης και να βάζεις τα παιδιά του πραγματικού μίσους κάτω από την προστασία των θρη-σκευτικών σου νόμων. Είσαι σιχαμερός ανθρωπάκος.
Οι γέφυρες που διασχίζεις καθημερινά με το αυτοκί-νηιό σου είναι σύλληψη ιου μεγάλου Γαλιλαίου. To 'ξε-ρες, ανθρωπάκο όλων των χωρών, ότι ο μεγάλος Γαλι-λαίος απέκτησε τρία παιδιά δίχως ληξιαρχική πράξη γά-μου; Μα αυτό φνσικά δεν το διδάσκεις στα σχολεία. Σά-μπως αυτός δεν ήταν ένας απ' τους λόγους που τον κυ-νήγησες;
Όσο για σένα, ανθρωπάκο της πατρίδας όλων των σλαβικών λαών, ξέρεις ότι όταν ανέβηκε στην εξουσία ο μεγάλος Δένιν, ο πατέρας όλων των εργατών της υφη-
33
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
λίου (ή μήπως μόνο των Σλάβων;) καιάργησε τον υπο-χρεωτικό γάμο σου; Ξέρεις ότι συζούσε με μια γυναίκα χωρίς να έχει ληξιαρχική πράξη γάμου; Μα αυτό το κρά-τησες μυστικό, έτσι δεν είναι, ανθρωπάκο; Κι ύστερα, μέσω του μεγάλου σου ηγέτη όλων των Σλάβων, ανα-βίωσες τους παλιούς γαμήλιους νόμους, γιατί ήσουν α-νίκανος να ενσωματώσεις την τρανή πράξη του Λένιν στη ζωή σου.
Δεν τα ξέρεις όλα τούτα. Μα π είναι για σένα η αλή-θεια, η ιστορία κι ο αγώνας για την ελευθερία; Και ποιος είσαι, στο κάτω-κάτω, για να 'χεις δική οου γνώμη;
Ούτε που διανοείσαι καν όιι βρέθηκες να αυτοπεριο-ρίζεσαι με τέτοιους νόμους περί γάμου, εξαπίας της πρό-στυχης φαντασίας σου και της σεξουαλικής ανευθυνό-τητάς σου.
To 'χω ξαναπεί, μα θα TO πω και πάλι. Αισθάνεσαι μικρός και άθλιος, βρώμικος και νοητικά ακρωιηριασμέ-νος. Αισθάνεσαι σεξουαλικά ανίκανος, αγχωμένος, άκα-μπτος, απονεκρωμένος και άδειος. Δεν έχεις γυναίκα• κι αν έχεις, η μόνη σου σκέψη είναι να την πηδήξεις για να αποδείξεις πως είσαι άντρας. Δεν ξέρεις π θα πει έρωτας. Είσαι δυσκοίλιος. Παίρνεις καθαρτικά. Μυρίζεις άσχημα και η υφή του δέρματός σου είναι γλοιώδης ή τραχιά. Για το παιδί που κρατάς στην αγκαλιά σου δε νιώθεις το παραμικρό κι έτσι θέλεις να το μεταβάλεις σε δαρμένο σκυλάκι.
Η σεξουαλική ανικανότητά σου σε βασανίζει σ' όλη σου τη ζωή. Τρυπώνει διαρκώς στη σκέψη σου. Ανακα-τεύεται στη δουλειά σου. Σε παράτησε η γυναίκα σου γιατί δεν μπορούσες να της προσφέρεις αγάπη. Υποφέ-
34
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ρεις από φοβίες, άγχος και νευρώσεις. Δεν μπορείς να βγάλεις το σεξ από το μυαλό σου. Βρέθηκε κάποιος και σου μίλησε για τη θεωρία μου για την οικονομία του σεξ, ότι σε καταλαβοίνω και θέλω να σε βοηθήσω. Θέλω να σε βοηθήσω να ζεις μια ολοκληρωμένη ερωηκή ζωή ης νύκτες, για να μπορείς να δουλεύεις το πρωί, ελεύθε-ρος από σεξουαλικές εμμονές. Θέλω η γυναίκα που κρα-τάς στην αγκαλιά σου να είναι ευτυχισμένη κι όχι απελπι-σμένη. Θέλω τα παιδιά σου να είναι ροδομάγουλα κι όχι ωχρά, σαν το χαρτί• να 'ναι καλόκαρδα κι όχι απάνθρω-πα. Μα εσύ λες, «To σεξ δεν είναι το μόνο πράγμα στη ζωή. Υπάρχουν άλλα, πιο σημαντικά πράγματα». Έτοι είσοι, ανθρωπάκο.
Μπορεί να είσαι Μαρξιστής, «επαγγελματίας επανα-στάτης», μελλοντικός εργατοπατέρας, ηγέτης των προλε-τάριων όλης της γης, μελλοντικός πατέρας κάποιας σο-βιετικής πατρίδας. Θέλεις να λυτρώσεις τον κόομο από το βάσανα. Οι παραπλανημένοι εργάτες σε βλέπουν και TO Βάζουν σια πόδια κι εσύ τρέχεις ξοπίσω τους φωνά-ζοντος, «Σταθεήε! Σταθείτε βασανισμένες μάζες! Δεν ιο βλέπειε πως εγώ είμαι ο λυτρωτής σας; Γιοτί δεν το α-ποδέχεστε; Κάτω ο καπηαλισμός!» Δίνω ζωή στις μάζες σου, μικρέ επαναστάτη- τους δείχνω την αθλιότητα της μικρής τους ζωής. Και μ' ακούν, λάμπουν από ελπίδα κι ενθουσιασμό και τρέχουν στις οργανώσεις σου, επειδή περιμένουν να με βρουν εκεί. Κι εσύ, τι κάνεις; «To σεξ είναι μικροαστική παρέκκλιση», λες. «Τα πάντα εξαριώ-νται από οικονομικούς παράγοντες». Και διαβάζεις το εγ-χειρίδιο του Βαν Βέλντε για την τεχνική του έρωτα.
35
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Όταν κάποιος μεγάλος άνθρωπος ξεκίνησε να στήσει ένα επιστημονικό ίδρυμα για την απελευθέρωσή σου, τον υποχρέωσες στη λιμοκτονία. Συνέτριψες την πρώτη εκστρατεία της αλήθειας ενάντια σιην εκτροπή σου από τους νόμους της ζωής. 'Οταν η εκστρατεία του πέτυχε, σε πείσμα της αντίδρασής σου, ανέλαβες τη διοίκηση του ιδρύματος και τη συνέτριψες για δεύτερη φορά. Τη δεύτερη φορά δεν καιάφερε να σε ανιικρούσει, γιατί ήταν πια νεκρός. Δεν κατάλαβες ότι μέσω της εργασίας, της δικής σου εργασίας, ανακάλυψε τη ζωτική δύναμη που δημιουργεί αξίες. Δεν κατάλαβες ότι σκοπός της κοι-νωνιολογίας ιου ήταν να προστατέψει την «κοινωνία» σου από το «κράτος» σου. Δεν κατάλαβες απολύτως τί-ποιαΐ
Αλλά κοι με τους «οικονομικούς παράγοντές» σου, u κατάφερες; Ένας μεγάλος και σοφός άνθρωπος αφιέ-ρωσε όλη του τη ζωή για να σε διδάξει πως σαν θέλεις να πετύχεις κάιι σιη ζωή σου, πρέπει να βελτιώσεις την οικονομία. Πως ένας λαός που λιμοκτονεί δεν μπορεί να δημιουργήσει πολιτιομό, αλλά πρέπει να αναπτυ-χθούν παράλληλα όλοι οι τομείς της ζωής. Πως πρέπει να απαλλάξεις ιην κοινωνία σου από κάθε είδους καια-δυναστεύσεις. Στην προσπάθειά του να σε διαφωτίσει ο πραγματικά μεγάλος εκείνος άνθρωπος, έκανε δυο σφάλματα. Πίστεψε πως όταν θα αποκτούσες την ελευ-θερία σου, θα ήσουν ικανός να τη διαχειριστείς και να τη διασφαλίσεις. To δεύτερο λάθος του ήταν που ανακή-ρυξε εσένα, τον προλετάριο, δικτάτορα.
Κι εσύ ανθρωπάκο, τι έκανες, με την τεράστια πνεν-ματική κληρονομιά που σου άφησε εκείνος ο μεγάλος
36
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
άνθρωπος; Σου έδωσε υψηλές, μεγαλεπήβολες ιδέες, μα εσύ κράτησες μόνο μια βαρύγδουπη λέξη: δικτατορία! Απ' όλη εκείνη τη γενναιόδωρη συνεισφορά μιας τρα-νής, ζεστής καρδιάς... μόνο μια λέξη απέμεινε: δικτατο-ρία! Όλα τα άλλα τα πέταξες στα σκουπίδια -ελενθερία, σεβασμό για την αλήθεια, απελευθέρωση από την οικο-νομική δουλεία, μεθοδικότητα, εποικοδομηπκή σκέψη. Μόνο μια άστοχη, αν και καλοπροαίρετη, λέξη σού 'μει-νε: δικτατορία!
Από τούτη τη μικρή γκάφα που έκανε ένας άνθρωπος σοφός, εσύ έχτισες ένα κολοσσιαίο σύστημα γεμάτο ψέ-ματα, διώξεις, βασανιστήρια, φυλακές, δήμιους, μυστική αστυνομία, καταδότες και χαφιέδες, στολές, στρατάρχες και μετάλλια. Όλα τα υπόλοιπα τα πέταξες στα σκουπί-δια. Καταλαβαίνεις τώρα τι είσαι, ανθρωπάκο; Όχι ακό-μα; Ωραία, λοιπόν, ας κάνουμε μια προσπάθεια ακόμα. Μπέρδεψες τους «οικονομικούς παράγοντες» που αφο-ρουν την ευημερία σου στη ζωή και τον έρωτα με τους «μηχανισμούς»- την απελευθέρωση του ανθρώπου με «το μεγαλείο του κράτους»• την προθυμία να θυσιάζεται κα-νείς για μεγάλους σκοπούς με την ανεγκέφαλη, βλακώ-δη «κομματική πειθαρχία»• την αφύπνιση των εκατομ-μυρίων με τις σιραηωηκές παρελάσεις- τη σεξουαλική απελευθέρωση με τον αχαλίνωτο βιασμό των γυναικών, όταν ήρθες σιη Γερμανία- την εξάλειψη ιης φιώχειας με την εξόντωση των φτωχών, των αδύναμων κω των α-βοήθηιων την παιδεία με την «εκτροφή πατριωτών»• τον οικογενειακό προγραμματισμό με τα μετάλλια «για τις πολύτεκνες μητέρες». Αλήθεια, μήπως έπεσες ο ίδιος θύμα ιούιης της τελευταίας ιδέας σου;
37
ΑΚΟΥ, ΑΝβΡΩΠΑΚΟ
Η «Πατρίδα των Προλετάριων» δεν είναι φυσικά η μόνη χώρα όπου εκείνη η δυσοίωνη λέξη, η «δικτατο-ρία», καμπάνισε στα αυτιά σου. Σε άλλα μέρη την ένιυ-σες με μεγαλόπρεπες στολές και γέννησες μέσα από τις τάξεις σου το σεξουαλικά ανίκανο, μυστικοπαθή, σαδισιή μπογιατζή που σε οδήγησε στο Τρίτο Ράιχ κι έστειλε εξή-ντα εκατομμύρια δικούς σου στον τάφο. Κι εσύ απτόητος συνέχισες να φωνάζεις: «Ζήιω'. Ζήιω! Ζήτω!»
Έτσι είσαι, ανθρωπάκο. Αλλά κανένας δεν τολμάει νο σιο πει. Επειδή σε φοβούνται, σε θέλουν μικρό.
Καιαβροχθίζεις την ευιυχία σου.
Δεν απόλαυσες ποιέ ελεύθερα την ευτυχία σου, αν-θρωπάκο. Π' αυτό την καταβροχθίζεις, γι' αυτό δεν α-ναλαμβάνεις την ευθυνη να τη διαφυλάξεις. Δεν έμαθες (δε σου δόθηκε ποτέ η ευκαφία) να καλλιεργείς την ευ-τυχία σον με φρονιίδα και σιοργή, όπως καλλιεργεί ο κηπουρός τα λουλούδια του κι ο αγρότης το στάρι του. Οι μεγάλοι επιστήμονες, οι ποιητές και οι φιλόσοφοι πά-ντα σε αποφεύγουν, ανθρωπάκο, επειδή είναι εύκολο να καταβροχθίζεις την ευτυχία μα δύσκολο να την καλ-λιεργείς, κι εκείνοι λαχταρούσαν να καλλιεργήσουν τη δική τους.
Δε με «πιάνεις», ανθρωπάκο, έτσι; Καλά, λοιπόν, θα σου εξηγήσω.
Ο πρωτοπόρος εργάζεται σκληρά επί δέκα, είκοσι, τριάντα χρόνια πάνω στην επιστήμη, τα μηχανήματα ή τις ιδέες του. Η καινοτομία είναι βαρύ φορτίο και πρέπει να το σηκώσει μόνος του. Στην πορεία ιων χρόνων υ-ποφέρει από τις ανοησίες σου, ης σαθρές, κιβδηλες ι-δέες και ιδανικά οου. Μαθαίνει να τα αναλύει, να τα
38
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
κατανοεί και τελικά τα αντικαθισιά με καινούργια. Όμως εσύ, ανθρωπάκο, δεν τον βοηθάς σιο έργο του. Κάθε άλλοΐ Δεν πας κοντά του να του πεις, «Φίλε μου, Βλέπω πως εργάζεσαι σκληρά. Βλέπω, επίσης, ότι δουλεύεις πάνω στα μηχανήματά μου, ή εργάζεσαι για το παιδί μου, τη γυναίκα μου, το φίλο μου, το χωράφι μου. Χρό-νια τώρα με ταλανίζουν τα προβλήματα, αλλά δεν μπορώ να τα βγάλω πέρα μόνος μου. Να οε βοηθήσω να με βοηθήσεις;» Όχι, ανθρωπάκο, ποτέ δε βοηθάς τον άν-θρωπο που σε βοηθά. Φωνάζεις ζήτω, παίζεις χαρτιά, ωρύεσαι σια ματς, ή δουλεύεις σαν τον σκλάβο στα ερ-γοστάσια και τα ορυχεία. Μα δεν προθυμοποιείσαι ποτέ να βοηθήσεις εκείνον που σε βοηθά. Θα σου πω γιατί. Ξεκινώντας το έργο του ο πρωτοπόρος δεν έχει να προ-σφέρει παρά μόνον ιδέες- όχι απολαβές, ούτε αυξήσεις, μήτε συλλογικές συμβάσεις για τους μισθούς των εργα-ζομένων, ούτε χριστουγεννιάτικα δώρα• καμιά οικονο-μική παροχή. To μόνο που έχει να μοφαστεί είναι βά-σανα κι εσύ δε θέλεις βάσανα, Έχεις, ήδη, αρκετά από μόνος σου.
Τούτη η στάση σου δε θα στεναχωρούσε τον πρωτο-πόρο αν, απλά, κοπούσες τη δουλειά σου, δίχως να τον βοηθάς. Κι αν σκέφτεται, ανησυχεί και κωνοτομεί, δεν το κάνει για σένα. To κάνει ορμώμενος από τη δική του ζωηκότητα. Αφήνει την αρωγή σου, τη φροντίδα σου και τον οίκτο για σένα στους εργατοπατέρες και τους παπά-δες. Ο ίδιος πισιεύει όιι είναι πια καφός να μάθεις να φρονιίζεις μόνος σου τον εαυτό σου.
Μα δε σου αρκεί που δεν τον βοηθάς. Τον παρενο-χλείς και τον φτύνεις. Όταν, μετά από χρόνια σκληρής
39
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
δουλειάς, ο πρωτοπόρος ερευνητής καταλαβαίνει επιιέ-λους την αιτία που είσαι ανίκανος να προσφέρεις στη γυναίκα σου τη χαρά του έρωτα, γυρίζεις και του λες πως είναι σεξουαλικά διεστραμμένος. To λες αυτό επει-δή εσύ είσαι σεξουαλικά διεστραμμένος και συνεπώς α-νίκανος στον έρωτα. Αλλά αυιό ούιε καν περνά απ' ιο μυαλό σου. Αν κάποιος ερευνηιής ανακάλυψε μόλις πρόσφατα την αιτία που πεθαίνουν οι άνθρωποι σαν ης μύγες από καρκίνο και τύχει να 'σαι καθηγητής ογκο-λογίας, ανθρωπάκο, με καλοπληρωμένη θέση σε κάποια ειδικευμένη κλινική, ισχνρίζεοαι πως είναι απατεώνας, ότι έχει άγνοια σχετικά με τα μικρόβια της ατμόσφαιρας, ότι ξόδεψε ή του έδωσαν μεγάλα ποσά για τις έρευνές του. Τον ρωτάς αν είναι Εβραίος ή ξένος κι επιμένεις να τον περάσεις από εξετάσεις, προκειμένου να διαπι-στώσεις αν έχει τα προσόντα να ασχολείται με το δικό σου καρκίνο. Προημάς ν' αφήσεις να πεθαίνουν οι καρ-κινοπαθείς, παρά να παραδεχθείς πως εκείνος ανακά-λυψε κάτι που μπορεί να σε βοηθήσει να σώσεις τους οσθενείς σου. Η ακαδημαϊκή θέση, το βιβλιάριο κατα-θέσεων ή οι διασυνδέσεις σου με τη βιομηχανία ραδίου σημαίνουν για σένα περισσότερα από ό,τι η αλήθεια κι η γνώση. Ανθρωπάκο, είσαι και παραμένεις φαύλος και μικρός.
Επαναλαμβάνω! Όχι μόνο δεν τον βοηθάς, μα πα-ρεμποδίζεις συστημαηκά τη δουλειά που κάνει ο ερευ-νητής για σένα, ή αντί για σένα. Καταλαβαίνεις τώρα γιατί σε αποφεύγει η ευτυχία; Την ευτυχία την κερδίζει κανείς με κόπο και με μόχθο. Εσύ θέλεις απλά να την
40
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
καταβροχθίζεις. Σε αποφεύγει, λοιπόν, γιατί δε θέλει να την καταβροχθίσεις.
Στο μεταξύ ο ερευνηιής καταφέρνει να πείσει αρκε-τούς πως η ανακάλυψή του έχει πρακτική αξία- όπ χάρη σ' αυτήν, είναι πιθανό είτε να γίνονν κατανοητές ορι-σμένες ψυχικές διαταραχές, είτε να σηκώσει ένα βάρος, να ανατινάξει ένα βράχο, να θεραπεύσει όγκους ή να δει μέσα από τη συμπαγή ύλη με τη βοήθεια ακτίνων. Εσύ, όμως, αν δεν το δεις γραμμένο στην εφημερίδα, δεν το πιστευεις, επειδή δεν εμπιστεύεσαι τα μάτια και τη νοημοσυνη σου. Όταν, όμως, η ανακάλυψή του δη-μοσιευτεί στις εφημερίδες, έρχεσαι τρέχοντας. Ο ίδιος εκείνος ερευνητής που μέχρι πρότινος δνσφήμιζες για τσαρλατάνο, πορνογράφο, απατεώνα και απειλή για τη δημόοια αιδώ, γίνεται «ιδιοψυΐα». Όμως, ανθρωπάκο, δεν ξέρεις π είναι η ιδιοφυΐα, όπως δεν ξέρεις π είναι ο «Εβραίος», η «αλήθεια» ή η «ευτυχία». Θα σου πω π είπε ο Τζακ Λόντον για την ιδιοφυΐα, στο βιβλίο του «Μάρτιν Ήντεν». Είμαι βέβαιος πως το έχουν διαβάσει εκατομμνρια ανθρωπάκια, δίχως να αντιληφθούν το νόη-μά του. «Ιδιοφυΐα» είναι το σήμα κατατεθέν που κολλάς στα επινοήματά σου, σαν θες να τα πουλήσεις. Όταν ο ερευνητής (που μέχρι πριν λίγο ήταν «ακόλαστος» ή «ψυ-χωτικός»), μετατραπεί σε «ιδιοφυΐα», αδημονείς να κατα-βροχθίσεις την ευτυχία που προκύπτει ως αποτέλεσμα του έργου του. Κυριολεκιικά τη χλαπακιάζεις, καθώς ε-κατομμύρια ανθρωπάκια θα ξεχυθούν κραυγάζοντας μαζί σου εν χορώ, «Ιδιοφυΐα, ιδιοφυΐα». Οι άνθρωποι θα κα-ταφθάνουν σε αγέλες και θα τρώνε τα επινοήματά σου μέσα από το χέρι σον. Αν τύχει να 'σαι γιατρός, οι α-
41
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
σθενείς θα μαζεύονται σα στίφη. Θα μπορείς να τους Βοηθάς πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά και θα βγά-ζεις πολύ περισσότερα χρήματα από πριν. «Κακό είναι αυτό;» σ' ακούω να ρωτάς, ανθρωπάκο. Όχι βέβαια, δεν είναι κακό. Δεν είναι κακό να βγάζεις λεφτά τίμια, απ' τη δουλειά σου. Κακό, όμως, είναι να μην κάνεις τίποτα για την ίδια την ανακάλυψη κι αντί να την αξιοποιείς, να την εκμεταλλεύεσω, μόνο και μόνο για να πλουτίσεις. Κι εσύ αυτό ακριβώς κάνεις. Δεν προωθείς την περαιτέ-ρω εξέλιξη της ανακάλυψης. Τη δέχεσαι μηχανικά, απε-ρίσκεπτα, λαίμαργα, Βλακώδικα. Δε βλέπεις υς δυνατό-ιητες ή τους περιορισμούς της. Από τη στιγμή που δεν έχεις επαφή με την πραγματικότητα, δεν μπορείς να δια-κρίνεις ης δυνατότητές της και ταυτόχρονα κάνεις κατά-χρηση των εφαρμογών της. Παρότι ως γιατρός ή μικρο-βιολόγος γνωρίζεις ότι ο τυφοειδής κι η χολέρα είναι λοιμώδεις νόσοι, είναι σίγουρο ότι θα χαραμίσεις τριάντα χρόνια έρευνας γυρεύοντας το βάκιλο του καρκίνου. Α-φού έμαθες από κάποιον μεγάλο άνθρωπο ότι οι μηχα-νές λειτουργούν βάσει συγκεκριμένων νόμων, φτιάχνεις μηχανές που σπέρνουν TO θάνατο κι αντιμετωπίζεις τα έμβια όντα σα μηχανές. Σ' αυτό το θέμα τραβάς λάθος δρόμο, όχι επί τρεις δεκαετίες μόνο, μα εδώ και τρεις ολάκερους αιώνες. Έχεις εντυπώσει ανεξίτηλα στρεβλές αντιλήψεις σε χιλιάδες επιστήμονες και, ακόμα χειρότε-ρα, κάνεις άμεση και σοβαρή ζημιά στη ζωή ιην ίδια. Εξαηίος τούτης της πλάνης, και προκειμένου να διαφυ-λάξεις την αξιοπρέπειά σου ή ιην επαγγελμαιική σου φή-μη, τη θρησκεία, πς καταθέσεις ή την προσωπικότητά σου, διώκεις, δυσφημείς, φυλακίζεις ή βλάπτεις με ό-
42
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ηοιον τρόπο περνά από το χέρι σου, εκείνον που προ-οεγγίζει πραγματικά την κατανόηση των λεπουργιών της ζωής.
Ναι ξέρω, ξέρω- θέλεις «ιδιοφυΐες» κι είσαι πρόθυμος να τις τιμήσεις. Αλλά θέλεις καλές ιδιοφυΐες, κόσμιες, σοβαρές και μετρημένες. Όχι από κείνη την ατίθαση ρά-ισα που γκρεμίζει φραγμούς κι αντιτίθεται στο κατεστη-μένο. Εσύ θες μια ιδιοφυΐα συμμαζεμένη, πειθήνια και προσγειωμένη, που να μπορείς να επιδεικνύεις στις πα-ρελάσεις σου, χωρίς τον κίνδυνο να σε φέρει σε δύσκο-λη θέση.
Ναι, έτσι είσαι, ανθρωπάκο. Καταβροχθίζεις με βου-λιμία ό,τι σου προσφέρετω, αλλά εσύ ο ίδιος είσαι ανί-κανος να δημιουργήσεις. Γι' αυτό βρίσκεσαι εκεί που βρίσκεσαι, γι' αυτό είοαι αυτό που είσαι. Γι' αυτό περνάς μια ολόκληρη ζωή κλεισμένος σε ένα ζοφερό γραφείο, χτυπώντας μονότονα τα πλήκτρα μιας αριθμομηχανής. Καμπουριάζεις σκυμμένος πάνω από ένα σχεδιαστήριο ή ασφυκτιάς, ηαγιδευμένος στο ζουρλομανδυα του γά-μου και στην αίθονσα διδασκαλίας, παρόλο που αντιπα-θείς τα παιδιά. Είσαι ανίκανος να αξιοποιήσεις οτιδή-ποτε. Ποτέ δε θα κατεβάσεις μια πρωτότυπη ιδέα κι αυτό γιατί πάντα παίρνεις, δίχως να δίνεις το παραμικρό. Συ-νήθισες να απλώνεις το χέρι και να παίρνεις εκείνο που σου δίνει έτοιμο κάποιος άλλος.
Μα δεν καταλαβαίνεις γιατί έχουν έτσι τα πράγμαια, γιατι πρέπει να 'ναι έτσι; Εγώ, ανθρωπάκο, μπορώ να σου εξηγήσω TO γιαύ, επειδή όταν ήρθες σε μένα, εσω-τερικά άδειος, σεξουαλικά ανίκανος ή ψυχικά διαταραγ-μένος, έμαθα να αναγνωρίζω το άκαμπτο ζώο που είσαι
43
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
κατά βάθος. Είσαι ικανός μόνο να καταβροχθίζεις κω να παίρνεις, είσαι ανίκανος να δημιουργείς και να δί-νεις, επειδή η κύρια σωματική σου διάθεση υπαγορεύει αυτοπεριορισμό και ηροκλητική δυσπιστία• επειδή πανι-κοβάλλεσαι κάθε φορά που αναδεύεται μέσα σου το αρ-χέγονο ένστικτο της αγάπης και της προσφοράς. Γί αυτό και φοβάσαι να δώσεις. Ουσιαστικά, ο τρόπος που παίρ-νεις, αποκαλύπτει ότι πρέπει να παραγεμίζεις τον εαυτό σου με χρήμα, φαΐ, ευτυχία και γνώση, επειδή αισθάνε-σαι κενός, πεινασμένος και δνστυχής, στερημένος τόσο από την αληθινή γνώση όσο και από τη λαχτάρα για γνώση. Να γιατί κάνεις τα αδύνατα δυνατά προκειμένου να αποφύγεις την αλήθεια, ανθρωπάκο. Η αλήθεια μπο-ρεί να διεγείρει μέσα σου το αντανακλαστικό της αγά-πης. Μπορεί, μάλιστα, να σου αποκαλύψει εκείνο που προσπαθώ, μάλλον αδέξια, να σου δώσω να καταλάβεις. Κι αυτό δεν το θέλεις, ανθρωπάκο. To μόνο που θες είναι να είσαι καταναλωτής και πατριώτης.
«Τον ακούτε; Επιτίθεται στον πατριωτισμό, το προπύρ-γιο του κράτους και του σπερματικού κυττάρου, της οι-κογένειας. Πρέπει να τον σταματήσουμε!»
Έτσι ωρύεσω, όποιε σου υπενθυμίζει κάποιος την ψυχική δυσκοιλιόιητά σου, ανθρωπάκο. Δε θέλεις να ξέ-ρεις, δε θέλεις να ακούσεις. Θέλεις οπωοδήποτε να ζη-τωκραυγάζεις. Ωραία, λοιπόν, θα σε αφήσω να ζητω-κραυγάζεις, μα άσε με κι εσύ να σου πω γιατί είσαι α-νίκανος να γευτείς την ευτυχία. Βλέπω ιο φόβο σια μάτια σου, η ερώτησή μου σε πόνεσε βαθιά. Είσαι, λες, υπέρ της «ανεξιθρησκείας». Αξιώνεις το δικαίωμα να ασκείς ελεύθερα τα θρησκευηκά σου καθήκοντα, όποια θρη-
44
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
σκεία κι αν ασπάζεσω. Καλά ως εδώ. Όμως, δε σου φτάνει αυτό. Θέλεις να ασπάζονται και όλοι οι άλλοι τη δική σου θρησκεία. Η ανοχή σου αφορά μόνο τη δική σου θρησκεία, όχι τη θρησκεία των άλλων. Κι όταν κά-ποιος τύχει και λατρεύει τη φύση αντί για κάποιον προ-σωπικό Θεό, όταν αγαπά τη φύση και προσπαθεί να την κατανοήσει, γίνεσαι έξω φρενών. Όταν ένα παντρεμένο ζευγάρι ανακαλύπτει ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να μέ-νει άλλο κάτω από την ίδια στέγη, θέλεις να σέρνει ο ένας τον άλλον στα δικαστήρια, κατηγορώντας αλλήλους για ανηθικότητα ή κτηνωδία. Μικρόψυχε απόγονε μεγά-λων επαναστατών, αρνείσαι το συναινετικό διαζύγιο. Φο-βάσαι την ίδια σου τη λαγνεία. Θέλεις να βλέπεις ιην αλήθεια στον καθρέφτη, από κει που δεν μπορεί να σε αδράξει. Ο σωβινισμός σου, ανθρωπάκο, πηγάζει από τη σωμαπκή σου ακαμψία, από τη νοητική δυσκοιλιότητά σου. Δεν το λεω για να σε θίξω. To λεω επειδή είμαι φίλος σου, ακόμα κι αν έχεις την τάση να σκοτώνεις τους φίλους που σου λένε την αλήθεια. Πα ρίξε μια μα-τιά στους πατριώτες σου. Δεν περπατούν, παρελαννουν. Δε μισονν τον πραγμαηκό εχθρό τους- έχουν κληρονο-μικούς εχθρούς, που κάθε δέκα χρόνια αλλάζουν από ορκισμένους εχθρούς σε ισόβιους φίλους και ξανά σε ορκισμένους εχθρούς. Δεν τραγουδούν τραγούδια, γκα-ρίζουν εμβατήρια. Δεν αγκαλιάζουν υς κοπέλες τους, τις πηδάνε, για να ανεβάσουν το σκορ των νυκτερινών τους επιδόσεων. To πολύ-πολύ να με σκοτώσεις, όπως εξό-ντωσες τόσους και τόσους από ιους αληθινούς φίλους σου: τον Ιησού, τον Ραθενάον, το στοργικό Καρλ Αίμπνε-ΧΓ, rov Λίνκολν και ιόσους άλλονς. Ma ο παιριωυσμός
45
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
έχει εξοντώσει εσένα, ανθρωπάκο. Ποδοπάτησε και συ-νέθλιψε εκατομμύρια δικούς σου. Κι όμως, παρόλα αυτά είσαι αποφασισμένος να παραμείνεις πατριώτης.
Λαχταράς την αγάπη. Αγαπάς τη δουλειά σου και ζεις από αυιή. Όμως η δουλειά σου στηρίζεται στη γνώση, τη δική μου και πολλών άλλων. Η αγάπη, η δουλειά και η γνώση δεν αναγνωρίζουν πατρίδες, τελωνεία και στο-λές. Μα θέλεις να είσαι πατριωτάκος, επειδή φοβάσαι την αληθινή αγάπη, φοβάσαι τις ευθύνες της δουλειάς σου και φοβάσω θανάσιμα τη γνώση. Να γιατί είσω ι-κανός μονάχα να καταβροχθίζεις την αγάπη, τη δουλειά και τη γνώση των άλλων και δεν μπορείς ποιέ σου να δημιουργήσεις. Να γιαιί κλέβεις την ευτυχία σου σαν τον κλέψτη μες στη νύκτα, να γιατί στη θέα και μόνο της πραγματικής ευτυχίας, πρασινίζεις από φθόνο.
«Σταμάτα κλέφτη! Είναι ξένος, είναι μετανάστης. Ενώ εγώ είμαι Γερμανός, Αμερικανός, Δανός, Νορβηγός!»
Άδικα χολοσκάς, ανθρωπάκο! Είσαι και θα παραμέ-νεις πάντα μετανάσιης και απόδημος. Μετανάστενσες σε τούτον εδώ τον κόσμο ολότελα τυχαία και θα φύγεις από δω δίχως φανφάρες. Στριγκλίζεις επειδή φοβάσω, φο-βάσαι θανάσιμα. Νιώθεις ότι το σώμα σου γίνετω όλο και πιο άκαμπτο, στεγνώνει όλο και περισσόιερο. Γι' αν-τό φοβάσαι, γι' αυτό φωνάζεις την αστυνομία σου. Μα μπρος στην αλήθεια η αστυνομία σου είναι ανίσχνρη. Σε μένα τρέχει ο αοτυφύλακάς σου όταν έχει προβλήμα-τα. Η γυναίκα του δεν είναι καλά, τα παιδιά του είναι άρρωστα. Η στολή και το περίστροφο κρύβουν καλά την ανθρώπινη υπόστασή του. Από μένα όμως δεν μπορεί
46
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
να κρυψτεί. Εγώ, βλέπεις, τον είδα γυμνό τον αστυφύλα-κά σου.
«Είνω δηλωμένος οτην αστυνομία; Είναι εντάξει ια χαρτιά ιου; Τους ψόρους ιου, ιους πλήρωσε; Για ερευ-νήστε τον. Κινδυνεύει η τιμή και η ασφάλεια του έ-θνους».
Ναι, ανθρωπάκο, ήμουν πάντοτε δηλωμένος, πάντα πλήρωνα τους φόρους μου. Μα δεν ανησυχείς για ιην ιιμή και την ασφάλεια του έθνους. Τρέμεις μπας και σε δείξω στον κόσμο, όπως σε είδα στο ιατρείο μου. Να γιατί αγωνίζεσω με νύχια και με δόντια να με χώσεις στη φυλακή για στάση. Σε ξέρω καλά, ανθρωπάκο! Βλέ-πεις, άμα τύχει κι είσαι εισαγγελέας, δε βάζεις στόχο στη ζωή σου την προάσπιση της δικαιοσύνης. ΌχιΙ ΑπΜ, κυνηγάς μια τρανταχτή υπόθεση για να πάρεις προα-γωγή. Αυτό κυνηγούν όλα τα ανθρωπάκια πον υπηρε-τούν ως εισαγγελείς. Όπως έκαναν και στην ηερίπτωση του Σωκράτη. Αλλά ποτέ σου δεν κατάφερες να διδα-χτείς από τα μαθήματα της ιστοριας. Δολοφόνησες τον Σωκράτη και γι' αυτό είσαι ακόμα κολλημένος σιη λά-σπη. Μάλιστα! Δολοφόνησες τον Σωκράτη και ακόμα και σήμερα δεν το 'χεις συνειδητοποιήσει. Τον κατηγόρησες πως υπονομεύει την ηθική σου. Ακόμα την υπονομεύει, φτωχέ μου ανθρωπάκο. Δολοφόνησες το σώμα του, όχι το πνεύμα του. Εξακολουθείς να δολοψονείς σιο όνομα του νόμου και της τάξης, αλλά με τρόπο μουλωχτό και άνανδρο. Όταν με κατηγορείς για ανηθικότητα, δεν τολ-μάς να με κοιτάξεις οτα μάτια. Ξέρεις ποιος από τους δυο μας είναι ανήθικος, ακόλασιος και διεστραμμένος. Κάποιος είπε κάποτε ότι απ' όλους τους φίλους του μό-
47
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
νον έναν δεν άκουσε ποτέ να λεει σόκιν ανέκδοτα- α-ναφερότον σε μένα. Είτε είσαι εισαγγελέας, δικαστής ή αρχηγός της αστυνομίας ξέρω καλά τα πρόστυχα ανέκ-δοτά σου, ανθρωπάκο. Ξέρω κι από πού πηγάζουν. Γι' αυτό σε συμβουλεύω να κρατάς TO στόμα σου κλειστό. Ναι, μπορει να καταφέρεις να αποδείξεις στο λεπτό ότι έκρυψα από την εφορία εκατό δολάρια απ' το πραγμα-τικό μου εισόδημα, όπ έχω σχέσεις με κάποια γυναίκα ή ότι μίλησα όμορφα σε κάποιο ποιδάκι. Όμως αυτά ηχούν άσχημα μόνο όταν τα προφέρουν τα δικά σον χείλη, όχι ια δικά μου, κι αυιό εξαπίας ιου τρόπου που τα αντιλαμβάνεται το δικό σου θολωμένο, βρώμικο μυα-λό. Επειδή είσαι ανίκανος να φερθείς διοφορετικά, νο-μίζεις ότι σου μοιάζω. Όχι, ανθρωπάκο μου, δε σου μοι-άζω, δε σου έμοιαζα ποτέ. Δεν έχει σημασία αν με πι-στεύεις ή όχι. Γεγονός είναι ότι εσύ έχεις το περίστροφο κι εγώ τη γνώση. Κάθε άνθρωπος στο είδος του.
Άσε με, ανθρωπάκο, να σου εξηγήσω πώς κατασιρέ-φεις τη ζωή σου.
To 1924 εισηγήθηκα την επιστημονική μελέτη του αν-θρώπινου χαρακτήρα. Ενθουσιάσιηκες.
To 1928 φάνηκαν τα πρώτα αποτελέσματα τούτης της εργασίας. Με αποκάλεσες «εξέχοντα διανοητή».
To 1933 ο εκδοπκός σου οίκος ετοιμαζόταν να κυ-κλοφορήσει σε βιβλίο ια αποτελέσματα της σνγκεκριμέ-νης έρευνας. Ο Χίτλερ μόλις είχε ανέβει στην εξουσία κι εγώ σε μάθαινα να κατανοείς ότι ο Χίτλερ έγινε ισχυ-ρός χάρη στη θωράκιση του χαρακτήρα σου. Όμως, αρ-νήθηκες να δημοσιεύσεις το βιβλίο, στο οποίο σου εξη-
48
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
γούσα πως ο Χίτλερ ήταν αποκλειστικά δικό σου δη-μιούργημα.
Ωστόσο το Βιβλίο μου κυκλοφόρησε. Ενθουσιάστηκες και πάλι. Αλλά όταν το απαγόρευσε ο «πρόεδρός» σου, το δολοφόνησες με τη σιωπή σου.
Επί δώδεκα χρόνια και παρά τον άκρατο ενθουσια-ομό σου τηρούσες σιγή ιχθύος για το βιβλίο μου.
Επανεκδόθηκε το 1945. To χαιρέτησες κατενθουσια-σμένος ως «κλασικό». Εξακολουθεί να σε ενθουσιάζει.
Είκοσι δύο χρόνια• είκοσι δύο ατέλειωτα, ταραγμένα, δύσκολα χρόνια πέρασαν από τότε που ξεκίνησα να σε μαθαίνω ότι εκείνο που έχει σημασία δεν είναι η ατομική θεραπεία, αλλά η πρόληψη ιων ψυχικών διαταραχών. Όμως, συμπεριφέρεσω ακόμα όπως συμπεριφερόσουν εδώ και χιλιάδες χρόνια. Επί είκοσι δύο ατέλειωτα, τρο-μοκτικά χρόνια σε μάθαινα πως οι άνθρωποι υποκύ-πτουν σε διάφορες μορφές παραφροσύνης ή παγιδεύ-ονται στη δυστυχία, επειδή έγιναν άκαμπτοι στο σώμα και την ψυχή κι επειδή είναι ανίκανοι να απολανσουν τον έρωτα και να ιον προσφέρουν, γιατί τα σώματά τους, αντίθετα από εκείνα όλων των υπόλοιπων ζώων, δε συ-νταράζονιαι κατά την ερωτική πράξη.
Είκοοι δύο χρόνια από την πρώτη φορά πον στα είπα, λες στους φίλους σου ότι εκείνο που προέχει είνω η πρόληψη και όχι η θεραπεία των ψυχικών διαταραχών. Εξακολουθείς, όμως, να ουμπεριφέρεσαι όπως συμπερι-φέρεσαι εδώ και χιλιετίες. Εκθέτεις τον υψηλό στόχο, δίχως να αναφέρεις πώς μπορεί να επιτευχθεί. Δεν α-ναφέρεις την ερωτική ζωή του συνόλου της ανθρωπότη-τας. Σε ενδιαφέρει «η πρόληψη των ψυχικών διαταρα-
49
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
χών» -τούτο επιτρέπεται να το λες, χωρίς να θίγεται ο καθωσπρεπισμός σου- μα δεν ασχολείσαι με το ζήτημα της ολέθριας ερωυκής ζωής των ανθρώπων -αυτό απα-γορεύεται. Ακόμα και ως γιατρός, είσαι χωμένος στο βούρκο μέχρι το λαιμό.
Αλήθεια, τι γνώμη θα σχημάτιζες για ένα μηχανικό που αναλύει ιην ιεχνική ιης πτήσης, δίχως να αποκαλύ-πχει τα μυστικά της μηχανής και του έλικα; Μα αυτό κά-νεις κι εσύ, μηχανικέ της ανθρώπινης ψυχής. Αυτό ακρι-βώς. Είσαι δειλός, Θέλεις τα κερασάκια από την τούρτα μου μα όχι και τα αγκάθια των ρόδων μου. Μήπως κι εσύ, ανθρωπάκο της ψυχιαιρικής, δεν έλεγες σαχλά α-σιειάκια σε βάρος μου; Δε με γελοιοποίησες σαν τον «προφήτη μεγαλύτερων και καλύτερων οργασμών»; Δεν άκουσες, φαίνετω, ποτέ σου το παραπονεμένο κλάμα της νεαρής συζύγου που το σώμα της βεβηλώθηκε από τον ανίκανο αύζυγό της. Μήτε την αγωνιώδη κραυγή του έφηβου που κοντεύει να εκραγεί από ανικανοποίητο ηό-θο. Εξακολουθείς, ακόμα, να θεωρείς την ασφάλειά σου σημαντικότερη από τους ασθενείς σου; Πόσο καιρό θα επιμένεις να βάζεις τον καθωσπρεπΐσμό σου πάνω από την αποσιολή σου ως γιατρού; Πόσο ακόμα θα αρνείσω να δεις ότι η τακτική σου καταστρέφει ης ζωές εκαιομ-μυρίων ανθρώπων;
Βάζεις την ασφάλειά σου πάνω από την αλήθεια.
Όιαν ακούς για την οργόνη μου δε ρωτάς, «Τι μπορεί να κάνει για ιη θεραπεία των ασθενών;» Όχι! Ρωτάς μόνο, «Έχει άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος για την ποληεία του Μέιν;» Δε συνειδητοποιείς ότι παρότι εσύ και οι χαζές άδειές σου μπορείτε να μου δημιουργείτε
50
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
μικροεμπόδια στη δουλειά μου, δεν μπορείτε να τη στα-ματήσετε. Ότι είμαι διάσημος σε oho τον κόσμο επειδή ανακάλυψα τη συνωσθημαπκή πανούκλα κι ερευνώ τη ζωτική ενέργεια. Ότι ο μόνος που έχει TO δικαίωμα να με εξειάσει είναι εκείνος πον γνωρίζει περισσότερα από μένα.
Κατασπαταλάς χην ελευθερία σου. Κανείς ποτέ δε σε ρώτησε γιατί δεν καταφέρνεις να κερδίζεις την ελευθερία σου, ή γιατί, κι όταν ακόμα ιο κατορθώνεις, τη χάνεις στα γρήγορα, ορίζοντας καινούργιο αφέντη.
«To ακούσατε αυτό; Έχει το θράσος να αμφισβητεί τη δημοκρατία και την εξέγερση των προλετάριων του κόσμου. Κάτω ο ρέμπελος, κάτω ο αντιεπαναστάτης! Κά-τωί»
Μην εξάπτεσαι, μικρέ Φύρερ πάνιων των δημοκρα-τών και του παγκόσμιου προλεταριάτου. Πιστεύω ότι οι αληθινές προοπτικές να κερδίσεις την ελευθερία σου ε-ξαρτώνται περισσότερο από την απάντηση σε εκείνη τη μοναδική ερώτηση, παρά από τις χιλιάδες αποφάσεις που αραδιάζουν σωρηδόν οι κομματικές επιτροπές σου.
«Κάτω! Προσέβαλε το έθνος και την προφυλακή του επανασταηκού προλεταριάτου! ΚάτωΙ Στήστε τον στον τοίχο!»
Με τα «Ζήτω» και τα «Κάτω» που φωνάζεις, ανθρω-πάκο, δε σιμώνεις κοντύτερα στο στόχο σου, ούτε βήμα. Πάνια νόμιζες ότι μπορούσες να διαψυλάξεις την ελευ-θερία σου «στήνονιας κάποιους στον τοίχο». Κοίτα καλύ-τερα να στηθείς μπροστά σε κάνα καθρέφτη...
«Κάτω!...»
51
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Ηρέμησε, ανθρωπάκο. Δε θέλω να σε προσβάλω. Προσπαθώ, απλώς, να οου δώσω να καταλάβεις γιατί δεν κατάφερες ποτέ να κερδίσεις την ελευθερία σου ή να ιη διατηρήσεις, έστω και λίγο. Δε σε ενδιαφέρει κα-θόλου ΐούτο το ζήτημα;
«Κά-α-τω-ω...»
Καλά, λοιπόν. Θα είμαι σύντομος. Άσε με να σου πω πώς συμπεριφέρειαι ο ανθρωηάκος μέσα σου, αν τύχει και βρεθείς σε κατάσταση ελευθερίας. Ας νποθέσουμε ότι είσαι φοπητής σε κάποιο ίδρυμα αφιερωμένο στη σε-ξουαλική υγιεινή των παιδιών και των εφήβων. Είσαι εν-θουσιασμένος με τούτη τη «λαμπρή ιδέα» και θέλεις να συμμετάσχεις στο απελευθερωτικό κίνημα. To ακόλουθο επεισόδιο διαδραματίστηκε στο δικό μου ίδρυμα:
Οι φοιτητές μου ήταν σκυμμένοι πάνω από τα μικρο-σκόπιά τους, πορατηρώντας τη γήινη Βιοενέργεια. Εσύ βρισκόσουν μέσα σιο ουσοωρευτή οργόνης γυμνός. Σε φώναξα και σου ζήτηοα να έρθεις να ρίξεις μια ματιά. Βγήκες χοροπηδώντας από το συσσωρευτή, όπως σε γέννησε η μητέρα σον, επιδεικνύοντας τη γύμνια σου στις γυναίκες και τις νεαρές κοπέλες. Σε κατσάδιασα, μα το γιατί δεν το κατάλαβες. Ομολογώ πως ούτε κι εγώ κατάλαβα, γιατί δεν κατάλαβες. Όταν, αργότερα, TO συ-ζητήσαμε διεξοδικά, παραδέχτηκες πως νόμιζες ότι τέ-τοιου είδους ελενθερίο θα έβρισκες σε ένα ίδρυμα αφιε-ρωμένο σιη σεξουαλική υγιεινή των πωδιών και της αν-θρωπότητας. Με τη βοήθειά μου γρήγορα αντιλήφθηκες ότι φέρθηκες άσεμνα, επειδή περιφρόνησες το ίδρυμα και τις ιδέες που αντιηροσώπευε. Έγινα σαφής τώρα; ...Δεν έχεις τίποτα να πεις; Τότε να συνεχίσω.
52
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Άκου, λοιπόν, ένα άλλο παράδείγμα rot* πώς σπατα-λάς την ελευθερια σου: \
To ξέρεις, όπως κι εγώ, όπως το ξέρουν όλοι, ότι είσαι μόνιμα σεξουαλικά πεινασμένος, ότι ψαχουλεύεις νοηπκά όποιο μέλος του αντίθετου φύλου τύχει και βρε-θεί μπροστά σου, on εσύ κι οι φίλοι σου λέτε διαρκώς πρόστυχες ισιορίες γυρω από το σεξ- κοντολογίς, ότι η φαντασία σου είναι αποκρουστικά πορνογραφική. Ένα βράδυ σ' άκουσα να πορελαύνεις στους δρόμους και να φωνάζεις, «Θέλουμε γυναίκεςΐ Θέλουμε γυναίκες!»
Ανησύχησα για σένα και δημιουργησα συλλόγους, στους οποίους ήλπιζα πως θα μάθαινες να συνειδητο-ποιείς την αθλιόιητα της καθημερινότητάς σον καθώς και τον τρόπο με τον οποίο μπορείς να την ξεπεράσεις. Μα-ζευτήκατε στους συλλόγους αυτούς σαν τις μνγες, εσύ και οι φίλοι σου. Γιαιί, ανθρωπάκο; Στην αρχή, νόμιζα πως ερχόσαστε επειδή ειλικρινά σας ενδιέφερε να βελ-τιώσετε τη ζωή σας. Ομολογώ πως άργησα να καταλάβω την πραγματική αιτία. Νομίζατε πως οι σύλλογοι τούτοι ήτον ένα νέο είδος μπορντέλου, όπου τα κορίτσια εκδί-δονταν δωρεάν. Μόλις το κατάλαβα, διέλυσα τους συλ-λόγους. Όχι γιαιί πίσιευα όχι ήταν κακό να γνωριστείτε εκεί με μια κοπέλα, μα επειδή φερόσασιε σαν ξαναμμέ-να γουρούνια. Έισι οι σύλλογοι διαλύθηκαν και για άλ-λη μια φορά παραμείνατε κολλημένοι στη λάσπη... Θέ-λεις, μήπως, να πεις κάπ;
«To προλεταριάιο έχει διαφθαρεί από την μπουρζου-αζία. Οι ηγέτες του προλεταριάτου ξέρουν πώς να αντι-μετωπίσουν TO πρόβλημα. Θα καθαρίσουν ιο στάβλο με
53
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
το στιβαρό τους χέρι. Εξάλλου, το σεξουαλικό πρόβλημα του προλεταριάτου θα λυθεί από μόνο του!»
Μάλισια. ΚατάλαΒα π εννοείς, ανθρωπάκο. Στην Πα-τρίδα των Προλετάριων αφήνονν το σεξουαλικό πρόβλη-μα να λυθεί από μόνο του. Τα αποιελέσμαια ψάνηκαν σιο Βερολίνο, όπου τη μια νύκτα μετά την άλλη οι προ-λετάριοι στραηώτες βίοζαν όποια γυναίκα έβρισκαν μπροστά τους. Σιωπή! Ξέρεις πολύ κολά πως λέω την αλήθεια. Οι υπέρμαχοι «της επαναστατικής τιμής» σου, οι «στρατιώτες της εργατικής ελευθερίας» σου, σε ντρό-πιασαν εις τους αιώνες των αιώνων... Λες ότι τούτο «μπο-ρούσε να συμβεί μόνο σε καιρό πολέμου»; Ωραία, λοι-πόν, θα σου διηγηθώ μια αληθινή ιστορία ακόμα.
Ένας ανερχόμενος ηγέτης ήταν ενθουσιασμένος με την οικονομία του σεξ, όσο και με τη δικτατορία του προλεταριάτου. Ήρθε, λοιπόν, και μου είπε, «Είσαι κα-τοπληκτικός. Ο Καρλ Μαρξ δίδαξε τους ανθρώπους πώς να απελευθερωθούν οικονομικά κι εσύ τους δίδαξες πώς να απελευθερωθούν σεξουαλικά. Τους είπες, "Ξεχυθείτε και γαμήστε"». To μυαλό σου διαστρεβλώνει κάθε ιδέα. Στην καθημερινότητά σου το στοργικό μου αγκάλιαομα πήρε πορνογραφικές διαστάσεις.
Δεν έχεις ιδέα για π πράγμα σου μιλάω, ανθρωπάκο. Γι' αυτό εξακολουθείς να Βουλιάζεις πάντα στο βούρκο.
Όσο για σένα, γυναικούλα, αν διδάσκεις δίχως να 'χεις κάποια ιδιαίτερη κλίση τα παιδιά, απλά και μόνο επειδή δεν έχεις δικά σου, κάνεις ζημιά υποσυνείδητα. Η ανατροφή των παιδιών, όταν την παίρνει κανείς σια σοβαρά, συνεπάγεται και τη σεξουαλική τους διαπωδα-γώγηση. Για να κατευθύνεις σωστά την παιδική σεξουα•
54
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
λικότητα, πρέπει να γνωρίζεις από πρώτο χέρι τι είναι ο έρωτας. Μα εσύ μοιάζεις με βαρέλι. Είσαι άχαρη και σω-μαπκά απωθητική. Αυτό αρκεί από μόνο του να σε κάνει να νιώθεις ένα πικρόχολο, Βαθιά ριζωμένο μίσος για κά-θε ελκυστικό, ζωντανό σώμα. Δε σε κατηγορώ, φυσικά, που μοιάζεις με βαρέλι, ούτε που δε γεύτηκες ποτέ οου τον έρωτα (ποιος φνσιολογικός άντρας θα μπορούσε να σε ερωτευθεί;). Δε σε κατηγορώ που δεν κατανοείς τον παιδικό ερωησμό. Σε κατηγορώ που μετέτρεψες το κα-τεστραμμένο, χοντροκομμένο σώμα σου, την έλλειψη ο-μορφιάς και χάρης, καθώς και την ερωτική σου ανικανό-τητα σε αρετή, καταπνίγοντας τον έρωτα των παιδιών. Αυτό, άσχημη γυναικούλα, είνω έγκλημα. Η ύπαρξή σου καταντά επιζήμια, επειδή στρέφεις τα υγιή παιδιά ενάντια σιους υγιείς πατεράδες τονς, επειδή θεωρείς ιον υγιή παιδικό ερωιισμό παθολογικό σύμπτωμα κι επειδή, ά-σχημη γυναικούλα, δε σου αρκεί που μοιάζεις με βαρέλι, μα σκέφτεσαι και διδάσκεις σαν βαρέλι. Αντί να απο-συρθείς ταπεινά σε μια ήσυχη γωνήσα της ζωής, βάζεις τα δυνατά σου να εντυπώσεις την ίδια τη ζωή με την ασχήμια σου, την αδεξιότητα, την νηοκριοία σου και με TO πικρόχολο μίσος που κρύβεις πίσω απ' το ψεύτικο χαμόγελό σου.
Μα κι εσύ, ανθρωπάκο, αφήνεις τα υγιή παιδιά σου στο έλεος τέτοιων γυναικών, που εμφυσούν την πικρία και TO δηλητήριό τους στις υγιείς ψνχούλες τους. Να, λοιπόν, γιατί είσαι έτσι όπως είσαι, γιατί ζεις έτσι όπως ζεις και σκέφτεσαι όπως σκέφτεσαι. Να γιατί ο κόσμος είναι αυτός που είναι.
55
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Άκου, για να καταλάβεις τι είσαι, ανθρωπάκο. Ήρ-θες σε μένα να σου μάθω όσα έμαθα, μετά από πολύ κόπο και μόχθο. Αν δεν ήμουν εγώ, θα ήσουν ένα μι-κρό, ασήμαντο γιατρουδάκι σε κάποια κωμόπολη. Σε εξύψωσα, σου μετέδωσα τις γνώσεις μου και τη θερα-πευτική τεχνική μου. Σ' έμαθα να διακρίνεις πώς, μέρα τη μέρα κι ώρα ιην ώρα, σβήνει η ελευθερία και καλ-λιεργείιαι η δουλεία. Ως εκπρόσωπός μου, σε κάποια μακρινή χώρα, σου δόθηκε μια υπεύθυνη θέση. Ήσουν ελεύθερος με όλη τη σημασία της λέξης. Εμπιστευόμουν απόλντα την ακεραιότητά σου. Μα επειδή δεν κατάφερες να κάνεις τίποτα το αξιόλογο, ένιωθες βαθιά μέσα σου πως εξαρτάσαι από μένα. Με είχες ανάγκη, επειδή από μένα αντλούσες γνώση, αυτοπεποίθηση, ενόραση και, πάνω από όλα, εξέλιξη. Όλα τούτα, ανθρωπάκο, σου τα πρόσφερα με μεγάλη ευχαρίστηση. Δε ζήτηοα κανένα αντάλλαγμα. Και ξαφνικά αρχίζεις να λες όη σε ζορίζω. Έγινες θρασύς, νομίζοντας ότι το θράσος θα σε «απε-λευθέρωνε». Η σύγχυση ανάμεσα στο θράσος και την απελευθέρωση είναι χαρακτηριστικό του σκλάβου. Αρ-νήθηκες να στείλεις αναφορές για τη δουλειά σου, επι-καλούμενος την ελευθερία σου. Σήμερα αισθάνεσαι ε-λεύθερος... ελεύθερος από τα δεσμά της συνεργασίας και της υπευθυνότητας. Να, ανθρωπάκο, γιατί Βρίσκεσιε εκεί που Βρίσκεστε, εσύ κι ο κόσμος όλος.
Αναλογίσιηκες ποτέ σου, ανθρωπάκο, πώς είναι να 'σαι οετός και να 'ναι η φωλιά σου γεμάτη αυγά κότας; Ο αετός περιμένει πως σαν θα σκάσουν, θα ξεμυτίσουν αειόπουλα, που θ' αναθρέψει σε αετούς. Μα καθώς τα τσόφλια σκάζουν ένα-ένα, γεμίζει ο κόσμος κλωσσόπου-
56
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
λα. Πάνω στην απόγνωσή του ο αετός αρπάζεται από την ελπίδα πως ια κλωσσόπουλα θα γίνουν αειοί. Με-γαλώνοντας, γίνονται όλα τους κοτόπουλα που κακαρί-ζουν. Σαν το συνειδητοποιήσει αυτό ο αετός, η αρχική του παρόρμηση είναι να καταβροχθίσει όλα τούτα τα κο-τόπουλα και τις κότες που κακαρίζουν. To μόνο που ιον αποτρέπει από τούτο το σοφό έγκλημα, είναι η αμυδρή ελπίδα πως ίσως κάποια μέρα ένα από τα κοτόπουλα αποδειχθεί αετόπουλο, θα εξελιχθεί σε αετό κι από τον ψηλό γκρεμό του θα 'ναι ικανός να βλέπει μακριά και να ανακαλύψει νέους κόσμους, καινούργιες ιδέες, και-νούργιους τρόπους ζωής. Μόνο τούτη η αμυδρή ελπίδα αποτρέπει τον μοναχικό, θλιμμένο αετό να καταβροχθί-σει τα κοτόπουλα που κακαρίζουν εκνευριοτικά. Βλέηεις, δεν ξέρουν πως τα κλώσησε αειός. Δεν ξέρουν όιι ζουν πάνω σε έναν απόκρημνο βράχο, ψηλά πάνω από ης νοτερές, σκοτεινές κοιλάδες. Δε βλέπουν μακριά, όπως ο μονοχικός αετός. To μόνο που κάνουν είναι να τρώνε, να τρώνε και δώσ' του να τρώνε όσα τους κουβαλάει ο αετός. Όταν μαίνεται η καταιγίδα, ζαρώνουν να ζεσια-θούν κάιω από ης δυνατές φτερονγες ιου κι εκείνος σιέκει μόνος απένανιί της. Όιαν ια πράγματα αγριεύουν πολύ, το Βάζονν σια πόδια και ζαρωμένα στις ψωλιές τους του πετούν πετραδάκια για να τον ηληγώσουν. Στο πρώτο ξάφνιασμα της προδοσίας τους, ειοιμάζειαι να ια καταβροχθίσει. Μα σαν το ξανασκέφτεται, τα λυπάται. Να δεις που κάποια μέρα, σκέφιειαι, ανάμεσα από τα αδη-φάγα, κοντόφθαλμα κοιόπουλα θα ξεπειαχτεί κάποιο αε-τόπουλο, που σαν θα μεγαλώσει θα του μοιάζει.
57
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Ακόμα και σήμερα, ο μοναχικός αετός δεν απαρνή-θηκε τη μεγάλη τούτη ελπίδα. Εξακολουθεί νο κλωσσά κοτοπουλάκια...
Όμως εσύ, ανθρωπάκο, δε θέλεις να γίνεις αετός. Γι' αυτό και σε καταβροχθίζουν οι γύπες. Τους αετούς τους φοβάσαι. Π' αυτό ζεις κοπαδιαστά και κοπαδιαστά σε καταβροχθίζουν. Βλέπεις, κάποιες από ης κλώσσες σου κλώσσησαν αυγά από γύπες. Οι γύπες έγιναν ηγέτες σου στη μάχη κατά των αετών, που θέλουν να σε ο-δηγήσουν οε μακρινούς, καλύτερους κόσμους. Οι γύπες σε έμαθαν να τρως ψοφίμια, να αρκείσαι στο ψίχουλα και να φωνάζεις, «Ζήτω, μεγάλε γύπα!»
Και τώρα λιμοκτονείς και πεθαίνεις κοπαδιαστά κατά χιλιάδες κι εξακολουθείς να φοβάοαι τους αετούς, που κλωσσούν τα κλωσσοπουλάκια σου.
Έχτισες το σπίτι σου, τη ζωή σου, την κουλιούρα και τον πολιτισμό σου, την επιστήμη και την τεχνολογία σου, τον έρωτο και την ανατροφή των παιδιών σου σιην άμμο, ανθρωπάκο. Δεν TO ξέρεις, δε θέλεις να το ξέρεις κι όταν στο πει κάποιος μεγάλος, τον θανατώνεις. Μέσα στη δυστυχία σου έρχεσαι με τις ίδιες πάντα ερωτήσεις:
«To παιδί μου είναι κακόβουλο κω σκληρόκαρδο, δυσκοίλιο και χλωμό. Σπάει ό,χι βρίσκει μπροστά του και ης νύκτες ξυπνά ουρλιάζοντας από τους εφιάλτες. Στο σχολείο δεν πάει καλά. Τι να κάνω; Βοήθησέ με!»
«Η γυναίκα μου είναι ψυχρή, δεν κάνει έρωτα μαζί μου. Με βασανίζει, παθαίνει κρίσεις και στριγκλίζει υ-στερικά, γυρίζει από δω κι από κει με τον ένα κω με τον άλλο. Τι να κάνω; Δώσ' μου μια συμβουλή!»
58
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
«Κερδίσαμε τον τελευταίο πόλεμο, τον ηόλεμο που θα σηματοδοτούσε το τέλος όλων των πολέμων. Και να που ξέσπασε άλλος, πολύ χειρόιερος. ΒοήθειαΙ Τι να κάνω;»
«Ο πολιτισμός για τον οποίο ένιωθα ιόσο περήφανος καταρρέει κάτω από το βάρος του πληθωρισμού. Εκα-τομμύρια άνθρωποι λιμοκτονούν, δολοφονούν, κλέβουν και πάνε κατά διαβόλου. Απελπίστηκαν. Βοήθεια! Πες μου π να κάνωΐ»
«Τι να κάνω; Τι να κάνουμε;» Αυιή είναι η ερώτηση που επαναλαμβάνεις μονότονα ανά τους αιώνες.
Είνω η μοίρα των μεγάλων εππευγμάτων, γεννημά-των ενός τρόπου ζωής που θέτει την αλήθεια πάνω από ιη σιγουριά, να τα καταβροχθίζεις κι ύστερα να τα χέζεις σα σκαιά.
Εδώ και αιώνες άνθρωποι μεγάλοι, θαρραλέοι και μοναχικοί σου λένε και σου ξαναλένε π πρέπει να κά-νεις. Μα επανειλημμένα διαφθείρεις, συρρικνώνεις και καιαστρέφεις τις διδασκαλίες τους. Επανειλημμένα πα-γιδεύεσαι στα αδύναμα σημεία τους. Αντί να παίρνεις για γνώμονα τη μεγάλη αλήθεια, αρπάζεσαι από κάποιο ασήμαντο λάθος τους. Αυτό έκανες, ανθρωπάκο, με TO Χριστιανισμό, με το δόγμα του κυρίαρχου λαού, με το σοσιαλισμό, αυτό κάνεις με ό,τι πιάνεις στα χέρια σου. Γιατί το κάνεις αυτό; Δε νομιζω πως θες στα αλήθεια να μάθεις. Αν ακούσεις την αλήθεια, θα εξαγριωθείς και κάποιος μπορεί να το πληρώσει με τη ζωή του.
Χτίζεις παλάτια στην άμμο, επειδή φοβάσαι ή είσαι ανίκανος να νιώσεις την ενέργεια της ζωής να ρέει σιις φλέβες σον, επειδή καταπνίγεις και σκοτώνεις την αγάπη
59
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μέσα στο παιδί σου, πριν γεννηθεί καν. Δεν ανέχεσω καμία ελεύθερη, ζωντανή, φυσική κίνηση ή έκφραση. Σε πιάνει πανικός κι αναρωτιέσαι, «Τι θα πει ο κύριος Τζό-ουνς;»
Φοβάσαι να σκεφτείς, ανθρωπάκο, επειδή η σκέψη πάει χέρι-χέρι με ης έντονες αισθαντικές εντυπώσεις κι εσύ το σώμα σου ιο φοβάσαι. Πολλοί μεγάλοι σού φώ-ναξαν: Γύρνα στα ουσιώδη! Άκου την εσωτερική φωνή σου, ανταποκρίσου στα πραγματικά συναισθήματά σου. Να σέΒεσαι και να τιμάς τον έρωτα! Μα είσοι κουφός, έχεις ξεχάσει τελείως TO νόημα αυτών ιων λέξεων. Φωνή βοώντος εν τη ερήμω, ανθρωπάκο. Οι μοναχικοί κήρυ-κες χάνονται στην ιρομερή ερημιά της κενότητάς σου, ανθρωπάκο.
Είχες να διαλέξεις. Μπορούσες να πετάξεις στα υπε-ρανθρώπινα ύψη με τον Νήσε ή να βουλιάξεις σια υ-πανθρώπινα βάθη με τον Χίτλερ. Φώναξες «Ζήτω! Ζήτω!» και διάλεξες τον υπάνθρωπο.
Μπορούσες να επιλέξεις ανάμεσα σιο γνήσια δημο-κρατικό σύνταγμα του Λένιν και τη δικτατορία του Στάλιν. Επέλεξες τη δικτατορία του Στάλιν.
Μπορούσες να διαλέξεις ανάμεσα στο διαφωυσμό του Φρόιντ γύρω από το σεξουαλικό αίηο των ψυχικών διαταραχών σου και τη θεωρία του περί πολιτισμικής γής. Αηέρριψες τη θεωρία της σεξουαλικότητας και κρά-τησες τη θεωρία του περί πολιτισμικής προσαρμογής, που σε άφησε ξεκρέμαστο.
Μπορούσες να επιλέξεις ανάμεσα στη μεγαλειώδη α-πλότητα του Ιηοού και στον Παύλο, με την αγαμία για τους ιερείς και την ισόβια δέσμευση του γάμου για λο-
60
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
γαριασμό σου. Διάλεξες την αγαμία και την παντρειά και λησμόνησες την απλότητα της μηιέρας ιου Ιησού, που γέννησε το παιδί της από έρωτα, από έρωτα και μόνο.
Μπορούσες να διαλέξεις ανάμεσα στη διορατικότητα του Μαρξ γύρω από την παραγωγικότητα του εργατικού σου δυναμικού και την ιδέα του κράτους. Ξέχασες την ενεργητική ζωτικότητα του μόχθου σου και διάλεξες το κράτος.
Στη Γαλλική Επανάσταση είχες να διαλέξεις μεταξύ του απάνθρωπου Ροβεσπιέρου και του μεγάλου Δαντόν. Διάλεξες τη σκληρότητα κι έστειλες τη μεγαλοψυχία και ιην καλοσύνη στην γκιλοτίνα.
Στη Γερμανία είχες να επιλέξεις μεταξύ του Γκέρινγκ και ιου Χίμλερ από ιη μια και του Λίμπνεχτ, ιου Λαντάου και ιου Μούσαμ απ' την άλλη. Έκονες τον Χίμλερ αρ-χηγό της αστυνομίας και δολοφόνησες τους μεγάλους φίλους σου.
Μηορούσες να διαλέξεις μεταξύ του Τζούλιους Στράι-χερ και ιου Βάλτερ Ραθενάου. Δολοφόνησες τον Ραθε-νάου.
Είχες να διαλέξεις μεταξύ του Αοτζ και του Γουΐλσον. Δολοφόνησες τον Γουΐλσον.
Είχες να διαλέξεις ανάμεσα στην απάνθρωπη Ιερά Ε-ξέταση και την αλήθεια του Γαλιλαίου. Βασάνισες και γελοιοποίησες το μεγάλο Γαλιλαίο, αν και επωφελείσω ακόμα από τις εφευρέσεις ιου μέχρι σήμερα, στον εικο-στό αιώνα. Έδωσες νέα πνοή σιις μεθόδους ιης Ιεράς Εξέιασης.
Είχες να διαλέξεις ανάμεσα στη θεραπεία με ηλε-κιροσόκ και την κατανόηση των ψυχικών διαιαραχών.
61
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Διάλεξες τα ηλεκτροσόκ, από φόβο μην τύχει και δεις το μέγεθος της κακομοιριάς σου. Ήθελες να παραμεί-νεις τυφλός, εκεί που μόνον η κοφτερή ματιά μπορεί να βοηθήσει.
Μόλις πρόοφατα είχες να επιλέξεις μεταξύ της φο-νικής πυρηνικής ενέργειας και της ευεργετικής οργονι-κής ενέργειας. Πάντα συνεπής στη στραβοκεφαλιά σου επέλεξες ιην πυρηνική ενέργεια.
Σήμερα έχεις να επιλέξεις ανάμεσα στην άγνοια σχε-τικά με τα καρκινικά κύτταρα και στη δική μου αποκρυ-πτογράφηση των μυστικών τους, που μπορεί και θα σώ-σει εκατομμύρια ανθρώπους. Χρόνια ολάκερα επανα-λαμβάνεις στις εφημερίδες ης ίδιες βλακείες, αλλά δεν έχεις να πεις λέξη για τη διορατικότητα που μπορεί να σώσει το παιδί σου, τη γυναίκα ή τη μητέρα σου.
Πεθαίνεις σαν ης μύγες, ανθρωπάκο της Ινδίας, αλλά κηρύσσεις πόλεμο στονς Μουσουλμάνους για τις ιερές αγελάδες. Είοαι ρακένδυτος, ανθρωπάκο της Ιταλίας ή Σλάβε της Τεργέστης, αλλά εκείνο που σε νοιάζει είναι αν η Τεργέστη θα 'νω ιιαλική ή γιουγκοσλαβική. Κι εγώ που νόμιζα όιι η Τεργέστη είναι λιμάνι για όλα τα πλοία του κόσμου!
Κρέμασες τους Nazi, αφού σκότωσαν πρώτα εκατομ-μυρια ανθρώπους. Πού ήσουν και πού είχες το μυαλό σου πριν σκοτωθούν όλα εκείνα τα εκατομμύρια των αν-θρώπων; Δεν αρκούσαν μερικές εκατοντάδες πτώματα να σε βάλουν σε σκέψεις; Πρέπει να γίνουν εκατομμύρια για να αφυπνιστεί η ανθρωπιά σου;
Καθεμία από ης μικρόψυχες και μοχθηρές πράξεις σου αποκαλύπτει την απεριόριστη αθλιότητα του ανθρώ-
62
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
πινου ζώου. «Γιατί γίνεσαι τόοο τραγικός;» ρωτάς. «Νιώ-θεις νπεύθυνος για κάθε κακό σε τούτον τον πλανήτη;»
Με τέτοια οχόλια, καταδικάζεις τον ίδιο σου τον εαυ-τό. Αν εσύ, ανάμεσα σε εκατομμύρια ανθρωπάκια σαν κι εσένα, αναλάμβανες έστω και ένα απειροελάχιοτο με-ρίδιο της ευθύνης σου, ο κόσμος θα ήταν πολύ διαφο-ρετικός. Οι μεγάλοι φίλοι σου δε θα αφανίζονταν, χτυπη-μένοι απ' τη μικρότητά σου.
Να γιατί TO σπίπ σου στηρίζειαι στην άμμο. To ταβάνι πέφτει να σε πλακώσει, μα εσύ κρατάς την «προλετα-ριακή» ή την «εθνική» τιμή σου. To πάτωμα υποχωρεί κάτω από ια πόδια σου, μαζί του βονλιάζεις κι εσύ φω-νάζοντας, «Ζήιω, μεγάλε Φύρερ μου, ζήτω το γερμανικό, το ρωσικό, το εβραϊκό έθνος!» Οι σωλήνες του νερού σπάζουν και TO παιδί σον πνίγεται. Όμως εσύ εξακο-λουθείς να συνηγορείς υπέρ «ιου νόμου κω της τάξης» και προσπαθείς να τον διδάξεις δια της βίας στα παιδιά σου. Ο αγέρας σφυρίζει μέσα από τους τοίχους σου και η γυναίκα σου είναι σιο κρεβάτι με πνενμονία. Όμως εσύ, ανθρωπάκο, εξακολουθείς να θεωρείς εκείνο που θα απέβωνε ακλόνητο θεμέλιο για την ύπαρξή σου ως αποκύημα «της φαντασίας ενός Εβραίου».
Έρχεσαι τρέχοντας και ρωτάς: «Αγαπητέ, καλέ, με-γάλε γιατρέ μουΐ Τι να κάνω; Τι πρέπει να κάνουμε; To σπίπ μου καιαρρέει συθέμελα, ο αγέρας σφυρίζει μέσα από τις χαραμάδες οιους τοίχους, το παιδί μου είναι άρ-ρωστο και η γυναίκα μου δυστυχισμένη. Κι εγώ άρρω-σιος είμαι. Τι πρέπει νο κάνω; Τι να κάνουμε;»
«Χτίστε TO σπίτι σας σε βράχο. Κι όταν λέω βράχο, εννοώ τη φύση σου, που βάλθηκες να την καταπνίξεις,
63
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
την αγάπη σιο κορμάκι τον παιδιον σου, το όνειρο της γυναίκας σου για τον έρωτα, ια όνειρα για τη ζωή πον έκανες στο δεκάξι σου χρόνια. Αντάλλαξε τις αυταπάτες σου με μια στάλα αλήθεια. Πέταξε έξω τους πολπικούς και τους διπλωμάτες σου! Πάρε τη μοίρα σου στα χέρια σου κοι χτίσε τη ζωή σου στο βράχο. Ξέχνα το γείτονά σου και κοίτα μέσα σου! Να 'σαι βέβαιος ότι κι ο γείτο-νας θα σ' ευγνωμονεί. Πες στον εργάτη φίλο σου ανά τον κόσμο ότι δεν πρόκειται να ξαναδουλέψεις για το θάνατο, μα μόνο για τη ζωή. Αντί να τρέχεις σε εκτελέ-σεις και να φωνάζεις ζήιω, βγάλε νόμο για την προστα-σία της ανθρώπινης ζωής και πς ευλογίες της. Ένας τέ-τοιος νόμος θα γίνει μέρος του γρανιτένιου θεμέλιου που θα στηρίζει το σπίτι σου. Προστάτεψε τον έρωτα ιων παιδιών σου από τις επιθέσεις λαγνείας ανικανοποίητων αντρών και γυναικών. Κλείσε το στόμα της φαρμακό-γλωσσης γεροντοκόρης. Έκθεοέ τη δημόσια ή κλείσ' τη στο αναμορφωτήριο, ανιί να φυλακίζεις τα νέα παιδιά που λαχταρούν τον έρωτα. Κι αν τύχει να γίνεις εργο-δότης, μην προσπαθείς να ξεπεράσεις τον εκμεταλλευτή σου σε εκμετάλλευση. Πέτα το κουσιούμι και τη γραβάτα και πάψε να ζητάς απ' τη γυναίκα σου την άδεια για να ιην αγκαλιάσεις. Ένωσε τις δυνάμεις σου μ' εκείνες των συνανθρώπων σου ανά την υφήλιο. Σαν κι εσένα είναι κι αυτοί και η μοίρα σας συνυφασμένη. Άοε τα παιδιά σου να μεγαλώσουν όπως προστάζει η φύση (ή "ο Θεός"). Μην προσπαθείς να βελτιώσεις τη φύση. Μάθε να την κατανοείς και να την προστατεύεις. Άσε τα ντέρ-μπι και τράβα στη βιβλιοθήκη, πήγαινε σε ξένες χώρες αντί για το Κόνι Άιλαντ. Η σκέψη σου να διέπεται από
64
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
απλότητα και ευθύτητα. Μάθε να εμπιστεύεσω την ήρεμη εσωτερική φωνή που σου λέει τι να κάνεις. Κράτα τη ζωή σου στα χέρια σου, μην την εμπιστεύεσαι σε κανέ-ναν άλλον, πόσο μάλλον στους εκλεγμένους ηγέτες σου. Γίνε ο εαυτός σου! Αυτό στο είπαν πολλοί μεγάλοι».
«Ακούτε τι λέει τούτος ο αντιδραστικός μικροαστός, τούτος ο ατομικιστής; Δεν ξέρει πως η πορεία της ιστο-ρίας είναι αμετάκλητη κι ότι θα τον πετάξει οτο περιθώ-ριο; "Γνώθι σεαυτόν", λέει. Μικροασιικές ηλιθιότητες! To επανασταιημένο προλεταριάτο όλων των χωρών -κά-τω από την καθοδήγηση του αγαπημένου του ηγέτη, του πατέρα όλων των εθνών, όλων των Ρώσων, Πρώσων και Σλάβων- θα απελευθερώσει τους λοούς! Κάτω οι ατομι-κιστές και οι αναρχικοί!»
Ζήτω οι πατέρες όλων των εθνών και δη των ΣλάβωνΙ Ζήτω... ζήτω! Άκουσέ με, ανθρωπάκο, φοβάμαι πως σε περιμένουν μπελάδες.
Ετοιμάζεσαι να πάρεις τα ηνία σια χέρια σου. To ξέ-ρεις και στην ιδέα και μόνο σε πιάνει πανικός. Στους αιώνες που θα ακολουθήσουν θα δολοφονείς τους φί-λους σου και θα ζητωκραυγάζεις τους φύρερ όλων των εθνών, όλων των προλετάριων, Ρώσων και Πρώσων. Χρόνο με το χρόνο θα ζητωκραυγάζεις τον έναν αφέντη μετά τον άλλον. Δε θ' ακούς TO κλαψούρισμα των νη-πίων σου, τα βογκητά ιων εφήβων σου, τους καταπιε-σμένους πόθους των ανδρόγυνων. Ακόμη κι αν τα α-κούς, θα τα απορρίπτεις ως εκφράσεις του μικροαστικού ατομικισμού. Για αιώνες θα συνεχίσεις τις εκατόμβες αντί να διαφυλάττεις τη ζωή, πεπεισμένος πως με τη βοήθεια του δήμιου χιίζεις την ελευθερία σου. Μέρα με τη μέρα,
65
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
χρόνο με το χρόνο θα βρίσκεσαι βουτηγμένος στη λάσπη μέχρι τα μπούνια. Επί αιώνες θα συνωστίζεσαι ν' ακούς τον κάθε φαφλατά, θα 'χεις τα λόγια του ευαγγέλιο και θα υποκύπτεις στη σατανική γοητεία ιου. Στο κάλεσμα της ίδιας σου της ζωής θα κωφεύεις και θα εθελοτυ-φλείς. Φοβάσαι τη ζωή, ανθρωπάκο, τη φοβάσω θανά-σιμα. Κάνεις τα αδύνατα δυνατά να ιη στραγγαλίσεις, πιστεύοντας όιι θεμελιώνεις το «σοσιαλισμό», το «κρά-τος», το «έθνος» ή «τη δόξα του Ύψιστου». Δε θα ξέρεις, δε θα θέλεις να ξέρεις όη εκείνο που θεμελιώνεις πραγ-ματικά είνω η δυστυχία σον ότι δεν καταλαβαίνεις τα παιδίά σον ότι τους τσακίζεις τη ραχοκοκαλιά πριν προ-λάβουν να ορθώσουν ανάστημα- όιι κλέβεις τον έρωτα-ότι η απληστία σου οτο κυνήγι του χρήματος καταντάει μανία- ότι είσαι αρχομανής- ότι έχεις σκύλο επειδή θέ-λεις, σώνει και καλά, να 'σαι «αφεντικό». Θα επαναλαμ-βάνεις τα ίδια λάθη, αιώνα τον αιώνα, μέχρι εσύ κι η ράτσα σου να εξολοθρευτείτε μαζικά, θύματα της παγκό-σμιας κοινωνικής εξαθλίωσης- μέχρι η φρίκη της ύπαρ-ξής σου να ανάψει μέσα σου την πρώτη αδύναμη σπίθα αυτογνωσίας. Ύστερα, βήμα TO βήμα, οδευοντας στα ιυ-φλά κοι με μεγάλη προσοχή, θα μάθεις να αναζητάς και να αναγνωρίζεις το φίλο σου, τον άνθρωπο της αγάπης, του έργου και της γνώσης. Θα μάθεις τότε να τον κατα-λαβαίνεις, να τον σέβεσαι και να τον τιμάς. Θα αρχίσεις να συνειδητοποιείς ότι η βιβλιοθήκη είναι πολύ ουσια-στικότερη για m ζωή οου από ιο ντέρμπι, ότι ένος πε-ρίπατος περισυλλογής στο δάσος είναι εποικοδομητικό-τερος από πς παρελάσεις και η θεραπεία καλύτερη από τους ακοιωμούς- πως είναι προτιμότερο να στηρίζεσαι
66
ΑΚΟΥ, ΑΝβΡΩΠΑΚΟ
στις δυνάμεις σου παρά σιο ε'θνος κι ότι η γλυκομίλητη μετριοπάθεια είναι καλύτερη από τις υστερικές κραυγές, πατριωτικές ή άλλες.
Νομίζεις πως ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, ακόμα κω τα πιο πρόσιυχα. Κι εγώ σου λέω: Ο σκοπός είναι ίδιος με τα μέσα που χρησιμοποιείς για να τον φτάσεις. Κάθε οημερινό σου βήμα είναι η αυριανή ζωή σου. Οι υψηλοί στόχοι δεν εππυγχάνοντω με πρόστνχα μέσα. To 'χεις αποδείξει ο ίδιος, σε κάθε κοινωνική σου εξέγερση. Η σκληρότητα κι η απανθρωπιά των μέσων σε κάνονν σκληρό κι απάνθρωπο και τον τελικό σκοπό ανέφικτο.
Σε ακούω να ρωτάς: «Πώς, λοιπόν, θα πειύχω το σκοπό μου, είτε είναι η χριστιανική αγάπη, ο σοσιαλι-σμός ή η αμερικανική δημοκρατία;» Η χριστιανική αγά-πη, ο σοσιαλισμός και η αμερικανική δημοκρατία σου είναι οι καθημερινές σου πράξεις, ο τρόπος που σκέφτε-σαι ολημερίς, το αγκάλιασμα του συντρόφου της ζωής σου και η αγάπη που τρέφεις για το παιδί σου. Είναι η κοινωνικά υπεύθυνη στάση με την οποία αντιμετωπίζεις τη δουλειά σου και η απόφασή σου να μη μοιάσεις σιους καταπιεστές της ζωής, που τόσο μισείς.
Όμως εσύ, ανθρωπάκο, καταχράσω την ελευθερία που σου παρέχουν οι δημοκρατικοί θεσμοί. Βάζεις τα δυνατά σου να τους καταστρέφεις, αντί να τους καλλιερ-γείς για να ριζώσουν βαθιά στην καθημερινότητά σου.
Σε είδα ως γερμανό πρόσφυγα να καταχράσαι τη σουηδική φιλοξενία. Τότε ήσουν ακόμα ένας πολλά υ-ποσχόμενος ηγέτης των ταλαίπωρων της οικουμένης. Θυμάσαι το σουηδικό έθιμο του σμόργκασμπορντ; Μα ναι, σίγουρα θα το θυμάσω. Άρα ξέρεις π εννοώ! Είναι
67
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
δυνατό να ξέχασες τόσο γρήγορα; Καλά, λοιπόν, θα σιο θυμίσω εγώ.
Οι Σουηδοί έχουν το γεννωόδωρο έθιμο να στρώ-νουν τα τραπέζια τους με κάθε λογής λιχουδιές και να αφήνουν τον καλεσμένο τους να φάει όσο τραβά η ψυχή του. Για σένα, τούτο ιο έθιμο ήταν παράξενο και πρω-τοφανές. Δε χώραγε το μυαλό σου ότι ήταν δυνατό να εμπιστεύεται κανείς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Μου εί-πες με κακεντρέχεια πως δεν έβαλες, επίτηδες, μπουκιά σιο στόμα σου όλη μέρα, ώστε να μπορέσεις να περι-δρομιάσεις με την άνεσή σου τσάμπα φαΐ το βράδυ. «Όταν ήμουν παιδί, υπέφερα από την πείνα...» Ναι, το ξέρω, ανθρωπάκο. Σε είδα να λιμοκτονείς και ξέρω καλά u θα πει πείνα. Αλλά εκείνο που αγνοείς, μελλοντικέ σωτήρα των πεινασμένων, είναι ότι κλέβοντας σμόργκασμπορντ, διωωνίζεις επ' άπειρον την πείνα των παιδιών σου. Υπάρχουν κάποια πράγματα που είναι α-νεπίτρεπτα. Όταν σε φιλοξενούν, δεν κλέβεις τα ασημέ-νια μαχαιροπήρουνα, τη γυναίκα του οικοδεσπότη σου ή τα φαγητά από το τραπέζι! Σε είδα μειά την πτώση της Γερμανίας, να κάθεσαι στο παγκάκι, μισοπεθαμένος από ιην πείνα. Μου είπες ότι η «Ερυθρά Βοήθεια», η κοινω-φελής οργάνωση του κόμματός σου, του κόμματος των ταλαίπωρων όλης της οικουμένης, αρνήθηκε να σε βοη-θήσει, επειδή δεν μπορούσες να αποδείξεις ότι ήσουν μέλος του κόμματος. Είχες χάσει την κομματική σου ταυ-τότηια. Οι ηγέτες των πεινασμένων τούς κατατάσσουν σε κόκκινους, λευκούς και μαύρους. Εμείς, από την άλλη, δεν κάνουμε διακρίσεις. Αναγνωρίζουμε ένα μόνο πράγ-μα, τον πεινασμένο οργανισμό.
68
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
Να, λοιπόν, πώς φέρεσαι στα μικρά ζητήματα.
Μα και σια μεγάλα, τα ίδια κάνεις, ανθρωπάκο.
Βάλθηκες να εξαλείψεις την εκμετάλλευση ιων κεφα-λαιοκρατών, να θέσεις τέλος στην αδιαφορία των καπι-ταλιστών για την ανθρώπινη ζωή και να κερδίσεις την αναγνώριση των δικαιωμάτων σου. Είναι γεγονός ότι πριν από εκατό χρόνια υπήρχε εκμετάλλευση, αδιαφορία για την ανθρώπινη ζωή κ; αχαρισιία. Συγχρόνως, όμως, υπήρχε και σεβασμός για τα μεγάλα επιτεύγματα. Υπήρ-χε αφοσίωση κι ευγνωμοσύνη προς ιο μεγάλο ευεργέτη. Σήμερα, ανθρωπάκο, Βλέπω τα αποτελέσματα του έργου σου, όπου κι αν ρίξω το βλέμμα μου.
Όπου εγκατέσιησες τους ηγετίσκους σου, η εκμετάλ-λευση του μόχθου σου είναι πολύ χεφότερη απ' ό,τι πριν από εκατό χρόνια. Η αδιαφορία για τη ζωή σου είναι ακόμα πιο βάναυση και κάποια δικαιώματα που σου α-ναγνωρίζονταν, καταργήθηκαν ολοκληρωτικά.
Όπου εξακολουθείς να αγωνίζεσαι για να εγκατα-στήσεις τους ηγέτες σου, έχεις χάσει κάθε σεβασμό για τα μεγάλα επιτεύγματα. Προτιμάς να κλέβεις τους καρ-πούς των κόπων των μεγάλων φίλων σου. Δεν ξέρεις τι θα πει ευγνωμοσύνη κι αναγνώριση ενός ευεργετήμαιος επειδή θαρρείς πως αν δείξεις ευγνωμοσύνη ή σεβασμό για οτιδήποτε κι οποιονδήποτε, δε θα 'σαι πια ελεύθερος Αμερικανός, Ρώσος ή Κινέζος. Εκείνο που ήθελες να καταστρέψεις, ακμάζει σήμερα περισσότερο από ποτέ. Ε-κείνο που θα έπρεπε να είχες διατηρήσει και προστατέ-ψει σα να 'ταν η ζωή σου, το κατέστρεψες. Θεωρείς ότι η αφοσίωση είναι «συναισθηματισμός» ή «μικροασιική συνήθεια»• ότι ο σεβασμός για τα μεγάλα εππεύγματα
69
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
είναι χαμερπής δουλοπρέπεια. Όμως, αυτό που δε συ-νειδητοποιείς είναι πως γλείφεις εκείνους που θα 'πρεπε να περιφρονείς και είσαι αχάριστος σ' εκείνους που θα 'πρεπε να είσαι αφοσιωμένος.
Τα βλέπεις όλα ανάποδα και νομίζεις όη μ' αντόν τον τρόπο θα βρεθείς στη γη της ελευθερίας. Κάποια μέρα, ανθρωπάκο, θα ξυπνήσεις από τον εφιάλτη σου και θα Βρεθείς αβοήθητος στο χώμα, επειδή κλέβεις από εκείνον που σου προσφέρει και δίνεις στον κλέφτη. Έ-χεις μπερδέψει το δικοίωμα της ελευθερίας του λόγου και την εποικοδομητική κριτική με m μωρολογία και τα ηλίθια ανέκδοτα. Θέλεις να κρίνεις, μα να μη σε κρίνουν και καταλήγεις να κατακρεουργείσαι και να σκοτώνεσαι. Θέλεις να επιτίθεσαι, δίχως να εκχίθεσαι οε επιθέσεις, γι' αυτό πυροβολείς πάντα από ενέδρα.
«Αστυνομία! Αστυνομία! Πα κοίτα, είναι ενιάξει το διαβατήριό του; Είναι στα αλήθεια γιαιρός; To όνομά του δεν είναι στο Who's Who και ο Ιατρικός Σύλλογος είναι εναντίον του».
Η αστυνομία δεν μπορεί να σε σώσει, ανθρωπάκο. Μπορεί να πιάνει κλέφτες και να ρυθμίζει την κυκλοφο-ρία, αλλά δεν μπορεί να σου εξασφαλίσει την ελευθερία σου, ούτε να τη διαφυλάξει για λογαριασμό σου. Εσύ ο ίδιος κατέστρεψες την ελευθερία σου κι εξακολουθείς να την καταστρέφεις με αξιοθρήνηιη συνέπεια. Πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο δεν υπήρχαν διαβατήρια. Μπορούσες να περάσεις από τη μία χώρα στην άλλη χωρίς διατυπώσεις. Τα διαβατήρια καθιερώθηκαν με τον πόλεμο «για ιην προάσπιοη ιης ειρήνης και ιης ελευθε-ρίας». Σιην Ευρώπη, για ένα ταξίδι τριακοσίων πενήντα
70
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
χιλιομέτρων χρειάζειαι να ζητήσεις βίζα από δέκα δια-φορεπκά προξενεία. Έτσι παραμένει η κατάσταση μέχρι σήμερα, μετά το δεύτερο «πόλεμο που θα σηματοδοτού-σε TO τέλος όλων ιων πολέμων» κι αναμφίβολα χο ίδιο θα ισχύει και μειά τον τρίτο και τον όγδοο «πόλεμο που θα σημαιοδοτήσει ιο ιέλος όλων των πολέμων».
«To ακούσατε αυτό; Σιιγμαιίζει τον πατριωησμό μου, χην ιιμή και τη δόξα της πατρίδας μου!»
ΩΙ πάψε πια, ανθρωπάκο! Υπάρχουν δυο λογιών ήχοι, το ουρλιαχτό της καιαιγίδας στις Βουνοκορφές και οι πορδές σου! Δεν είσαι παρά μια πορδή και θαρρείς πως μοσχοβολάς βιολέτα. Θεραπεύω πς ψυχικές αναπη-ρίες σου κι εσύ ρωτάς αν είμαι στο Who's Who. Κατανοώ τη φύση του καρκίνου σου κι ο ανθρωπάκος που διόρι-σες Υπουργό Υγείας μού απαγορεύει να κάνω πειράματα με ποντίκια. Διδάσκω τους γιατρούς σου να κατανοούν τα προβλήματά σου κι ο Ιατρικός σου Σύλλογος με κα-ταγγέλλει στην αστυνομία. Πάσχεις από νοητικές διατα-ραχές κι εκείνοι σου κάνουν ηλεκτροσόκ, όπως TO Με-σαίωνα, που πάσχιζαν να θεραπεύσουν τους ασθενείς με φίδια, αλυσίδες και μαστίγια.
Όχι! Καλύτερα να σωπάσεις, ανθρωπάκο! Η ζωή σου είναι τρισάθλια. Δεν ελπίζω να σε σώσω, μα θα τελειώσω αυτό που έχω να πω, ακόμα κι αν έρθεις τρέχοντας, κουκουλοφορεμένος, με το σκοινί στο μαιοβαμμένο χέρι σου, έτοιμος να με κρεμάσεις. Μα δεν μπορείς να με κρεμάσεις δίχως να κρεμαστείς κι εσύ, ανθρωπάκο. Βλέ-πεις, αντιπροσωπεύω τη ζωή σου, τη συναίσθηση με την οποία αντιλαμβάνεσαι ιον κόσμο, την ανθρωπιά σου, τον έρωτά σου και τη χαρά της δημιουργίας σου. Όχι, δεν
71
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μπορείς να με δολοφονήσεις, ανθρωπάκο. Κάποτε σε φοΒόμουν, ακριβώς όπως πίσιευα πολύ σε σένα. Μα έ-κτοτε πέιαξα πολύ ψηλότερα από σένα. Σήμερα μπορώ και σε βλέπω με προοπηκή χιλιετιών, μπρος και πίσω σιο χρόνο. Θέλω να πάψεις να φοβάσαι τον εαυτό σου. Θέλω να ζεις πιο ευτυχισμένος και με περισσότερη α-ξιοπρέπεια. Θέλω να έχεις ένα κορμί ζωντανό κι όχι ά-καμπτο, να αγαπάς τα παιδιά σου αντί να τα μισείς, να κάνεις τη γυναίκα σου ευτυχισμένη αντί να την υποΒάλ-λεις σε «γαμήλια» μαρτύρια. Είμαι ο γιατρός σου κι από τη σιιγμή που κατοικείς σε τούτον τον πλανήτη, είμαι γιατρός ολάκερου του πλανήτη. Δεν είμαι Γερμανός, Ε-βραίος, Χριστιανός ή Ιταλός. Είμαι πολίτης της γης. Μα εσύ βλέπεις παντού μόνο αγγελικούς Αμερικανούς και διαβολικούς Παπωνέζους.
«Σταματήστε τον! Ελέγξτε τον! Έχει άδεια εξασκή-σεως επαγγέλματος; Εκδώστε βασώικό διάταγμα που θα ιου απαγορεύει να εξασκεί το λειτούργημα του γιατρού, χωρίς τη συγκατάθεση του βασιλιά της ελεύθερης χώρας μος. Κάνει πειράματα που σχετίζονται με τη λεπουργία της ευχαρίστησής μου! Χώστε τον cnn φυλακή! Απελάστε τον!»
To δικαίωμα να καταγίνομαι με τη δουλειά μου το 'χω αποκτήσει μόνος μου. Δεν μπορεί να μου TO δώσει κανένας άλλος. Θεμελίωσα μια καινούργια επιστήμη που επιτέλους, μετά από πολλά χρόνια, παρέχει τη δυνοτό-τητα να κατανοήσει κανείς εσένα και τη ζωή σου. Κι όπως εδώ κι εκατοντάδες χρόνια αρπάζεσαι από διάφο-ρες διδασκαλίες ζητώντας καταψύγιο την ύστατη ώρα σου, έισι θα γυρισεις και στη δική μου, σε δέκα, εκατό
72
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
ή χίλια χρόνια. Ο Υπουργός Υγείας σον δεν έχει καμιά εξουσία πάνω μου, ανθρωπάκο. Μόνο αν είχε τα κόισια να αναγνωρίσει την αλήθεια μου, θα μπορούσε να με επηρεάσει. Μα δεν έχει τα κότσια. Γι' αυιό επισιρέφο-ντας cnn χώρα του ανακοινώνει ότι κλείστηκα στο ψυ-χιατρείο. Διόριαε Γενικό Διευθυντή Νοσοκομείων έναν ανίδεο, που δοκίμασε να αποδείξει με παραποιημένα πειράματα ότι δεν υπάρχει λειτουργία της ευχαρίστησης. Όλα αυτά, όμως, δε με εμποδίζουν να σου απευθύνω τουτη την καταγγελία, ανθρωπάκο. Θες κι άλλη απόδειξη ότι οι «αρχές» σου είναι ανίσχυρες; Οι ειδήμονές σου, οι υπουργοί υγείας σου και οι καθηγητές σου δεν κατά-φεραν να απαγορεύσουν την ερμηνεία μου για τον καρ-κίνο σου. Μου απαγόρευσαν ρητά να τον μελετήσω, να τον εξετάσω με το μικροσκόηιο, μα εγώ τους αψήφησα. Προκειμένου να υπονομεύσουν την εργασία μου ταξίδε-ψαν μέχρι τη Γαλλία και την Αγγλία αλλά οι προσπάθειές τους απέβησαν άκαρπες. Παραμένουν κολλημένοι στην παθολογία. Μα εγώ σον έσωσα πολλές φορές τη ζωή.
«Όταν οι ηγέτες τον παγκόσμιου προλεταριάτου ανα-λάβουν την εξουσία cnn Γερμονία, θα τον στήσω στον τοίχο! Διαβάλλει τη νεολαία του προλεταριάτου. Υποσιη-ρίζει όιι η ερωτική ικανότητα του προλεταριάτου είναι ανεπαρκής, όπως και της μπουρζουαζίας. Μεταιρέπει τις μαχητικές οργανώσεις της νεολαίας μου σε μπορντέλα. Λέει πως είμαι ζώο. Καταστρέφει την ταξική μου συνεί-δησηΐ»
Πράγματι, καταστρέφω τα ιδανικά σου, τα ιδανικά ε-κείνα που καταρρακώνουν τη λογική σου και θα σου στοιχίσουν in ζωή σου. Αρνείσαι να έρθεις αντιμέτωπος
73
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
με το ύψιστο ιδανικό σου. Θέλεις να το αντικρίζεις μόνο μέσα σιον καθρέφτη, όπου δεν μπορείς να το αδράξεις. Μα μόνον η αλήθεια που κρύβεται σιη σφιγμένη γροθιά σου μπορεί να σε κάνει αφέντη της γης!
«Διώξιε χον απ' ιη χώραΐ Κάντε ιου ιο βίο αβίωτο! Υπονομεύει ιο νόμο και την τάξη. Είναι κατάσκοπος, πληρωμένος από τους θανάσιμους εχθρούς μουΐ Με το χρυσάφι της Μόσχας (ή του Βερολίνου) αγόρασε σπίιι!»
Δεν καταλαβαίνεις, ανθρωπάκο! Ήταν κάποια γρι-ούλα που φοβόταν τα ποντίκια. Φοβόταν ότι θα τρύπω-ναν κάτω από τη φονστα κι ανάμεσα στα σκέλια της. Αν είχε γνωρίσει τον έρωτα, δε θα 'χε τέτοιες φοβίες. Ήταν γειτόνισσά μου και γνώριζε πως είχα ποντίκια στο υπό-γειο. Μέσω της δουλειάς μου με τούτα τα ποντίκια έμαθα να καταλαβαίνω τον καρκίνο σου. Τούτη, λοιπόν, η φτω-χή γυναικούλα σε πίεσε, ανθρωπάκο, ως σπηονοικοκύ-ρης μου που ήσουν, να μου κάνεις έξωση. Οπλίστηκες με όλο σου ιο θάρρος, τον υψιπετή ιδεαλισμό και την ηθική σου και μου έστειλες την ειδοποίηση. Έπρεπε, λοιπόν, να αγοράσω σπίιι. Μόνον έτσι θα μπορούσα να συνεχίσω τα πειράματά μου, ανενόχλητος από σένα και τη δειλία σου. Κι εσύ ιι έκανες, ανθρωπάκο; Ως φιλό-δοξος μικρός εισαγγελέας αποφάσισες να με χρησιμο-ποιήσεις, ως εξέχουσα φυσιογνωμία που πολλοί θεω-ρούν επικίνδυνη, για να προωθήσεις την καριέρα σου. Είπες πως ήμουν γερμανός ή ρώσος κατάσκοπος κι έ-βαλες να με συλλάβουν. Μα άξιζε τον κόπο να σε βλέπω να κάθεσαι απέναντί μου στην ακρόαση και να κοκκινί-ζεις μέχρι τις ρίζες των μαλλιών σου. Ήσουν τόσο αξιο-θρήνητος, που σε λυπήθηκα. Κι όταν οι μυστικοί σου
74
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
πράκτορες έψαξαν το σπίτι μου για «ενοχοποιηπκά στοι-χεία», αυιά που είπαν για σένα ήταν κάθε άλλο παρά ευχάρισια.
Σε ξανασυνάντησα αργότερα, στο πρόσωπο ενός δι-κοστάκου από το Μπρονξ, με μεγάλες φιλοδοξίες κι α-βέβαιο μέλλον. Έθιξες το γεγονός όπ είχα στη βιβλιοθή-κη μου Λένιν και Τρότσκι. Δεν ήξερες σε π χρησιμεύουν οι βιβλιοθήκες, ανθρωπάκο. Σου είπα κατάμουτρα ότι εί-χα επίσης Χίτλερ, Βούδα, Ιησού, Γκέτε, Ναπολέοντα και Καζανόβα και σου εξήγησα ότι προκειμένου να κατα-νοήσει κανείς τη συναισθηματική πανούκλα, πρέπει να την εξειάσει από όλες πς πλευρές της. Αντό δεν το 'χες ξανακούσει ποιέ, δικαστάκο.
«Βάλτε τον στη φνλακή! Είναι φασίστας! Περιφρονεί το λαό!»
Μα εσύ δεν είσαι «ο λαός», ανθρωπάκο. Αν κάποιος από τους δυο μας περιφρονεί το λαό, αυιός είσαι εού. Δε δουλεύεις για τα δικαιώματά του, μα για την καριέρα σου. Κι αυτό σου το έχουν πει πολλοί μεγαλόκαρδοι άν-θρωποι. Μα είμαι σίγουρος, ανθρωπάκο, πως δεν τους διάβασες ποτέ. Εγώ δείχνω το σεβασμό μου για το λαό, όταν εκθέτω τον εαυτό μου σε μεγάλο κίνδυνο προκει-μένου να του πω την αλήθεια. Θα μπορούσα να χάνω το χρόνο μου και να κάθομαι μαζί σου να παίζω μπρπζ ή νο ξεφουρνίζω ηλίθια ανέκδοτα. Μα δε θα καθόμουν ποτέ στο ίδιο τραπέζι μαζί σου. Εσύ είσαι ένας φτωχός συνήγορος της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας.
«Είναι Τροτσκιστής! Χώστε τον στη φυλακή! Ο βρω-μοκομμουνιστής ξεσηκώνει το λαόΐ»
75
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Ηρέμησε, ανθρωπάκο. Δεν ξεσηκώνω το λαό, απλά προσπαθώ να αφυπνίσω την αυτοπεποίθηση και την αν-θρωπιά σου. Αυιό δεν το ανέχεσαι, γιατί θέλεις να φτιά-ξεις την καριέρα σου και να μαζέψεις ψήφους, ώστε να γίνεις δικασιής στο ανώτερο δικαστήριο ή ηγέτης του παγκόσμιου προλεταριάτου. Η δικαιοούνη και η ηγεσία σου, ανθρωπάκο, είναι θηλιά στο λαιμό της ανθρωπότη-τας. Τι έκανες στον Γούντροου Γουΐλσον, στο μεγαλό-καρδο εκείνον άνθρωπο; Αν είσαι εισαγγελέας στο Μπρονξ, τον βλέπεις ως «ανισόρροπο ιδεαλιστή». Αν εί-σαι μελλοντικός ηγέτης του παγκόσμιου προλεταριάτου, τον θεωρείς «καπιταλιστή που ρούφαγε το αίμα του προ-λεταριάτου». Τον δολοφόνησες, ανθρωπάκο. Τον σκό-τωσες με την αδιαφορία, τη μωρολογία, το φόβο ιων ελπίδων σου.
Παραλίγο να δολοφονήσεις κι εμένα, ανθρωπάκο!
Θυμάσαι το εργαστήριο που είχα πριν από δέκα χρό-νια; Σε προσέλαβα εκεί ως βοηθό μου. Ήσουν άνεργος. Κάποιος σε σύστησε ως εξέχοντα σοσιαλιστή, μέλος του κυβερνώντος κόμματος. Πληρωνόσουν αδρά και ήσουν ελεύθερος, με όλη τη σημασία της λέξης. Σε καλούσα σε όλες τις συσκέψεις μας, επειδή πίστευα σε σένα και την «αποστολή» σου. Μήπως θυμάσαι, ανθρωπάκο, τι έ-γινε στη συνέχεια; Η ελευθερία σε χτύπησε στο κεφάλι. Δε δούλευες. Σε έβλεπα καθημερινά να κόβεις βόλιες πέρα-δώθε, με την πίπα στο στόμα. Γιατί δε δούλευες; Δεν μπορούσα να καταλάβω. Όταν μπήκα ένα πρωί στο εργαστήριο, περίμενες προκλητικά να σε καλημερίσω. Μ' αρέσει να καλημερίζω πρώτος, ανθρωπάκο. Αλλά ό-ιαν περιμένεις καλά και σώνει να σε χαιρετήοω, εκνευ-
76
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ρίζομαι, γιατί με θεωρείς «ανώτερό» σου κι εργοδότη σου. Σε άφησα να καταχραστείς την ελευθερία σου με-ρικές μέρες ακόμα κι έπειτα κουβέντιασα μαζί σου. Πα-ραδέχθηκες με δάκρυα στα μάτια πως δεν μπορούσες να προσαρμοστείς στις νέες συνθήκες. Δεν ήσουν μα-θημένος στην ελευθερία. Στην προηγούμενη δουλειά σου δεν σου επιτρεπόταν να καπνίζεις μπροστά στο α-φεντικό σου. Για να πεις κάτι, έπρεπε πρώτα να σου απενθύνουν το λόγο, μελλοντικέ ηγέτη ιου παγκόσμιου προλεταριάτου. Όταν σου δόθηκε ουσιαστική ελευθερία, έγινες αυθάδης και προκλητικός. Δε σε απέλυσα, επειδή σε καταλάβαινα. Κατόπιν έφυγες, πήγες και βρήκες κά-ποιον σεξουαλικά κοταπιεσμένο ψυχίατρο και του μίλη-σες για τα πειράματά μου. Ήσουν ο μυστικός πληροφο-ριοδόιης, ένας από τους κατάπτυστους υποκριτές που ξα-μόλησαν πς εφημερίδες εναντίον μου. Μα έτσι κάνεις, ανθρωπάκο, μόλις σου δώσουν την ελευθερία σου. Ό-μως, παρά τις προθέσεις σου, οι διώξεις σου προώθησαν το έργο μου κατά μια δεκαετία.
Λαμβάνοντας όλα αυτά υπόψη σε αποχαιρετώ, αν-θρωπάκο. Δε θα σε υπηρετήσω άλλο. Αρνούμαι ν' αφή-σω την έγνοια μου για σένα να με στείλει αργά και βασα-νιστικά στον τάφο. Στα μακρινά μέρη όπου είμαι ταγμέ-νος να φτάσω, εσύ δεν μπορείς να με ακολουθήσεις. Έτσι και υποπτευόσουν όσα σου επιφυλάσσει το μέλλον, θα σ' έπιανε πανικός -αναμφιβολα επειδή έχεις μπει ήδη στη διαδικασία να κληρονομήσεις τη γη, ανθρωπά-κο. Η απομόνωση κι η μοναξιά μου είναι μέρος του μέλ-λοντός σου. Προς το παρόν, όμως, δε σε θέλω για συ-
77
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
νταξιδιώτη. Μπορεί ως συνταξιδιώτης σε εκδρομή να 'σαι ακίνδυνος, μα όχι κι εκεί που πάω.
«Σκοτώστε τον! Περιφρονεί τον πολιτισμό που οικο-δόμησα εγώ, ο μέσος ανθρωπάκος. Είμαι ελεύθερος πο-λίτης σ' ένα δημοκρατικό κράτος. Ζήτω!»
Ένα τίποτα είσαι, ανθρωπάκο! Ένα απόλυιο μηδενι-κό! Τούτον τον πολιτισμό δεν τον έχησες εσύ, μα μερικοί από τους καλύτερους αφέντες σον. Ακόμα κι όταν χτί-ζεις, δε γνωριζεις τι οικοδομείς. Αν σου έλεγα εγώ ή κάποιος άλλος, «πάρε την ευθύνη εκείνου που χτίζεις», θα με αποκαλούσες προδότη του προλεταριάτου και θα κατέφευγες στον Πατέρων όλων των Προλετάριων, που δε λέει τέτοια πράγματα.
Δεν είσαι ελεύθερος, ανθρωπάκο, και δεν έχεις ιδέα π είναι η ελευθερία. Αν ήσουν ελεύθερος, δε θα ήξερες πώς να ζήσεις. Ποιος ανέβασε την πανούκλα στην εξου-σία, στην Ευρώπη; Εσύ, ανθρωπάκο! Όσο για την Αμε-ρική, θυμήσου τον Γουΐλσον!
«Ακούτε τι λέει; Με κατηγορεί, εμένα, τον ανθρωπά-κο! Μα ποιος νομίζει ότι είμαι; Τι δύναμη έχω εγώ για να ανακατεύομαι με τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολι-τειών; Εγώ κάνω το καθήκον μου και υπακούω σε εντο-λές. Δε χώνω τη μύτη μου στην πολιτική».
Όταν σέρνεις χιλιάδες άντρες, γυναίκες και παιδιά στους θάλαμους αερίων, απλά υπακούς εντολές. Έτσι δεν είνω, ανθρωπάκο; Και είσαι τόσο αθώος, που δε γνωρίζεις ότι γίνονται τέτοια πράγματα. Είσαι ένας φτω-χοδιάβολος, που η γνώμη του δε μετράει. Άσε που δεν έχεις καν γνώμη. Και ποιος είσαι, στο κάτω-κάτω, που θα ανακατευτείς στην ηολιηκή; Ξέρω, ξέρω! Τα έχω ξα-
78
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
νακούσει αυτά, άπειρες φορές. Μα ύσιερα διερωτώμαι: Γιατί δεν κάνεις σιωπηλά το καθήκον σου, όταν κάποιος σοφός σού λέει ότι εσύ και μόνο εσύ είσαι υπεύθυνος για τις πράξεις σου, ή προσπαθεί να σε πείοει να μη δέρνεις τα παιδιά σου, ή σε εκλιπαρεί για χιλιοστή φορά να μην υπακούς σε δικτάτορες; Τι γίνεται ιο καθήκον σου, η αθώα υπακοή σου, σε τούτη την περίπτωση; Όχι, ανθρωπάκο, όταν μιλάει η αλήθεια, εσύ κωφεύεις. Α-κούς μόνον εκείνους που κομπάζουν κι έπειτα φωνάζεις, «Ζήτω! Ζήτω!» Είσαι δειλός και σκληρόκαρδος, ανθρω-πάκο. Δεν έχεις συναίσθηση του πραγματικον σου καθή-κοντος, το οποίο είναι να είσαι άνθρωπος και να διαφυ-λάττεις την ανθρωπότητα. Μιμείσαι τους σοφούς με το χειρόχερο ιρόπο, ενώ τους τρομοκράτες άψογα. Οι χαι-νίες και τα ραδιοφωνικά σου προγράμματα είναι γεμάτα φόνους.
Θα σέρνεσαι για αιώνες φορτωμένος τη μικρότητα και την κακία σου, πριν καταφέρεις να γίνεις αφέντης τον εαυτού σον. Εγώ σε αποχαιρετώ, ώσχε να εργαστώ αποτελεσματικότερα για το μέλλον σου. Σαν θα 'μαι μα-κριά σου, δε θα μπορείς να με σκοτώσεις. Εξάλλου, όταν μας χωρίζει η απόσταση, σέβεσαι περισσότερο την ερ-γασία μου. Βλέπεις, οτιδήποτε είναι πολύ κοντά σου, το περιφρονεις! Γι' αυτό κι ανεβάζεις σε βάθρα τους στρα-τηγούς και τους στρατάρχες του προλεταριάιου. Έτσι σου εμπνέουν σεβασμό, όσο ποταποί κι αν είναι. Να γιατί, από την αυγή της ιστορίας, οι μεγάλοι άνθρωποι οε κρατούν όσο το δυνατόν σε μεγαλύτερη απόσταση.
«Ακούτε μεγαλομανία; Ο άνθρωπος είναι θεότρελος!»
79
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
To ξέρω, ανθρωπάκο, ότι συνηθίζεις να βγάζεις αμέ-σως τρελό όποιον σου λέει αλήθειες που δε σου αρέ-σουν. θεωρείς τον εαυτό σου «φυσιολογικό»! Μάντρω-σες τους τρελούς και μείνατε οι φυοιολογικοί να κουμα-ντάρετε τον κόσμο. Τότε, λοιπόν, ποιος φταίει για όλα τα στραβά και τα ανάποδα; Όχι εσύ, φυσικά. Εσύ κάνεις απλά το καθήκον σου. Επίσης, ποιος είσαι για να 'χεις δική σου γνώμη; Ναι, ξέρω, δε χρειάζεται να μου τα ξαναπείς. Μα δεν ειναι για σένα που ανησυχώ, ανθρω-πάκοϊ Όμως, όταν σκέφτομαι τα παιδιά σου, όταν συλ-λογιέμαι πως τα βασανίζεις, προσπαθώντας να τα κάνεις «φυσιολογικά» σαν κι εσένα, σχεδόν θέλω να γυρίοω πίσω και να κάνω ό,τι περνά από το χέρι μου για να σταματήσω τα εγκλήματά σου. Ξέρω, όμως, ότι έχεις πά-ρει τα μέτρα σου για να με αποτρέψεις, διορίζοντας υ-πουργούς παιδείας και κοινωνικής πρόνοιας.
Μακάρι, ανθρωπάκο, να μπορούσα να σε πάρω μαζί μου να γυρίσουμε τον κόσμο, έτσι για να σου δείξω τι είσαι και ήσουν, εσύ, «ο απόστολος και η προσωποποίη-ση του λαού», στο παρόν και στο παρελθόν, στη Βιέννη, το Αονδίνο και το Βερολίνο. Θα έβλεπες παντον ιον εαυ-ιό σου και δε θα δυσκολευόσουν καθόλον να τον ανα-γνωρισεις, είτε είσαι Γάλλος, Γερμανός ή Αφρικανός, αρκεί να είχες τα κότσια να αντικρίσεις τον εαντό σου.
«Με προσβάλλει, βεβηλώνει την αποστολή μου!»
Δε σε προσβάλλω, ανθρωπάκο, ούτε βεβηλώνω την αποστολή σου. Να 'σαι βέβαιος πως αν μου δείξεις όιι έχω άδικο, θα το χαρώ και με το παραπάνω, αν μου αποδείξεις ότι είσαι ικανός να αντικρίσεις τον εαυτό σου και να τον αναγνωρίσεις, αν μου δώσεις πς ίδιες χειρο-
80
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
πιαστές αποδείξεις που θα περίμενα κι από τον οικοδό-μο που χτίζει ένα σπίτι. Γιατί θα περίμενα να μου δείξει όιι το σπίτι υπάρχει και είναι κατοικήσιμο. Κι αν αποδεί-ξω ότι, αντί να χτίζει σπίτια, απλά μιλάει για την «απο-στολή του να χτίζει σπίτια», νομίζω ότι ο συγκεκριμένος οικοδόμος δε θα μπορούσε να με κατηγορήσει πως τον προσβάλλω. Κατά τον ίδιο τρόπο είναι δικό σου ζήτημα να αποδείξεις πως είσαι ο απόστολος και η προσωπο-ποίηση του μέλλοντος της ανθρωπότητας. Είναι μάταιο να προσπαθείς να κρυφτείς σα δειλός πίσω από την «τιμή» του έθνους ή του προλεταριάτου. Βλέπεις, αποκά-λυψες ήδη μεγάλο μέρος της πραγματικής φύσης σου.
Στο ξαναλέω, σε αποχαψετώ. Έφαγα πολλά χρόνια από τη ζωή μου και ξόδεψα για χάρη σου πολλές άυ-πνες, Βασανιστικές νύκτες. Οι μελλοντικοί ηγέτες του προλεταριάτου δε δυσκολεύουν έτσι in ζωή τους. Αλλά-ζουν γνώμη σαν τα πουκάμισα, αντίθετα από μένα πον εξακολουθώ να πιστεύω σε σένα και ιο μέλλον σου. Ε-φόσον, όμως, είσαι ανίκανος να νιώσεις σεβασμό για οποιονδήποτε κινείται ανάμεσά σου, είμαι υποχρεωμέ-νος να φύγω μακριά σου. Τα δισέγγονά σου θα κληρο-νομήσουν τους καρπούς του μόχθου μου. To ξέρω αυτό και δε με πειράζει να ηεριμένω μέχρι τόιε, όπως περί-μενα κι εσένα τριάντα ολόκληρα χρόνια να τους αποδε-χθείς και τους χρησιμοποιήσεις. Μα εσύ το μόνο που κάνεις είναι να φωνάζεις, «Ζήτω! Ζήτωί» ή «Κάτω ιο κε-φάλαιο» ή «Κάτω το Σύνταγμα».
Πριν από εκατό χρόνια, περίπου, απηχώντας τις ιδέες των φυσικών και των μηχανικών, παπαγάλιζες κι εσύ ότι η ψυχή δεν υπάρχει. Τότε ήρθε ένας μεγάλος κω σου
81
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
'δειξε την ψυχή σου, μα δεν κατάφερε να σου εξηγήσει πώς ήιαν δεμένη τούτη η ψυχή με ιο σώμα σου. Είπες, λοιηόν, «Η ψυχανάλυση είναι παραλογισμόςΐ Τι κομπο-γιαννίηκα πράγμαια είναι αυιά! Τα ούρα αναλύοντω, όχι η ψυχή». To έλεγες αυτό επειδή το μόνο που καταλά-βαινες από ιατρική ήταν η ανάλυση ούρων. Η μάχη για ιην ψυχή σου κράτησε σαράντα δνσκολα χρόνια. Τη γνωρίζω καλά, γιατί πολέμησα κι εγώ σε αυτή για χάρη σου. Και μια ωραία μέρα, ανακάλυψες ότι από την άρ-ρωστη ανθρώπινη ψυχή μπορούσες να βγάλεις ηολλά λεφτά. Σε βόλευε να 'χεις έναν ασθενή να σε επισκέ-πτεται μια ώρα τη μέρα για κάμποσα χρονάκια κι εσύ να τον χρεώνεις του κόσμου τα λεφτά την ώρα.
Τότε και μόνο τότε πείσιηκες για την ύπαρξη της αν-θρώπινης ψυχής. Σχο μεταξύ η μελέτη του φθαρτού σου σώματος προχωρούσε αθόρυβα. Ανακάλυψα όπ η ψυχή σου αποτελεί λεπουργία της ζωικής σου ενέργειας. Με λίγα λόγια, ότι η ψυχή και το σώμα σου αποτελούν μια ενόιητα. Ακολουθώντας αυτό το στθΐχείο, ανακάλυψα α-κόμα ότι η ζωική σου ενέργεια εκτείνειαι όταν αισθάνε-σαι χαρά κι αγάπη και συρρικνώνεΐαι, όταν στεναχωριέ-σαι κι αγχώνεσω. Επί δεκαπέντε χρόνια με αγνοούσες. Μα εγώ συνέχισα πάνω στην ίδια γραμμή κι ανακάλυψα όιι τούτη η ζωική ενέργεια, την οποία ονόμασα «οργό-νη», υπάρχει κι έξω από το σώμα σου, στο περιβάλλον. Κατάφερα να m δω σιο σκοιάδι και κατασκεύασα μια συσκευή που τη μεγεθυνει και την κάνει ορατή, κατά ριπές. Πα δυο χρόνια, ενώ εσύ έπαιζες χαρπά, πολιιι-κολογούσες ανόητα, βασάνιζες τη γυναίκα σου ή κατέ-στρεφες το παιδί σου, εγώ περνούσα κάμποσες ώρες
82
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
στο σκοτάδι καθημερινά, επαληθεύοντας την ανακάλυψή μου σχετικά με τη ζωική σου ενέργεια. Σιγά-σιγά βρήκα τον τρόπο να τη δείξω και στους άλλους. Συντομα απο-δείχτηκε πως κι εκείνοι έβλεπαν ό,ιι κι εγώ.
Τώρα βέβαια, αν τυχει κι είσαι από εκείνους τους γιατρους που πιστενουν πως η ψυχή είναι απέκκριμα των ενδοκρινών αδένων, λες στον ασθενή που κατάφερα να θεραπεύσω ότι η επιτυχία μου οφείλεται στην «υηοβολή». Αν, πάλι, τύχει κι υποφέρεις από έμμονες αμφιβολίες και φοβάσαι το σκοτάδι, αποδίδεις το φωνόμενο που μόλις παρατήρησες στην υποβολή, συμπληρώνοντας ότι ένιωσες σαν να πήρες μέρος οε πνευματιστική συγκέ-ντρωση. Έτσι είσαι, ανθρωπάκο! To 1946 κάνεις πορα-νοϊκές δηλώσεις για την ψυχή, με την ίδια βεβαιότητα που TO 1920 αρνιόσουν την ύπαρξή της. Δεν άλλαξες καθόλου, ανθρωπάκο. Είμαι σίγουρος ότι το 1984 δε θα διστάσεις να βγάζεις παραδάκι από την οργόνη και να δυσφημείς, να γελοιοποιείς και να υποβιβάζεις την ανα-κάλυψη της ψυχής ή της κοσμικής ενέργειας. Φυσικά θα παραμένεις πάντα ο ίδιος ανθρωπάκος, ο «επικριιι-κός» ανθρωπάκος που θα αλαλάζει ζήιω, ζήιω ανά την υφήλιο. Θυμάσαι, μήπως, πώς γελοιοποίησες την ανα-κάλυψη ότι η γη δε στέκει ακίνητη αλλά περιστρέφεται γυρω από τον άξονά της και γύρω από τον ήλιο, δηλώ-νοντας ότι αν αυτό ήταν αλήθεια, τότε τα ποτήρια στο δίσκο του σερβιτόρου θα κλυδωνίζονταν και θα έπεφταν κάτω. Αυτά έλεγες πριν από μερικές εκατονταετίες, αν-θρωπάκο. Ασφαλώς τα έχεις ξεχάσει πια. Οι γνώσεις σου για χον Νεύτωνα περιορίζονται σιο όπ είδε κάποιο μήλο να πέφτει από ένα δέντρο HI όσο για τον Ρουσό θυμάσαι
83
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
αμυδρά ότι ήθελε να «επισιρέψει σιη φύση». To μόνο που σου 'μεινε από τον Δαρβίνο ήταν «ο αγώνας της επιβίωσης», αλλά το ότι κατάγεσω από τον πίθηκο, ε, αυτό σου διέφυγε. Και τον Φάουστ του Γκέτε, που τόσο πολύ σου αρέσει να απαγγέλλεις οτίχους του, τον κατα-λαβαίνεις όσο καταλαβαίνει κι η γάτα σου από μαθημα-τικά. Είσαι βλάκας και ματαιόδοξος, κενός και πιθηκο-ειδής, ανθρωπάκο. Είναι μαθηματικά αποδεδειγμένο ότι χάνεις πάντα την ουσία κι αρπάζεσω από το επουσιώδες. Στο 'χω ξαναπεί κι άλλοτε. Οι βπρίνες των βιβλιοπω-λείων σου είναι γεμάτες πολυτελείς εκδόσεις για τον Να-πολέονιά σου, εκείνον ιο χρυσοστόλιστο ανθρωπάκο πον το μόνο του κληροδότημα στην ανθρωπότητα ήταν η οικουμενική στρατολόγηση. Όμως, σε κανένα βιβλιο-πωλείο σου δε βρίοκεται μήτε ένα αντίγραφο του Κέ-πλερ, που προείδε την κοσμική σου καταγωγή. Να γιατί είσαι και παραμένεις κολλημένος στο βούρκο, ανθρω-πάκο. Να γιατί επιμένεις να πιστεύεις όπ ξόδεψα είκοσι δύσκολα κι οδυνηρά χρόνια, θυσιάζοντος μια ολόκληρη περιονσία, προσπαθώντας να σε πείσω για την ύπαρξη της κοσμικής ενέργειας μέσω «υποβολής». Όχι, ανθρω-πάκο. Θυσιάζοντάς τα όλα αυτά, κατάφερα να μάθω πώς να θεραπεύω την πανούκλα που κατατρώει το σώμα σου. Μα εσύ δεν πιστευεις στο έργο μου. Σ' άκουσα στη Νορ-βηγία να λες, «Όποιος ξοδεύει τόσα λεφτά σε πειράμα-τα, είναι στ' αλήθεια θεοπάλαβος». Κατάλαβα τι εννο-ούσες. Κρίνεις εξ ιδίων. Μπορείς μόνο να παίρνεις, μα δεν μπορείς να δίνεις. Να γιατί αδυνατείς να συλλάβεις όυ κάποιος μπορεί να αντλεί υπέρτατη χαρά προσφέρο-ντας, όπως δε χωρά το μυαλό σον ότι είναι δυνοτόν να
84
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
περάσει κανείς τρία λεπτά με ένα μέλος του αντίθετου φύλου δίχως ν' αρχίσει το γ...
Κλέβεις τα αγαθά της ζωής. Αν ήσουν μεγάλος κλέ-φτης θα σε σεβόμουν, όμως είσαι ψιλικατζής και ψοΒη-τσιάρης. Είσαι καπάτσος κι εππήδειος. Όμως, επειδή είσαι νοητικά δυσκοίλιος, δεν μπορείς να δημιουργή-σεις. Κλέβεις κόκαλα λοιπόν κω τα ροκανίζεις. Σια είπε κι ο Φρόιντ κάποτε. Μαζεύεσαι ομάρι γύρω από τον πρό-θυμο, χαρούμενο δότη και τον απομυζάς σαν βδελλα μέχρι να τον στραγγίξεις. Τον απομυζάς και μέσα σιη διοστροφή σου τον αποκαλείς και κορόιδο από πάνω. Καταβροχθίζεις αχόρταγα τις γνώσεις, την ευτυχία του, το μεγολείο της ψυχής του, αλλά δεν μπορείς να χωνέ-ψεις εκείνα που κατάπιες. Τα αποβάλλεις με το σκατό και ζέχνουν ανυπόφορα. Μετά την κλοπή, προκειμένου να διαφυλάξεις την αξιοπρέπειά σου, διασύρεις το θυμα σου, τον αποκαλείς τρελό, τσαρλαιάνο ή παιδεραστή.
Μάλιστα, «παιδεραστή»! Θυμάσαι, ανθρωπάκο, που με συκοφαντούσες, (εκείνη την εποχή ήσουν πρόεδρος κάποιου επιστημονικού οργανισμού), λέγοντας στον κό-σμο ότι ενθάρρυνα τα παιδιά μου να παρακολουθούν την ερωτική πράξη; Μόλις είχα δημοσιεύσει την πρώτη εργασία μου με θέμα τα γενετήσια δικαιώματα των παι-διών. Μια άλλη φορά, θυμάσαι (τότε ήσουν πρόεδρος «ενός ποληισμικού συνδέσμου» στο Βερολίνο) που έ-σπειρες τη φήμη ότι παρέσυρα έφηβα κορησόπουλα στο αυτοκίνητό μου και τα πήγαινα στο δάσος για να τα α-ποπλανήσω; Δεν αποπλάνησα ποτέ μου κανένα κοριτσό-πουλο, ανθρωπάκο. Αυτά είναι αποκυήματα της δικής σου αρρωστημένης φαντασίας, όχι της δικής μου. Εγώ
85
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
αγαπώ τη σύζυγό μου ή τη γυναίκα που έχω στο πλευρό μου. Δε μοιάζω με σένα, που ονειρεύεσω ότι αποπλανείς κορησάκια στο δάσος, επειδή είσαι ανίκανος να αγαπή-σεις τη γυναίκα σου.
Κι εσύ, έφηβη μικρούλα, μήπως δεν ονειρεύεσω κά-ποιον αστέρα του κινηματογράφου; Δεν παίρνεις τη φω-χογραψία του κάθε βράδυ στο κρεβάτι σου; Δεν τον πλη-σιάζεις σια μουλωχιά, λέγοντας πως έχεις κλείσει τα δε-καοκτώ και τον αποπλανείς; Κατόπιν η γίνεται; Δεν τον σέρνεις στα δικαστήρια, κατηγορώντας τον γϊα βιασμό; Τον απα?\λάσσουν ή τον καταδικάζουν και οι γιαγιάδες σου του φιλούν τα χέρια! Καταλαβαίνεις ηολν καλά π λέω, μικρούλα μου!
Ήθελες να κοιμηθείς με το διάσημο σταρ, αλλά δεν είχες τα κότσια να αναλάβεις την ευθύνη της πράξης σου. Έτσι κατηγορείς εκείνον κακόμοιρο, κακοποιημένο πλασματάκι. To ίδιο ισχύει και για σένα κακομοίρα, βια-σμένη γυναικουλα, που απόλαυσες μεγαλύτερη σεξουα-λική ευχαρίστηση με τον οδηγό σου παρά με το σύζυγό σου. Εσύ δεν αποπλάνησες το μαύρο οδηγό σου, του οποίου η σεξουαλικότητα έχει ακόμα κάτι από την αφρι-κανική ζούγκλα; Μήπως δεν τον αποπλάνησες, λευκή γυναικούλα; Κι έπειτα, δεν τον κατηγόρησες ότι σε βίασε καημένο, ανήμπορο πλασματάκι, «θύμα της κιηνωδίας του πρωτόγονου»; Όχι φυσικά. Πώς θα ήιαν ποτέ δυ-νατόν; Εσύ είσαι αγνή και λευκή, μέλος των «Θυγατέρων της όποιας Επανάστασης», μια Βόρεια ή μια Νότια, της οποίας οι πρόγονοι θησαύρισαν σέρνοντας τους μαύ-ρους της ΑφρικΛς σιδηροδέσμιους από τα βάθη της ζούγκλας στην Αμερική! Τόσο αθώα, τόσο αγνή κι αμό-
86
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
λυντη, τόσο λευκή. Ο πόθος της μαύρης σάρκας απέχει πολύ από σένα, φτωχή μου γυνωκουλα! Δυστυχισμένη δειλή, τερατογέννημα της αρρωστημένης ράτσας ιων δουλεμπόρων, βλασιάρι του απάνθρωπου Κορτέζ, που έριξε δόλωμα και παρέσυρε χιλιάδες ευκολόπισιους Αζ-τέκους σε παγίδα θανάτου.
Αχ, φτωχές θυγατέρες της όποιας επανάστασης! Τι καταλάβατε από τους διακαείς πόθους των πατέρων της αμερικονικής επανάστασης ή του Αίνκολν, που ελευθέ-ρωσε τους σκλάβους σας -τους οποίους δε χάσατε την ευκαιρία να τονς ρίξετε στην «ελεύθερη αγορά» της προ-οφοράς και της ζήτησης; Κοιταχτείτε στον καθρέφτη παρ-θενικές, αθώες θυγατέρες της κόκκινης-άσπρης-μπλε επανάστασης. Ξέρετε u θα αντικρίσετε; Μια «θυγατέρα της ρωοικής επανάστασης»!
Αν ήσασιε ικανές να προσφέρειε έστω και για μια μόνο φορά τον έρωτά σας σ' έναν άντρα, οι ζωές πολ-λών καλών μαύρων, Εβραίων και προλετάριων θα είχαν σωθεί. Όμως, με τον ίδιο τρόπο που σκοτώνετε σιις παι-δικές ψυχές εκείνο που ζει μέσα σας, έτσι δολοφονεήε και στους μαύρους ιο δικό σας ερωηκό κέντρισμα, τις ηδονικές φαντασιώσεις σας, που εκφυλίστηκαν σε ασή-μοντα πορνογραφήμαια. Τι αβυσσαλέα κακία τρέφουν τα απονεκρωμένα γεννητικά σας όργανα! Όχι, θυγατέρα της όποιας επανάστασης, δεν έχω καμιά διάθεση να γί-νω εισαγγελέας ή επίτροπος. Αυιό ιο αφήνω στα δικά σου άκαμπτα πλάσματα με πς σιολές και τις ρόμπες. Εγώ αγαπώ τα πουλιά, τα ελάφια και τους σκίουρους που βρί-σκονται κοντά στους μαύρους. Εννοώ τους μαύρους της ζούγκλας, όχι εκείνους που ζουν στο Χάρλεμ, με τα
87
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
σκληρά κολάρα και τα κοστούμια. Ούτε ης χοντρές μαυ-ρες, πς κατάφορτες κοομήματα, που οι καταπιεσμένες επιθυμίες τους έχουν μετατραπεί σε πλεόνασμα λίπους ή θρησκείας. Εννοώ τα λυγερόκορμα κορίτσια της No-nag Θάλασσας, που σας επιτρέπουν να ης πηδάτε, εσείς, τα σεξουαλικά γουρούνια του όποιου στρατού, αγνοώ-νιας ότι δεν είστε ικανοί να ξεχωρίσετε τον αγνό έρωτά τους από εκείνον που εμπορεύονται τα μπορντέλα του Ντένβερ.
Ναι, λευκή γυναικούλα, ποθείς ένα ανθρώπινο πλά-σμα που δε συνειδητοποιεί ακόμα ότι ιο εκμεταλλεύεσαι και το περιφρονείς. Αν και το γερμανικό σου αντίστοιχο, η θυγατέρα της γερμανικής φυλής, δεν υφίσταται πλέον, εξακολουθείς να είσαι κοντά μας ως ρωσίδα θυγατέρα της ένδοξης εργαηκής τάξης ή ως θυγατέρα της αμερι-κανικής επανάστασης. Όμως σε πενιακόσια ή χίλια χρό-νια, όταν υγιείς νέοι, άντρες και γυναίκες, με υγιή σώ-ματο, θα έχουν πια μάθει να αγαπούν και να διαφυλάσ-σουν τον έρωτα, ιίποια δε θα 'χει απομείνει από σένα, παρά μόνο μια γελοία ανάμνηση.
Καρκίνωμα της θηλυκόιητας, αξιολύπητο γύναιο, εσύ δεν είσαι που αρνήθηκες να δεχτείς στους συναυλιακούς χώρους σου τη Μάριαν Άντερσον, που είναι η ίδια η φωνή της ζωής; Κι όταν κάθε ίχνος της ύπαρξής σου θο 'χει σΒησιεί από την επιφάνεια του πλανήτη, το όνομα της Μάριαν Άντεροον θα αντηχεί στους αιώνες. Δεν μπορώ παρά να αναρωτιέμαι αν και η Μάριαν Άντερσον σκέφιεται τους μελλοντικούς αιώνες, ή αν απαγορεύει στο πωδίτης την απόλαυση του έρωτα. Δεν ξέρω. Ηζωή έχει τους δικούς της κύκλους και ρυθμούς. Ικανοποιείτω
88
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μ' εκείνους που την αφήνουν να ρέει αβίαστη και δεν έχει ανάγκη από κάτι σαν κι ελόγου σου, καρκινική κυ-ρούλα.
Διέδωσες το μύθο, γυναικούλα, πως εσύ, είσαι η «κοινωνία» κι ο ανθρωπάκος σου το 'χαψε. Μα δεν είσαι η κοινωνία. Ανακοινώνεις καθημερινά μέσα από τις με-γάλες εβραϊκές και χριστιανικές οου εφημερίδες ότι η κόρη σου ειοιμάζεται να αγκαλιάσει έναν άντρα, μα κα-νένας σώφρων άνθρωπος δεν ενδιαφέρεται. Ο μαρα-γκός, ο οικοδόμος, ο κηπουρός, ο δάσκαλος, ο γιατρός, ο εργάτης, εγώ, να ποια είναι η «κοινωνία». Εμείς κι όχι εού, άκαμπτη, καρκινική γυναικούλα, που το μούτρο σου έχει μετατραπεί σε μάσκα! Εσύ δεν είσαι η ζωή, μα η μεγαλυτερη καχάρα ιης. Όμως, καταλαβαίνω πολύ καλά γιαιί κλειδαμπαρώνεσω στο κάστρο σον, αγκαλιά με τα λεφιά σου. Δεδομένης ιης μικρόιηιας των μαραγκών, των κηπουρών, των γιατρών, των δασκάλων, των οικο-δόμων και των εργατών δεν είχες κ; άλλη επιλογή. Κυ-κλωμένη από όλη τούτη την πανούκλα, ήταν το καλύτερο πράγμα που έκανες σνη ζωή σου. Μα σε συνδυασμό με τη δυσκοιλιότητα, την αρθρίτιδα, τη μάσκα, την άρνησή σου απέναντι στις δυνάμεις της ζωής, η μικρότητα σού έγινε δεύιερη φύση. Είσαι δυστυχισμένη, γυναικούλα, επειδή οι γιοι σου πάνε κατά διαβόλον, οι κόρες σου μεγαλώνοντας γίνονται πόρνες, οι σύζυγοί σου μαραίνο-νται. Μαζί τους μαραίνονται οι ρίζες της ζωής σου και τα κύτταρα του σώματός σου. Εμένα δεν μπορείς να με παραμυθιάσεις, μικρή θνγατέρα της επανάστασης. Εγώ σ' έχω δει γυμνήΐ
89
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Έτοι δειλή ήσουν πάντα, θυγατέρα της όποιας επα-νάστασης. Κρατούσες την ευτυχία της ανθρωπότητας στην παλάμη τον χεριού σου και την άφησες να κατα-κερματιστεί και να σκορπίσει. Έφερες οτον κόσμο Πρό-εδρους και τους εμφύσησες την ασημαντότητα. Μοιρά-ζουν μετάλλια και βγάζουν φωτογραφίες. Χαμογελούν τα αιώνια χαμόγελά τους και φοβούνται ν' αντικρίσουν τη ζωή καταπρόσωπο, μικρή θυγατέρα της επανάστασης. Κρατούσες τον κόσμο ολόκληρο στην παλάμη τον χεριού σου και τι έκανες; Έριξες τις ατομικές σου βόμβες στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Ή, μάλλον, τις έριξε ο γιος σου, ως δείγμα των με/\λούμενων. Μα εκείνο που έριξες, καρκινική γυναικούλα, ήταν η ταφόπλακά σου. Με εκεί-νες ης δύο βόμβες έσιειλες ολόκληρη ιην τάξη κω w φυλή σου στον ιάφο δια παντός! Επειδή δεν είχες την ανθρωπιά να προειδοποιήσεις τους άντρες, τις γυναίκες και τα παιδιά της Χιροοίμα και του Ναγκασάκι. Κι επειδή ήσουν πολύ μικρή για να είσαι ανθρώπινη, θα αφανι-οτείς βουβά, όπως βουλιάζει το βότσολο στη θάλασσα. Δεν έχει καμιά σημασία π σκέφτεσαι και τι λες τώρα, γυναικούλα, που έφερες στον κόσμο ηλίθιους στρατη-γούς. Σε πεντακόσια χρόνια θα σε θυμούνται σαν αξιο-περίεργο ανέκδοτο. Η μόνη αιτία που δε σε αντιμετωπί-ζουν έτσι από σήμερα, είναι η αξιοθρήνητη κατάσιαση σιην οποία έχει περιέλθει η ανθρωπότητα.
Ναι, ναι, ξέρω, γυνωκούλα. Τα προσχήματα είναι με το μέρος σου. Πολεμούσες για την πατρίδα σου και ια λοιπά. To άκουσα αυτό προ καιρού, όταν ήμουν στην Αυστρία. Άκουσες ποτέ σου αμαξά της Βιέννης να φω-νάζει, «Ζήτω ο Αυτοκράτοράς μουί»; Όχι; Δεν έχει ση-
90
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μασία. Άκου τον εαυτό σον, τον ίδιο τόνο πιάνετε. Όχι, γυναικούλα, δε σε φοβάμαι. Δεν μπορείς να μου κάνεις τίηοτα. Ξέρω, ο γαμπρός σου είναι εισαγγελέας ή ο α-νεψιός σου είναι φοροεισπράκιορας σιην πόλη μου. Τον καλείς για ισάι και του πετάς δυο αγανακτισμένες κου-βέντες για μένα. Εκείνος, πάλι, αδημονεί για προαγωγή και ψάχνει θύμα, κάηοιον να θυσιάσει στο νόμο και την τάξη. Ξέρω πώς γίνεται. Μο αντό δε θα σε σώσει, γυ-ναικούλα. Η αλήθεια μου είναι δυνατότερη από σένα.
«Είναι προκατειλημμένος! Είναι φανατικός! Εγώ δεν έχω καμιά θέση στην κοινωνία;»
Εγώ απλά σας εξήγησα με ποιους τρόπους είστε μι-κροί και κακοί, ανθρωπάκο και γυναικούλα. Δεν είπα λέξη για τη χρησιμότητα ή την αξία σας. Νομίζετε πως αν ήσασταν ασήμαντοι θα διακινδύνευα in ζωή μου για να σας μιλήσω; Η ίδιο η αξία σας, η τεράσαα ευθύνη σας είναι που κάνει τερατώδικη την κακία σας. Λένε ότι είστε ηλίθιοι. Εγώ λέω πως είστε έξυπνοι αλλά δειλοί. Αένε ότι είστε η κοπριά που λιπαίνει την ανθρώπινη κοι-νωνία. Εγώ λέω πως είστε ο σπόρος. Λένε ότι ο πολιτι-σμός χρειάζεται σκλάβους. Εγώ λέω ότι με σκλάβους δε χτίζεται ηολιτισμένη κοινωνία. Αυτός ο τρομερός εικο-στός αιώνας γελοιοποίησε όλες τις θεωρίες του πολιτι-ομού οπό ιον Πλάτωνα και μετά. Ποτέ δεν υπήρξε αν-θρώηινος πολιτιομός, ανθρωπάκο. Μόλις τώρα αρχίσαμε να κατανοούμε την τρομερή παρέκκλιση και ιον παθο-λογικό εκψυλισμό του ανθρώπινου ζώου. Αντή η έκκλη-ση προς τον ανθρωπάκο ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να διατυπωθεί σχετικά σήμερα, όσο σοφό και καλοπροαί-ρετο, έχει τόση σχέση με τον πολιτισμό που θα αναπτυ-
91
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
χθεί σε χίλια ή πέντε χιλιάδες χρόνια, όση έχει ο πρώιος τροχός που κατασκευάστηκε πριν από χιλιάδες χρόνια με τα σύγχρονα τρένα.
Η ουλλογιστική σου, ανθρωπάκο, είναι κοντόφθαλμη. To πλάνο δράσης σου αφορά το χρονικό διάστημα από το πρωινό μέχρι το γεύμα σον. Πρέπει να μάθεις να σκέφτεσαι μακροπρόθεσμα, αιώνες μπροστά κω πίσω. Πρέπει να μάθεις να σκέφτεσαι τη ζωή ως ενότητα, υ-πολογίζοντας την εξέλιξή σου από το πρώτο αρχετυπικό κύτταρο μέχρι το ανθρώπινο ζώο που περπατά ορθό, αλ-λά εξακολουθεί να σκέφτεται μπερδεμένα. Επειδή δε θυ-μάσαι αυτά που έγιναν πριν από δέκα ή είκοσι χρόνια, παπαγαλίζεις ακόμα τις ίδιες βλακείες που ξεστόμιζες πριν από δύο χιλιάδες χρόνια. Κι ακόμα χειρότερα, γρα-πώνεσαι με νύχια και με δόντια από ηλιθιότηιες όπως «η ψυλή», «η τάξη», «το έθνος» και η υποχρέωση να δια-φυλάπεις μια θρησκεία, καταπιέζοντας τον έρωτά σου. ΦοΒάσαι να αναγνωρίσεις TO Βάθος της εξαθλίωσής σου. Σηκώνεις κατά καιρούς το κεψάλι σου από TO βούρκο και φωνάζεις «Ζήτω!» Ο βάτραχος που κρώζει στο βάλτο, είναι πιο κοντά στη ζωή από σένα.
«Και γιαιί δε με σώζεις απ' το βούρκο; Γιατί δεν έρ-χεσαι στις κομματικές συγκεντρώσεις μου και στα πολι-τικά συνέδρια; Είσαι αποστάτης. Παλιότερα αγωνιζό-σουν, υπέφερες και θυσιαζόσουν για χάρη μου. Τώρα με προσβάλλεις».
Δεν μπορώ να σε σώσω από το βούρκο. Μόνον εσύ μπορείς να TO κάνεις αυτό. Δεν πάω ποτέ σε κομματικές συγκεντρώσεις και πολιτικά συνέδρια, γιατί το μόνο που κάνουν εκεί είναι να φωνάζουν, «Κάτω η ονσία! Ζήιω
92
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
τα δευτερεύοντα!» Η αλήθεια είναι ότι επί είκοσι πέντε χρόνια αγωνιζόμουν για χάρη σου, θυσιάζοντας την οι-κογενειακή μου ζωή και την επαγγελματική μου εξασφά-λιση. Έδωσα πολλά λεψτά στους οργανισμούς σου και συμμετείχα στις διαδηλώσεις και τις πορείες πείνας σου. Είναι γεγονός ότι ως γιατρός σού αφιέρωσα αφιλοκερ-δώς χιλιάδες ώρες. Είναι, επίσης, γεγονός ότι με κυνή-γησαν από χώρα σε χώρα για χάρη σου, ενώ εσύ φώ-ναζες ζήτω με όλη τη δύναμη ιων πνευμόνων σου. Ή-μουν κυριολεκιικά έιοιμος να δώσω τη ζωή μου για σέ-να. Στη μάχη ενάντια στην πολιτική πανούκλα σε πηγαι-νόφερνα με το αυτοκίνητό μου με κίνδυνο ιην ποινή του θανάτου. Σνς διαδηλώσεις σε βοήθησα να προστατεύ-σεις τα παιδιά σου από πς επιθέσεις της αστυνομίας. Ξόδεψα όλη μου την περιουσία στήνονιας ψυχιατρικές κλινικές, όπου μπορούσες να απευθυνθείς για βοήθεια και συμβουλές. Αλλά εσύ ιο μόνο που έκανες ήταν να παίρνεις. Ποτέ δεν έδωσες τίποτα σε αντάλλογμα. Ήθε-λες μόνο να σε σώσουν και στα τριάντα τρομερά χρόνια της πανούκλας δεν έκανες ούτε μια χρήσιμη πρόταση. Όταν τέλειωσε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, γύρι-οες οκριβώς στο ίδιο σημείο πον βρισκόσουν όταν ξε-κίνησε, ίσως λίγο πιο «αριστερά» ή «δεξιά», ούτε χιλιοσιό μπροστά! Σκόρπισες στον άνεμο τη μεγάλη γαλλική α-πελευθέρωση και μετέτρεψες την ακόμα μεγαλύτερη ρω-σική απελευθέρωση σιο χειρότερο εφιάλτη της οικου-μένης. Η αποτυχία σου -η ψοβερή αποτυχία σου, που μόνο οι τρανές, μονοχικές καρδιές μπορούν να καταλά-βουν δίχως οργή ή περιφρόνηση- βύθισε σε απόγνωση όλους όοοι ήταν έτοιμοι να θυσιαστούν για χάρη σου.
93
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Όλα αυτά τα φρικτά χρόνια ούτε μια λογική, ωφέλιμη κουβέντα δε βγήκε από το στόμα σου. Όχ\, μόνο συν-θήματα.
Παρόλα αυτά δεν έχανα το κουράγιο μου, επειδή σιο μεταξύ καταλάβαινα καλύτερα και βαθύτερα την αρρώ-στια σου. Ήξερα πως δεν μπορούσες να σκεφτείς και να πράξεις διοφορετικά. Αναγνώριζα τον πανικό σου μπροστά σε κάθε ένδειξη ζωής μέσα σου. Κι είναι αυτός ο φόβος που πάντοτε σε παρασέρνει, ακόμα κι όταν κα-τορθώνεις να κάνεις μια καλή αρχή. Δεν μπορείς να συ-νειδητοποιήσεις ότι η ελπίδα πρέπει να πηγάζει από την κατανόησή σου. Παραφουσκώνεις τον εαυτό σον με ελ-πίδες, ποτέ δεν πς διοχετεύεις προς τα έξω. Γι' αυτό, ανθρωπάκο, και δεδομένης της απόλυτης σαπίλας του κόσμου σου, με θεωρείς «αισιόδοξο». Ναι, «είμαι» αισιό-δοξος, το μέλλον με γεμίζει. Πώς γίνεται αυτό; Θα σου πω.
Όσο νοιαζόμουν για σένα, η ξεροκεφαλιά σου μου έδινε το ένα χτύπημα μετά TO άλλο. Χίλιες φορές ξε-χνούσα ποια ήταν η ανταμοιβή που μου έδινες για τη βοήθεια που σου πρόσφερα και χίλιες φορές μου θύμι-ζες πως ήσουν άρρωστος. Ύστερα, άνοιξα μια μέρα τα μάτια και σε κοίταξα καταπρόοωπο. Στην αρχή ένιωσα να πλημμυρίζω περιφρόνηση και μίσος. Μα λίγο-λίγο έ-μαθα να αφήνω ιην κατανόηση της αρρώστιας σου να αντενεργεί στο μίσος και την περιφρόνησή μου. Μετά απ' αυτό έπαψα να οργίζομαι μαζί σου επειδή τα θαλάσ-σωσες στις πρώτες απόπεφές σου στην παγκόσμια ηγε-σία. Κατάλαβα ότι ήταν φυσικό κι επόμενο, καθώς επί
94
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
χιλιετίες δε σε άφηναν να ζεις, με την πραγματική έννοια της λέξης.
Αγαπητέ μου ανθρωπάκο, όταν ανακάλυπια το λει-τουργικό νόμο ιης ζωής, εσύ φώναζες από ης ταράτσες, «Είναι τρελός!» Έτυχε εκείνη την εποχή να 'σαι κάποιος μικρός ψυχίατρος με παρελθόν στο κίνημα της νεολαίας και, χάρη στην ανικανότητά σου, μέλλων καρδιοπαθής. Αργότερα η καρδιά σου ράγισε και πέθανες. Βλέπεις, κανένας δεν μπορεί να κλέβει ή να συκοφαντεί ατιμώ-ρητος, πόοο μάλλον αν διαθέτει έστω και μια στάλα ε-ντιμότητα. Από αυτή είχες, καταχωνιασμένη κάπου στα μύχια της ψυχής σου. Όταν σου φάνηκε ότι ξόφλησα, έπαψες να 'σαι φίλος μου κι έγινες εχθρός μου. Επιχεί-ρησες, μάλισια, να μου δώσεις τη χαριστική βολή επει-δή, αν και ήξερες όιι είχα δίκιο, ήσουν ανίκανος να συμβαδίσεις μαζί μου. Και τότε, όταν ξεπετάχτηκα δυνα-τότερος, πιο αποφασισμένος από ποτέ κι έβλεπα καθα-ρότερα τα πράγματο, πέθανες απ' ιο φόβο σον. Μα πριν πεθάνεις, πρόλαβες να δεις ότι υπερπήδησα με άνεση τα γιγαντιαία εμπόδια, μερικά από τα οποία ύψωσες εσύ ο ίδιος, ηροκειμένου να με καταστρέψεις. Στην οργά-νωσή σου άλλωσιε δε διέδιδες τις διδασκαλίες μον για δικές σου; Σε διαβεβαιώ ότι τα έντιμα μέλη της TO γνώ-ριζαν αυιό. To ξέρω γιατί μου το είπαν. Οι μπαμπεσιές, ανθρωπάκο, σε σιέλνονν στον τάφο μια ώρα αρχύτερα.
Είναι επικίνδυνο να σε συναστρέφεται κανείς. Κοντά σου δεν μπορεί να παραμείνει πιστός στην αλήθεια, δί-χως να κινδυνεύει από βιαιοπραγίες και συκοφαντίες. Να γιατί διάλεξα να αποσυρθώ, όχι από το μέλλον σου
95
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μο από το παρόν σου, όχι από την ανθρωπιά μα από την απανθρωπιά και την κακία σου.
Είμαι πάντα έιοιμος για οποιαδήποτε θυσία, μα μόνο για χάρη της ζωής, όχι για σένα, ανθρωπάκο! Μόλις πρόσφατα διαπίστωσα το κολοοσιαίο σφάλμα που έκανα πριν από είκοσι πέντε χρόνια. Αφιέρωσα τη ζωή μου σε σένα, πιστεύοντας ότι ήσουν η ζωή, πως ήσουν η ελπίδα και η ακεραιότητα, ότι ήσουν το μέλλον. Πολλοί αγνοί και αδέκαστοι άνθρωποι γύρεψαν σε σένα τη ζωή κι όλοι τους καταστράφηκαν. Όταν επιτέλους το κατάλαβα, απο-φάσισα να μην πέσω θύμα της στενοκεφαλιάς κω της μικρότητάς σου, γιατί έχω σοβαρή δουλειά να κάνω. Α-νακάλυψα την ενέργεια της ζωής, ανθρωπάκο. Δε σε συγχέω πια με τη δύναμη που ένιωσα μέσα μου και γύ-ρευα σε σένα.
Μόνο όταν διακρίνω το χαρακτήρα και τη συμπερι-φορά σου, ανθρωπάκο, ξεκάθαρα και με σαφήνεια, μέ-σω εκείνων που είναι στ' αλήθεια ζωντανοί, θα μπορέσω να συνεισφέρω ουσιαστικά στη διασφάλιση της ζωής και του μέλλοντός σου. Θέλει κόισια για να σε αποκηρύξω, ιο ξέρω. Μα ξέρω, ακόμα, πως θα μπορέσω να συνεχίσω να εργάζομαι για το μέλλον επειδή δε σε λυπάμαι κι επειδή δεν έχω καμιά επιθυμία να γίνω μέσα από σένα ένας μεγάλος ανθρωπάκος, όπως οι αξιοκατάκρηοι ηγέ-τες σου.
Ο άνθρωπος κακομεταχειρίζεται την ενέργεια της ζωής μέσα του από παλιά, μα εκείνη μόλις πρόσφατα άρχισε να επανασιατεί. Αυτό είναι ένα μεγάλο βήμα για το μεγάλο μέλλον σου και υπόσχεται ένα τρομερό τέλος
96
ΑΚΟΥ, ΑΝβΡΩΤΤΑΚΟ
για κάθε είδους μικρότητα που φωλιάζει μέσα στα αν-θρωπάκια!
Καταφέραμε να μάθουμε τον τρόπο που δρα η συ-νωσθημαιική πανούκλα. Όιαν αποφασίζει να καταβρο-χθίσει την Πολωνία, κατηγορεί την Πολωνία ότι σχεδιά-ζει ένοπλη επίθεση. Όταν αποφασίζει να δολοφονήσει έναν αντίπαλο, τον κατηγορεί ότι σχεδιάζει φόνο. Όταν επινοεί κάποια πορνογραφική τερατωδία, κατηγορεί τους υγιείς για σεξοναλική εξαχρείωση.
Σε μάθαμε, ανθρωπάκο! Διακρίναμε πίσω από την αξιοθρήνητη μάσκα σου και είδαμε μέσα από πς ικεσίες σου για συμπόνια. Θέλουμε να οικοδομήσεις το μέλλον με τη δουλειά σου και τα επιτεύγματά σου. Δε θέλουμε να ανιικαταστήσεις έναν κακό δυνάστη με κάποιον χει-ρότερο. Αρχίζουμε να απαηούμε από σένα, ανθρωπάκο, όπως απαιτείς εσύ οπό τους άλλους, να υποταχθείς στους νόμους της ζωής και να καταβάλεις τον ίδιο κόπο να βελτιώσεις ιον εαυιό σου, όσον αφιερώνεις για να κατακρίνεις τον ηλησίον σου. Μαθαίνουμε όλο και πε-ριοσότερα για την απλησιία, την ανευθυνότητα, το πάθος σου να κουτσομπολεύεις. Με λίγα λόγια, την καθολική αρρώστια σου που βρωμίζει τούτον ιον όμορφο κόσμο μας. Ξέρω, ξέρω, δε σ' αρέσει να ακούς ιέιοια πράγμα-τα. Προτιμάς να ζητωκραυγάζεις, προσωποποίηση εσύ του μέλλοντος της Πατρίδας των Προλετάριων ή του Τέ-ταρτου Ράιχ. Μα δε νομίζω όη θα μολύνεις τον κόσμο με την ίδια επιτυχία που το έκανες στο παρελθόν. Βρή-καμε ιο κλειδί στο επτασφράγιστο μυστικό σου. Πίσω από τη μάσκα της κοινωνικότητας και της φιλίας κρύβεις ένα κτήνος, ανθρωπάκο. Δεν μπορείς να περάσεις μια
97
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ώρα μαζί μου χωρίς να προδοθείς. Δε με πιστεύεις; Άσε με να σου φρεσκάρω τη μνήμη.
Θυμάσαι εκείνο το θαυμάσιο, ηλιόλουστο απόγευμα όταν ήρθες στο σπίτι μου σαν ξυλοκόπος, γυρεύοντας δουλειά; Είδες το κουτάβι μου, που σε μύρισε στοργικά και πήδησε πάνω σου χαρούμενο. Πρόσεξες ότι ήταν κυνηγόσκυλο ράτσας και είπες, «Δέσ' τον να αγριέψει! Ο σκύλος σου παραείναι φιλικός». Κι εγώ απάντησα, «Δε θέλω ένα άγριο, αλυσοδεμένο σκύλο. Δε μου αρέσουν τα άγρια σκυλιά». Έχω πολύ περισσότερους εχθρούς σ' αυτόν τον κόσμο από σένα, φιλικέ μου ξυλοκόπε, κι ω-σιόσο προτιμώ ένα καλόψυχο σκυλί, φιλικό με τους ξέ-νους.
Θυμάσαι εκεινη τη βροχερή Κυριακή, όταν η έγνοια για τη βιολογική σου ακαμψία με οδήγησε σε κάποιο μπαρ; Καθόμουν κι έπινα το ουΐσκι μου -όχι, ανθρωπά-κο, δεν είμαι πότης, αν και πίνω κάνα ουΐσκι πού και πού. Τέλος πάντων, έπινα ένα ουΐσκι με σόδα. Είχες πιει λίγο παραπάνω, ήσουν στον πόλεμο, στον Εφηνικό, και μόλις είχες γυρίσει στην πατρίδα. Περιέγραφες τους Ιά-πωνες ως «κακομούισουνους πίθηκους». Και τότε, με ε-κείνη τη χαρακτηρισιική γκριμάτσα που σκόπιμα προκα-λώ στο ιατρείο μου προκειμένου να θεραπεύσω την πα-νούκλα σου, είπες, «Ξέρεις τι θα έπρεπε να κάνουμε σιους Παπωνέζους στη Δυτική Ακτή; Να τους κρεμάσου-με όλους, μέχρι ιον ιελευιαίο. Αλλά όχι μια κι έξω• όχι, πολύ αργά, σφίγγοντας τη θηλιά λίγο-λίγο, μιοό πόντο κάθε πέντε λεπτά... πολύ αργά... να, έτσι...» κι έστριβες το χέρι σου για να με διαφωτίσεις πλήρως, ανθρωπάκο. Ο σερβιτόρος θαύμασε την ηρωική σου ανδροπρέπεια.
98
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
Κράτησες ποτέ σιην αγκαλιά σου ένα μικρό, ένα μωρό Ιάπωνα, πατριωτάκο; Όχι; Θα συνεχίσεις, οιους αιώνες των αιώνων, να κρεμάς ιάπωνες κοτάσκοπους, αμερικα-νούς πιλόιους, ρωσίδες αγρότισσες, γερμανούς αξιωμα-Ώκούς, άγγλους αναρχικούς κι έλληνες κομμουνιστές. Θα τους τουφεκίζεις, θα τους στέλνεις στην ηλεκτρική καρέκλα, θα τους κάνεις να ασφυκτιούν σε θαλάμους αερίων, όμως αυτό δε θα αλλάξει στο ελάχιστο τη σω-ματική και νοητική σου δυσκοιλιότητα, τη σεξουαλική σου ανικανόιητα, τους ρευμαπσμούς και τις ψυχολογικές διαταραχές σου. Όσους κι αν σκοτώσεις, όσους κι αν κρεμάσεις, αυτό δε θα σε ξεκολλήσει από το βούρκο. Ρίξε μια μαιιά στον εαυτό σου, ανθρωπάκο! Αυτή είναι η μόνη σου ελπίδα.
Κι εσύ, γυνωκούλα, θυμάσαι τη μέρα που καθόσουν στο γραφείο μου εκτοξεύοντας κακεντρέχειες για το σύ-ζυγό σου, που μόλις σε είχε παρατήσει; Χρόνια ολόκλη-ρα εσύ, η μάνα σου, οι θειάδες σου, τα ανίψια σου και τα ξαδέρφια σου τον βαραίνατε τόσο ασφυκπκά, που ο άνθρωπος κόντευε να μαραθεί. Έπρεπε να φροντίζει ε-σένα κι όλο σου το σόι. Σε ένα ύστατο σκίρτημα της ζωής μέσα του, αποφάσισε επιιέλους να ξεκολλήσει από το τέλμα και στράφηκε σε μένα να τον βοηθήσω, επειδή δεν ένιωθε αρκετά δυνατός να ελευθερωθεί εσωτερικά από σένα μονάχος του. Δέχτηκε πρόθυμα να σου πλη-ρώνει διατροφή, τα τρία ιέταρτα του εισοδήματός του, όπως προβλέπει ο αποτρόπαιος νόμος. Αυτό ήταν το τί-μημα για να ελευθερωθεί από την καταπίεση και δε βα-ρυγκώμησε γιατί ήταν μεγάλος καλλιτέχνης και οντε η ιέχνη, ουτε η πραγμαπκή επισιήμη μπορούν να ζήσουν
99
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
σιδηροδέσμιες. Παρόλο που είχες επάγγελμα, ήθελες να σε ουντηρεί αποκλειστικά ο άνθρωπος που μισούσες ο-λόψυχα. Ήξερες ότι θα τον βοηθούσα να ελευθερωθεί από αδικαιολόγητες υποχρεώσεις κι αυτό σε εξόργισε. Απείλησες ότι θα μου έστελνες την αστυνομία. Εγώ προ-σπαθούσα να βοηθήσω έναν άνθρωπο στις πιο σκοτεινές ώρες της ζωής του κι εσύ έλεγες πως ήθελα να του φάω τα λεφτά του. Με άλλα λόγια, φτωχή γυναικούλα φόρ-τωνες σε μένα τις δικές σου σατανικές προθέσεις. Δε σκέφτηκες ποτέ να καλλιεργήσεις το ταλέντο σου για τη δουλειά σου. Αυτό θα σε έκανε ανεξάρτητη, ανεξάρτητη από τον άντρα που, χρόνια ολόκληρα, ιο μόνο σου σν-ναίσθημα γι' αυιόν ήταν ιο μίσος. Πισιεύεις όιι είναι δυνατό να χτίσεις έτσι έναν καινονργιο κόσμο; Άκουσα ότι είχες φίλους σοσιαλιστές που «γνώριζαν τα πάντα για μένα». Δε Βλέπεις ότι δεν είσαι παρά ένας τύπος, ότι υπάρχουν σ' αυτόν τον κόσμο εκατομμύρια σαν κι εσένα κι ότι καταστρέφετε τον κόσμο; Ξέρω, ξέρω. Είσαι αδύ-ναμη και μόνη, είσαι «δεμένη» με τη μητέρα σου, είσαι «ανήμπορη». Μισείς το μίσος σου, δεν αντέχεις τον εαυ-τό σου και είσαι απελπισμένη. Να γιατί καταστρέφεις τη ζωή ιου συζύγου αου, γυναικούλα κι αφήνεσαι σιο ρεύ-μα της ζωής, όπως είναι σήμερο. Ξέρω ακόμα ότι έχεις με TO μέρος σου ηολλούς καλούς δικαστές και εισαγγε-λείς, αλλά, πίστεψέ με, δεν μπορούν να σε βγάλονν απ' τη μιζέρια σου.
Σε βλέπω και σε ακούω, γυναικούλα, στη στενογρά-φο ιου δημοσίου που κρατά σημειώσεις για το παρελ-θόν, το παρόν και το μέλλον μου, τις πολιτικές μου πε-ποιθήσεις και τις απόψεις μου περί ιδιοκτησίας, Ρωσίας
100
ΑΚΟΥ, ΑΝθΡΩΠΑΚΟ
και δημοκρατίας. Με ρωτούν, λοιπόν, για την κοινωνική θέση μου. Απαντώ ότι είμαι επίτιμο μέλος σε τρεις επι-στημονικές και λογοτεχνικές ειαιρείες, συμπεριλαμβανο-μένης και της Διεθνούς Εταιρείας Πλασμογαμίας. Ο υπάλληλος που με εξετάζει εντυπωσιάζεται. Στην επόμε-νη συνάντησή μας μου λέει, «Εδώ είναι σημειωμένο κάτι παράδοξο. Ο φάκελός σας αναφέρει πως είστε επίπμο μέλος της Διεθνούς Εταιρείας Πολυγαμίας». Γελάμε και οι δύο με το λαθάκι σου. Καταλαβαίνεις τώρα πως βρέ-θηκα να με ακολουθούν τιμές και κακοήθειες αντάμα, γυναικούλα με την οργιώδη φαντασία; Χάρη στις φαντα-σιώσεις σου, όχι στον ιρόπο της ζωής μου. Γιατί, μήπως δεν αληθεύει ότι το μόνο που θυμάσαι για τον Ρουσσό είναι ότι ήθελε να «επιστρέψει στη φύση», όη παραμε-λούσε τα παιδιά του κι ότι τα έστειλε στο ορφανοτροφείο; Είσαι μοχθηρή μέχρι τα βάθη της ψυχής σου. Οι σκέψεις σου προσπερνούν καθετί το όμορφο και γραπώνονται από την ασχήμια!
«Ακούστε, όλοι εσείς, έντιμοι πολίτες! Τον έχω δει να κλείνει ης κουριίνες του στις 1.00 TO πρωί. Γιατί, π κάνει; Όλη μέρα ης έχεις ορθάνοικτες. Κάτι κρύβεται πίσω από όλα αυτά!»
Αυτή η τακτική ενάντια στην αλήθεια δεν πιάνει πια. Τη μάθαμε για τα καλά. Δε σε ενδιαφέρουν οι κουρτίνες μου. Εκείνο που θέλεις είναι να σιαμαιήσεις την αλήθεια μου. Θέλεις να εξακολουθήσεις να είσαι καρφί και συ-κοφάντης. Θέλεις να συνεχίσεις να σιέλνεις τον αθώο γείτονά οου στη φυλακή, επειδή δε σου αρέσει ο τρόπος ζωής του, επειδή είναι ευγενικός κι ελεύθερος, επειδή εργάζεται και δε Οκοτίζεται για σένα. Είσαι πολύ περίερ-
101
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
γος, ανθρωπάκο. Χώνεις τη μύιη σου παντού και κακο-λογείς τους πάντες. Είσαι πολύ τυχερός που η ασιυνομία δεν κορφώνει ποτέ ια καρφιά της.
«Ακούστε, συμφορολογούμενοι! Είναι καθηγητής φι-λοσοφίας. Κάποιο μεγάλο πανεπιστήμιο θέλει να τον προσλάβει για να διδάσκει τα νιάτα. Είναι εξοργιστικό! Κάτω αυτός! Ζήτω οι φορολογούμενοι! Αυτοί πρέπει να αποφασίζουν ποιος πρέπει να διδάσκει και ποιος όχι!»
Οπότε κι εσύ, ενάρετη νοικοκυρά και φορολογούμε-νη επίσης, στέλνεις μια επίσημη αναφορά ενάνιια σ' αυ-τόν το δάσκαλο της αλήθειας και χάνει ιη θέση ιου. Μικρή νοικοκυρουλα και φορολογούμενη, ενάρετη μη-τέρα που αναθρέφεις πατριώτες, αποδείχτηκες δυνατό-τερη από τέσσερις χιλιάδες χρόνια φιλοσοφίας και επι-σιήμης. Μα αρχίσαμε να σε καταλαβαίνουμε. Αργά ή γρήγορα, θα σιαμαιήσουμε υς ενάρειες μηχανορραφίες σου.
«Ακούσιε, ακονσιε, ευσεβείς φύλακες της δημοσίας αιδούς! Εκεί, πίσω από τη γωνία ζει μια μητέρα με την κόρη της. Η κόρη έχει φίλο που την επισκέπτετω τα βρά-δια, αργά. Να συλλάβετε τη μητέρα για μαστροπεία! Φω-νάξτε την αστυνομία! Πα TO συμφέρον της ηθικής, ιου νόμου και της τάξης!»
Κι η μητέρα ιούιη τιμωρείτοι επειδή εσύ, πουριτανέ ανθρωπάκο, χώνεις τη μύτη σου στο ξένα κρεβάηα. Άσε, ξεσκεπάστηκες. Ξέρουμε πια το κίνητρο πίσω από «την ηθική, το νόμο και την τάξη» σου. Εσύ δεν είσαι που προσπαθείς πάντα να τα ρίξεις στις σερβηόρες; Μάλιστα, θέλουμε οι γιοι κ/ οι κόρες μας να απολαμβάνουν ανοι-κτά τον έρωιά ιους κι όχι, όπως ιο θέλεις εσύ, κρυμμέ-
102
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
νοι σε σκοτεινές γωνιές. Τιμούμε εκείνονς τους θαρρα-λέους γονείς που καταλαβαίνουν τον έρωτα των έφηβων γιων και θυγατέρων τους και τον προστατεύουν. Τέτοιες μητέρες και τέτοιοι πατέρες είναι ο σπόρος απ' όπου θα φυτρώσουν οι γενιές του μέλλοντος, υγιείς στο σώμα και το νου, αμόλυντες από τις κοπρολογικές φαντασιώσεις σου, σεξουαλικά ανίκανε ανθρωπάκο ιου εικοστού αιώ-να!
«Ακούστε, συμπολίτες! Τα μάθατε τα τελευταία; Είνω ομοφυλόφιλος. Ρίχτηκε σε έναν αηό τους ασθενείς του κι ο δύστυχος έφυγε πανικόβλητος με κατεβασμένα τα βρακιά».
Παραδέξου πως τρέμεις από λαγνεία κάθε φορά που διηγείσαι αυτή την «αληθινή ιστορία». Ξέρεις πώς βγήκε; Αναπτύχθηκε απ' την κοπριά που σωριάζεις μέσα σου, από τη βρώμικη, αρρωστημένη φύση σου, τη δυσκοιλιό-τητά σου και τους σιχαμερούς πόθους σον. Δεν είχα πο-τέ ομοφνλοφιλικούς πόθους, αντίθετα από σένα, ανθρω-πάκο. Δεν επιθύμησα ποτέ να αποηλανήσω ανήλικα κο-ρίτσια, όπως εσύ, ανθρωπάκο. Αντίθετα από σένα, αν-θρωπάκο, δε βίασα ποτέ μον γυναίκα και ποτέ δεν υπέ-φερα από δυσκοιλιότητα, όπως εσύ, ανθρωπάκο. Ποτέ δεν αγκάλιασα γυναίκα που δε με ήθελε και δεν την ήθελα, ούτε έκλεψα ποτέ μου τον έρωτα, σαν κι εσένα, ανθρωπάκο. Ποτέ δεν εξέθεσα δημόσια τον εαυτό μου, όπως κάνεις εσύ, ανθρωπάκο, και δεν έχω κοπρολογι-κές φαντασιώσεις σαν και του λόγου σου, ανθρωπάκο!
«Αυτό το ακούσατε; Παρενοχλουσε σεξουαλικά σε τέ-τοιο βαθμό τη γραμματέα του, που τον παράτησε σύξυλο. Ζονσαν οι δυο τονς σιο ίδιο σηίιι, με τραβηγμένες τις
103
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
κουρτίνες και τα φώτα στο δωμάτιό του αναμμένα μέχρι ης τρεις το πρωί!»
Είπες ότι η Λα Μετρί ήταν φιλήδονη και πνίγηκε τρώ-γοντας ζαχαρωτό. Κάθε που συζητούσες το μοργαναπκό γάμο του Διάδοχου Ροδόλφου, σου 'τρεχαν τα σάλια. Είπες ότι η Έλενορ Ρούσβελτ δεν ήταν και πολύ φυσιο-λογική, ότι ο Πρύτανης του Τάδε Πανεπιστημίου έπιασε τη γυναίκα του στα πράσα κι ότι η δασκάλα του χωριού είχε ερασιή. Εσύ δεν τα είπες όλα αυτά, ανθρωπάκο; Εσύ τρισάθλιε, δυστυχισμένε πολήη τούιου του πλανήτη, που χιλιάδες χρόνια τώρα σκορπίζεις τη ζωή σου και παραμένεις πάντα βουτηγμένος στο βούρκο μέχρι τα μπούνια!
«Συλλάβετέ τονϊ Είναι κατάσκοπος των Γερμανών! Δε θα μου έκανε εντύπωση αν ήταν και κατάσκοπος των Ρώσων και των Ιολανδών. Τον είδα σιην Ογδοηκοστή έκτη Οδό στη Νέα Υόρκη σιις τρεις το απόγευμα. Και TO χεφότερο; Είχε και μια γυναίκο μαζί τουΐ»
Έχεις ιδέα, ανθρωπάκο, πόσο ασήμαντος φανιάζει ένας κοριός κάτω από το Βόρειο Σέλας; Όχι; To περί-μενα! Κάποια μέρα θα θεσπιστούν αυστηροί νόμοι ενά-ντια στην κοριοσύνη σου, ανθρωπάκο, δρακόντειοι νό-μοι που θα προσιατεύουν την αλήθεια και τον έρωιαΐ Σήμερα χώνεις τους έφηβους εραστές σιη φυλακή, μα κάποια μέρα θα χώσουν εσένα, επειδή πειάς λάσπη σε αξιοπρεπείς ανθρώπους. Θα υπάρχει μιο νέα ράτσα δι-καστών και δικηγόρων που δε θα δικολαδούν με τυπο-λατρική στρεψοδικία όπως σήμερα, αλλά θα δικάζουν με βάση την αλήθεια, τη δικαιοσύνη και χην καλοσύνη. Θα θεσπιστούν νόμοι, δρακόντειοι νόμοι για την προστασία
,104
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
της ζωής και θα είσαι υποχρεωμένος να τους τηρείς, αν-θρωπάκο, έσιω κι αν τους μισείς. Ξέρω, θα συνεχίσεις νο κουβαλάς τη συναισθηματική πανούκλα σου, ης συ-κοφαντίες και τις μηχανορραφίες σου, ιις διπλωματικές μανούβρες και ης ανακρίσεις σου για τρεις, πέντε ή δέκα αιώνες ακόμα. Μα στο τέλος θα νικηθείς, ανθρωπάκο. Θα νικηθείς από το ίδιο σου το αίσθημα κάθαρσης, που κρατάς καταχωνιασμένο σήμερα, βαθιά μέσα σου.
Κανένας κάιζερ, κανένας τσάρος, κανένας πατέρας του παγκόσμιου προλεταριάτου δεν κατάφερε να σε κα-τακτήσει. Σε σκλάβωσαν, αλλά κανένας δεν κατάφερε να σου αποσιερήσει την κακία σου. Εκείνο που θα σε νικήσει στο τέλος, ανθρωπάκο, είναι το αίσθημά σου της κάθαρσης, η λαχτάρα σου για τη ζωή. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για αυιόΐ Μόλις καθαρθείς από τη μικρότητα και την κακία σου, θα αρχίσεις να σκέφτεσαι. Στην αρχή το σκεππκό σου θα είναι αξιοθρήνητο και λαθεμένο, αλ-λά θα σκέφτεσαι στα σοβαρά. Οι σκέψεις σου θα σε κάνουν να υποφέρεις και θα μάθεις να αντέχεις τον πό-νο, όπως εγώ και τόσοι άλλοι μάθαμε να σφίγγουμε ια δόντια και να αντέχουμε τον πόνο που προκαλούν οι σκέψεις μας για σένα, εδώ κι αμέτρητα χρόνια. Τα όσα υποφέραμε εξαπίας σου, θα σε βάλουν σε σκέψεις. Κι αφού θα αρχίσεις πια να σκέφτεσαι, θα εκπλαγείς από τα τελευταία τέσσερα χιλιάδες χρόνια «πολιτισμού» σον. Θα αναρωτιέσαι πώς ανεχόσουν τις εφημερίδες σου, γε-μάτες αποκλειστικά με δεξιώσεις, παράτες και μετάλλια, διώξεις κι εκτελέσεις, εξωτερική πολιτική, realpolitik και διπλωμαπκές ματσαράγκες, κινητοποιήσεις, αντικινητο-ποιήσεις και επανακινητοποιήσεις, σύμφωνα μη-πολέ-
105
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μου, γυμνάσια κω βομβαρδισμούς. Όλα τούτα τα αφο-μοίωνες με καρτερικότητα σκλαβωμένου πρόβατου. Αν σταματούσες εκεί, ίσως να κατόρθωνες να κατανοήσεις τον εαυτό σου. Όμως, όχι! Τα υιοθετούσες και τα πα-παγάλιζες, αιώνες ολόκληρους. Αμφέβαλλες για τις δι-κές σου λογικές ιδέες κι αποδεχόσουν ης εσφαλμένες που διάβαζες στις εφημερίδες, επειδή νόμιζες όιι ήταν πατριωτικές. Κι αυτό, ανθρωπάκο, είναι κάτι που θα σου πάρει πολύ χρόνο να TO ξεπεράσεις. Θα ντρέπεσαι για την ιστορία σου κι η μοναδική σου ελπίδα είναι ότι η μελέτη της ιστορίας δε θα είναι πια μαρτύριο για τα τρι-σέγγονά μας. Δε θα μπορείς πια να κάνεις μια μεγάλη επανάσιαση για να γυρίσεις πίσω στα χρόνια του «Με-γάλου» Πέτρου.
ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Δεν ξέρω να σου πω πώς θα είναι το μέλλον σου. Δεν μπορώ να ξέρω αν θα φτά-σεις στο φεγγάρι ή στον Άρη με τη βοήθεια της κοσμικής οργόνης που ανακάλυψα. Ούτε γνωρίζω πώς θα απο-γειώνονται και θα προσγειώνονται τα διαστημικά σου σκάφη, αν θα φωτίζεις τα σπίτια σου με ηλιακή ενέργεια, ή αν θα μπορείς να συνομιλείς με κάποιον στην Αυστρία ή in Βαγδάιη, μέσα από μια σχισμή σιον τοίχο του δω-ματίου σου. Μπορώ, όμως, να σου πω με σιγουριά π δε θα κάνεις σε πεντακόσια, σε χίλια ή σε πέντε χιλιάδες χρόνια.
«Ακούτε π λέει; Έχει παλαβώσει! Θα μου πει, π δε θα κάνω! Ποιος νομίζει ότι είναι, δικτάτορας;»
Δεν είμαι δικτάτορας, ανθρωπάκο, αν και θα μπο-ρούσα άνεια να γίνω, με τη μικρότητα που σε διέπει. Εξάλλου, το μόνο που μπορούν να σου πουν οι δικτά-
106
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ιορές σου, είναι π απαγορεύεται να κάνεις σήμερα, για να μην καταλήξεις στο θάλαμο αερίων. Δεν έχουν τη δυνατότητα να σου μιλήσουν για το απώτερο μέλλον πε-ρισσότερο από ό,τι να επισπεύσουν την ανάπτυξη ενός δέντρου.
«Κι εσύ από πού αντλείς αυτές πς γνώσεις σου, δια-νοούμενε υπηρέτη του επανασταπκού προλειαριάιου;»
Από τα δικά σου Βάθη, αιώνιε προλετάριε του ανθρώ-πινου λογισμον!
«Ορίστε, τον ακούτε; Αντλεί, λέει, τις γνώσεις του από τα βάθη μου! Μα εγώ δεν έχω βάθη. Και τέλος πάντων π σόι αιομικισιικές κουβέντες είναι αυτέςϋ»
Κι όμως, ανθρωπάκο, έχεις βάθος, μόνο που δεν το ξέρεις. Φοβάσαι, φοβάσαι θανάσιμα τα εσωτερικά σου βάθη. Να γιατί δεν τα συναισθάνεσω, ούτε τα διακρίνεις. Να γιατί σε πιάνει ίλιγγος όταν τα ατενίζεις και γιατί πα-ραπατάς, λες και στέκεσαι στο χείλος του γκρεμού. Φο-βάσαι μην πέσεις και χάσεις την «προσωπικότητά» σου. Επειδή, όσο κι αν προσπαθείς να ονακαλύψεις τον εαυτό σου, πάντα τον ίδιο σκληρό, φθονερό, άπληστο και λη-στρικό ανθρωπάκο βρίσκεις μπροοτά σου. Μα δε θα σου έγραφα τούτη τη μακροσκελή καιαγγελία, ανθρωπάκο, αν δεν είχες βάθος. Γνωρίζω, δε, αυτό το εσωτερικό βά-θος σου, ανθρωπάκο, επειδή, ως γιατρός, το ανακάλυψα όταν ήρθες οε μένα με την οδύνη σου. Τούτο ακριβώς TO βάθος σου είναι το μέλλον σου. Να γιατί μπορώ να σου πω με σιγονριά τι δε θα κάνεις στο μέλλον. Θα 'ρθει μια εποχή που δε θα μπορείς να καιαλάβεις πώς καιάφερνες, σε αυτά τα τέσσερα χιλιάδες απολίτιστα
107
ΑΚΟΥ, ΑΝβΡΩΠΑΚΟ
χρόνια, να κάνεις όλα όσα έκανες. Θα με ακούσεις τώ-ρα;
«Γιατί να μην ακούσω μια χαρηωμένη ουτοπία; Όπως και να 'χει, δεν πρόκειται να γίνει και τίποτα, αγαπητέ μου γιατρέ. Θα παραμένω πάνια ο ανθρωπάκος ιου λα-ού, δίχως δική μου άποψη. Εξάλλου, ποιος είμαι εγώ για να...;»
Ω, σώπα πια! Κρύβεσαι πίσω από το μύθο του αν-θρωπάκου, επειδή φοβάσαι να μπεις στο ποτάμι της ζωής, μην τύχει κι αναγκαστείς να κολυμπήσεις -έστω και μόνο για ιο χατίρι των ποιδιών σου και των παιδιών των παιδιών σου.
Ωραία, λοιπόν. To πρώτο από τα πολλά που δε θα κάνεις σιο μέλλον, είναι να θεωρείς τον εαυτό σου αν-θρωπάκο, δίχως δική του άποψη, που επαναλαμβάνει μονότονα, «Εξάλλου, ποιος είμαι εγώ για να...;» Έχεις δική σου άποψη και σιο μέλλον θα το θεωρείς ατιμωπκό να μην τη γνωρίζεις, να μην την εκφράζεις και να μην ιην υπερασπίζεσαι με σθένος.
«Μα τι θα πει η κοινή γνώμη για την άποψή μου; Άμα την εκφράσω δημόσια, θα με λιώσουν σα οκουλή-κι!»
Αυτό που αποκαλείς «κοινή γνώμη», ανθρωπάκο, εί-ναι το συνονθύλευμα της προσωπικής άποψης όλων ιων ανθρωπάκων, αντρών και γυναικών. Κάθε ανθρωπάκος και κάθε γυναικούλα έχει καιά βάθος μια ορθή άποψη και ένα ιδιαίιερο είδος λαθεμένης άποψης. Οι λαθεμέ-νες απόψεις τους πηγάζουν από το φόβο ιων λαθεμένων απόψεων όλων των άλλων ανθρωπάκων. Να γιατί δε βγαίνουν στο φως οι ορθές απόψεις. Έτσι, για παρά-
108
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
δειγμα, δε θα πιστεύεις πια ότι «δε μετράς». Θα ξέρεις και θα διακηρύπεις πως είσαι ιο θεμέλιο και το σιήριγμα ιούιης της ανθρώπινης κοινωνιας. Μην ιο βάζεις στα πό-δια! Μη φοβάσαι! Δεν είναι δα και ιόσο δυσάρεσιο να είσαι ένα υπεύθυνο στήριγμα της κοινωνίας.
«Τι πρέπει να κάνω, λοιπόν, για να γίνω το στήριγμα της κοινωνίας;»
Τίποτα το καινούργιο ή το ασυνήθιστο. Απλά, συνέ-χισε να κάνεις αυτό που κάνεις κοι τώρα. Καλλιέργησε το χωράφι σου, δούλευε το σφυρί σου, εξέταζε τον α-σθενή σου, πήγαινε τα παιδιά σου στο σχολείο ή στην παιδική χαρά, γράφε άρθρα για τα τρέχοντα γεγονότα, ερεύνησε τα μυοτικά της φύσης. Ό,τι κάνεις και σήμερα, μόνο που τα θεωρείς ασήμαντα. Νομίζεις πως σημαντικά είναι μόνο όσα κάνει ή λεει ο Στρατάρχης Παρασημίδης ή ο Πρίγκιηας Μεγαλόσχημος.
«Είσαι ονειροπόλος, γιατρέ. Δε βλέπεις ότι ο Στρα-τάρχης Παρασημίδης κι ο Πρίγκιπας Μεγαλόσχημος έ-χουν τους στρατιώτες και τους εξοπλισμούς που χρειά-ζονται για να κάνουν πολέμους, να με επιστραιεύονν στο δικό τους πόλεμο και να βομβαρδίσουν ιο χωράφι μου, το εργοστάσιό μου, το εργαστήρι μου ή το γραφείο μου;»
Εού φταις που επιστρατεύεσαι, που βομβαρδίζεται TO χωράφι και ιο εργοστάσιό σου, επειδή, όταν σε επιστρα-τεύονν και βομβαρδίζουν χο εργοστάσιο και το χωράφι σου, ψωνάζεις ζήτω, ζήτω. Ο Πρίγκιπας Μεγαλόσχημος δε θα 'χε ούτε στρατιώτες μήτε όπλα, αν ήξερες πραγ-ματικά ότι τα χωράφια είναι για να καλλιεργείς στάρι και τα εργοστάσια για να κατασκευάζεις παπούτσια ή έπιπλα,
109
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
ότι τα χωράφια και τα εργοστάσια δεν είναι για να βομ-βαρδίζονται, κι αν στήριζες ιην άποψή σου ιούιη με σθέ-νος. Ο Στρατάρχης Παρασημίδης σου και ο Πρίγκιπας Μεγαλόσχημός σου δεν τα γνωρίζουν αυτά. Δε δουλεύ-ουν στο χωράφι, στο εργοστάσιο ή το γραφείο. Νομίζουν ότι δουλεύεις για το μεγαλείο κω τη δόξα της Γερμανίας ή της Πατρίδας των Προλετάριων κι όχι για να ταΐσεις τα παιδιά σου.
«Και τι να κάνω, λοιηόν; Μισώ τον πόλεμο. Όταν με επιστρατεύουν, η γυναίκα μου σπαράζει στο κλάμα. Ό-ταν ο στραιός των προλετάριων καταλαμβάνει τη χώρα μου, τα ηαιδιά μου λιμοκτονούν και τα πτώματα στοιβά-ζονται εκατομμύρια... Εγώ δε θέλω παρά να καλλιεργώ το χωράφι μου, να παίζω με τα παιδιά μου όταν σχολάω από τη δουλειά, να κάνω έρωτα στη γυναίκα μου τα βρά-δια και στις διακοπές να χορεύω, να τραγουδώ και να παίζω μουσική. Τι θα 'πρεπε να κάνω;»
Απλά, συνέχισε να κάνεις ό,ιι κάνεις. Αυιό που ήθε-λες να κάνεις πάντα. Δούλευε, άφησε ια παιδιά σου να μεγαλώνουν ελεύθερα κι ευτυχισμένα, κάνε έρωια με τη γυναίκα σου τα βράδια. Αν ακολουθούσες αυτό το πρό-γραμμα συνειδητά κι απαρέγκλιτα, δε θα γίνονταν πόλε-μοι. Η γυναίκα σου δε θα γινόταν θήραμα των σεξουα-λικά πεινασμένων στρατιωτών της Πατρίδας των Προλε-τάριων. Τα παιδιά σου δε θα γυρνόφερναν ορφανά και πεινασμένα σιους δρόμους, ούιε κι εσύ θα καιέληγες σε κάποιο μακρινό «πεδίο ιιμής», να καρφώνεις με ά-ψυχα μάτια το γαλάζιο ουρανό.
«Μα κι αν υποθέσουμε ότι θέλω να ζω για τη δουλειά μου, τη γυναίκα μου και τα παιδιά μου, π μπορώ να
110
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
κάνω όταν οι Ούννοι, οι Γερμανοί, οι Ιάπωνες, οι Ρώσοι, ή οποιοσδήποτε άλλος εισβάλλουν στη χώρα μου, υπο-χρεώνοντάς με να πολεμήσω; Δεν πρέπει να υπερασπι-σιώ την οικογένεια και το σπίτι μου;»
Δίκιο έχεις, ανθρωπάκο. Όταν σου επηίθενται οι Ούννοι ή οποιοδήποτε άλλο έθνος, είσαι υποχρεωμένος να πάρεις τα όπλα. Αυτό που δε βλέπεις είναι ότι και οι «Ούννοι» όλων των εθνοτήτων είνω κι εκείνοι εκατομ-μύρια ανθρωπάκια σαν κι εσένα, που επιμένουν να φω-νάζουν ζήτω, ζήτω, όταν τους επιστρατεύει ο Πρίγκιπας Μεγαλόσχημος (ο οποίος δεν εργάζεται). Ανθρωπάκια σαν κι εσένα, που πιστεύουν ότι δε μετράνε και ρωτούν, «Ποιος είμαι εγώ για να 'χω δική μου άποψη;»
Αν, έστω και μια φορά, συνειδητοποιούσες ότι με-τράς, ότι έχεις ορθή, δική σου άποψη, ότι ιο χωράφι και το εργοσιάσιό σου υπάρχουν για να σου παρέχουν ια απαραίιητα για τη ζωή κι όχι για TO θάνατο, ιόιε, αν-θρωπάκο, θα μπορονσες εσύ ο ίδιος να απαντήσεις στην ερώιηοη που μόλις έκανες. Δε θα χρειαζόσουν διπλω-μάιες. Θα έπανες να κρανγάζεις ζήτω, ζήτω και να κα-ταθέτεις στεφάνια στον τάφο του Άγνωστου Στρατιώιη. (Τον ξέρω τον Άγνωστο Στρατιώτη σου, ανθρωπάκο. Τον γνώρισα όταν ποήεμούσα ενάντια στο θανάσιμο εχθρό μου στα βουνά της Ιταλίας. Είναι ένας ανθρωπάκος σαν κι εσένα, που νόμιζε όιι δεν είχε δική του άποψη). Αντί να καταθέτεις την εθνική σου συνείδηση σια πόδια τον Πρίγκιπα Μεγαλόσχημου, ή του Στρατάρχη σου του πα-γκόσμιου προλεταριάτου για να την ποδοπατούν, θα έ-δειχνες την αντίθεσή σου με την αυτοσυνείδηση της αξίας σου και την υπερηφάνεια για τη δουλειά σου. Θα
111
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μπορούσες να εξοικειωθείς με τον αδερφό σου, ιον αν-θρωπάκο της Ιαπωνίας, της Κίνας κι οποιασδήποτε άλ-λης χώρας Ούννων, θα του έλεγες την ορθή σου άποψη για το λειτουργημά σου του γιατρού, του εργάτη, του αγρότη, του πατέρα και συζύγου και θα τον έπειθες τε-λικά όη ιο μόνο που χρειάζεται να κάνει για να εξαλεί-ψει τον πόλεμο είναι να εξακολουθήσει ιη δουλειά ιου και τον έρωτα.
«Μάλιστα. Πολύ ωραία όλα αυτά. Μα τώρα σκαρώ-νουν και τούτες τις ατομικές βόμβες. Φιάνει μια από δαυτες, για να σκοτώσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώ-πους!»
Βάλε TO μυαλό σου να δουλέψει, ανθρωπάκο! Νομί-ζεις ότι τις ατομικές βόμβες τις φτιάχνει ο Πρίγκιπας Με-γαλόσχημος; Όχι βέβαια, τις φπάχνουν ανθρωπάκια που φωνάζουν ζήτω, ζήτω αντί να αρνούνται να τις φτιάξουν. Βλέπεις, ανθρωπάκο, όλα καταλήγουν σε ένα πράγμα, σ' εσένα και το ορθό ή λαθεμένο σκεπτικό σου. Κι εσύ, ο λαμπρότερος επιστήμονας του εικοστού αιώνα, αν δεν ήσουν ένας μικροσκοπικός ανθρωπάκος, θα σκεφτό-σουν σε παγκόσμια κι όχι σε εθνική κλίμακα. Η τρανή ιδιοφυΐα σου θα σου υποδείκνυε πώς να κρατήσεις την ατομική βόμβα έξω από την οικουμένη- ή, στην περίπτω-ση που η λογική ιης επιστημονικής εξέλιξης καθισιούσε μια τέτοια εφεύρεση αναπόφευκτη, θα χρησιμοποιούσες όλη ιην επιρροή σου για να εμποδίσεις τη χρήση της. Είσαι παγιδευμένος στο φαύλο κνκλο που μόνος σου έφτιαξες και δεν μπορείς να ξεφύγεις, επειδή η σκέψη και το όραμά σου πήραν λάθος κατεύθυνση. Παρηνόρη-σες εκατομμύρια ανθρωπάκια λέγοντάς τους πως η ατο-
112
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μική σου ενέργεια θα θεράπευε τον καρκίνο και ιους ρευμαησμούς τους. Όμως, γνώριζες όπ αυτό ήταν αδύ-νατο, ότι κατασκεύασες ένα εργαλείο θανάτου και τίποια περισσότερο. Εσύ κι η φυσική σου καιαλήξαιε στο ίδιο αδιέξοδο. To ξέρεις, μα δε θες να ιο παραδεχθείς! Ξό-φλησες! Και σήμερα και για πάντα! Σου πρόσφερα ης θεραπευτικές δυνάμεις της κοσμικής μου ενέργειας, αν-θρωπάκο! To ξέρεις, στο 'χω πει ξεκάθαρα. Μα παρα-μένεις βουβός, εξακολουθείς να πεθαίνεις από καρκίνο κι από ραγισμένη καρδιά και στο νεκροκρέβατό σου α-κόμα ξεφωνίζεις, «Ζήτω ο ποληισμός και η τεχνολογία!» Κι εγώ σου λέω, ανθρωπάκο, ότι έσκαψες τον τάφο οου εν γνώσει σου. Νομίζεις πως χάραξε η νέα «εποχή της ατομικής ενέργειας». Ναι, χάραξε σίγουρα, αλλά όχι με τον τρόπο που νομίζεις. Όχι στην κόλασή σου, μα σιο Λουχο, δρασιήριο εργασιήρι μου σε μια γωνιά ιης Αμε-ρικής.
Εξαριάιαι αποκλειστικά από σένα, ανθρωπάκο, αν θα πας ή δε θα πας οτον πόλεμο. Αν ήξερες, μονάχα, ότι δουλεύεις για τη ζωή κι όχι για το θάνατο! Αν ήξερες ότι όλα τα ανθρωπάκια του πλανήτη είναι ακριβώς σαν κι εσένα κι η μοίρα σας κοινή.
Κάποια μέρα (TO πόσο σύντομα εξαρτάται αποκλειστι-κά από σένα) θα πάψεις να φωνάζεις ζήτω, ζήιω. Θα πάψεις να καλλιεργείς χωράφια και να δουλεύεις σε ερ-γοοτάσια που μοίρα τους θα είναι η καταστροφή. Κάποια μέρα, στο λέω, δε θα 'σαι πια διατεθειμένος να δου-λεύεις για το θάνατο, μα μόνο για τη ζωή.
«Θες να κηρύξω γενική απεργία;»
113
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Δεν είμαι σίγουρος. Η γενική απεργία σου είναι αδύ-ναμο όπλο. Θα σε κατηγορήσουν -δίκαια, μάλιστα- ότι αφήνεις τη γυναίκα και τα παιδιά σου να πεινάσουν. Δε θα επιδείξεις τη μεγάλη ευθύνη σου για την ευημερία ή την καταστροφή ιης κοινωνίας οου απεργώντας. Απεργία θα πει να μην εργάζεσαι. Εγώ σου είπα ότι κάποια μέρα θα δουλεύεις για τη ζωή, όχι ότι θα πάψεις να δουλεύεις. Αν επιμένεις στη λέξη «απεργία», πες την «απεργία ερ-γασίας». Απέργησε δουλεύοντας για τον εαυτό σου, τα παιδιά σου, τη γυναίκα ή τη σύζυγό σου, την κοινωνία σου, την παραγωγή ή το αγρόκτημά σου. Ξεκαθάρισε πως δεν έχεις χρόνο για πολέμους, ότι έχεις σημαντικό-τερα πράγματα να κάνεις. Διάλεξε ένα χωράφι έξω από κάθε μεγάλη πόλη της γης. Μάνιρωσέ το με ψηλά τείχη κι άσε εκεί όλους τους διηλωμάτες και τους στρατάρχες της γης να αλληλοσκοτωθούν. Θα μπορούσες να το κά-νεις αυτό, ανθρωπάκο, αρκεί μόνο να έπαυες να φωνά-ζεις ζήτω, ζήτω. Αρκεί να έπαυες να πιστεύεις ότι είσαι ένας κανένας, δίχως δική του άποψη...
Όλα από σένα εξαρτώνται, ανθρωπάκο. Όχ\ μόνο TO σφυρί ή ιο στηθοσκόπιό σου, αλλά η ζωή σου και η ζωή των παιδιών σου. Κουνάς το κεφάλι σου. Θαρρείς πως είμαι ουτοπιστής, αν όχι «Κομμουνισιής».
Με ρωτάς, ανθρωπάκο, πότε επηέλους θα έχεις μια καλή, μια εξασφαλισμένη ζωή. Η απάντηση σε ξενίζει.
Θα 'χεις μια καλή, εξασφαλισμένη ζωή όταν το δώρο της ζωής θα σημαίνει για σένα περισσότερα από την ε-ξασφάλιση, ο έρωτας περισσότερα από το χρήμα, η ε-λευθερία σου περισσότερα από την κοινή ή κομματική γνώμη- όταν το αίσθημα που εμπνέει η μουσική του
114
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Μπετόβεν ή του Μπαχ γίνει το κυρίαρχο αίσθημα της ζωής σου -το έχεις μέσα σου, ανθρωπάκο, κάπου βαθιά, στα μύχια της ύπαρξής σου. 'Οταν το σκεπτικό σου ε-ναρμονιστεί, αντί να συγκρούεται, με τα συναισθήμαιά σον όταν μάθεις να αναγνωρίζεις δνο πράγματα στον καιρό τους, τα χαρίσματά σου και το πέρασμα του χρό-νου από πάνω σου. Όταν θα επιτρέψεις στον εαυτό σου να καθοδηγείται από τις σκέψεις των μεγάλων σοφών κι όχι από τα εγκλήματα των μεγάλων πολεμιστών. Όταν θα πάψεις να δίνεις περισσότερο βάρος στα πιστοποιη-τικά γάμου, παρά στον έρωτα μεταξύ του άντρα και της γυναίκας. Όιαν θα μάθεις να αναγνωρίζεις έγκαιρα τα λάθη σου κι όχι καιόπιν εοριής, όπως κάνεις σήμερα. Όταν θα πληρώνεις τους άντρες και ιις γυναίκες πον διδάσκουν τα παιδιά σου περισσότερα από όσα δίνεις στους πολιτικούς σου. 'Οταν θα σε εμπνέουν οι αλήθειες και οι τυπικότητες θα σε αηδιάζουν όταν θα επικοινω-νείς με τους συντρόφους εργάτες σου στις άλλες χώρες άμεσα, διχως διπλωματικούς μεσολαβητές. Όιαν η ερω-ιική ευτυχία της έφηβης κόρης σου οντί να σε εξοργίζει, όπως κάνει σήμερα, θα πλημμυρίζει χαρά την καρδιά σου. Όταν θα κουνάς απλά ιο κεφάλι σου στην ανά-μνηση της εποχής που τιμωρούσαν τα μικρά παιδιά ε-πειδή άγγιζαν τα γεννητικά ιους όργανα. Όιαν τα αν-θρώπινα πρόσωπα που θα συνανιάς στο δρόμο, δε θα είναι τραβηγμένα από τη δυστυχία και τη θλίψη αλλά θα λάμπουν από αίσθημα ελευθερίας, ζωτικότητα κι εσωτε-ρική γαλήνη. Όταν τα σώματα των ανθρώπων θα πά-ψουν να κινούνται επί της γης μονοκόμματα, με άκα-μπτες λεκάνες και παγωμένα γεννητικά όργανα.
115
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Ζητάς συμβουλές και καθοδήγηση, ανθρωπάκο. Χι-λιετίες ολόκληρες σου δίνονν συμβουλές και σε καθο-δηγούν, καλώς Λ κακώς. Όχι ότι οι συμβουλές ήταν κα-κές. Η μικρότητά σου φταίει για ιην αδιάλειπτη δυστυχία σου. Θα μπορούσα να σου δώσω μερικές καλές συμ-βουλές, αλλά δεδομένου του τρόπον που σκέφτεσαι κι αυτού που είσαι, δε θα μπορούσες να τις μετατρέψεις σε πράξεις ευεργετικές για το κοινό συμφέρον.
Αν, για παράδειγμα, σε συμβούλευα να σταματήσεις τη διπλωματία και να ιην αντικατασιήσεις με τους επαγ-γελμανκούς ή ιδιωτικούς συλλόγους όλων των τσαγκά-ρηδων, σιδεράδων, μαραγκών, μηχανικών, μηχανολό-γων, γιατρών, εκπωδευηκών, συγγραφέων, υπαλλήλων, μιναδόρων κι αγροτών της Αγγλίας, της Γερμανίας, της Ρωσίας, των Ηνωμένων Πολιιειών, της Αργενιινής, της Βραζιλίος, της Παλαιστίνης, της Αραβίας, της Τουρκίας, της Σκανδιναβιας, του Θιβέτ, της Ινδονησιας και ούτω καθεξής- να αφήσεις τους τσαγκάρηδες όλης της γης να συσκεφιούν με θέμα τον καλύτερο τρόπο να εφοδιάσουν όλα τα παιδιά της Κίνας με παπούταια- να αφήσεις τους μιναδόρους να βρουν τον καλύιερο τρόπο να θερμαίνο-νται οι άνθρωποι οε όλο τον κόσμο- ν' αψήσεις τους εκπαιδευτικούς όλων των χωρών κι όλων των εθνών να αποφασίσουν ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να προ-φυλάξουν τα παιδιά του κόσμου από την ανικανότητα και τις ψυχικές διαταραχές που τα απειλούν ως ενήλικες και ουτω καθεξής. Τι θα έκανες σε μια ιέιοια περίπτωση, ανθρωπάκο, αντιμέτωπος με τούτες πς αυτονόητες αλή-θειες;
116
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Αν υποθέσουμε προς στιγμήν ότι δε θα μ' έχωνες στη φυλακή για «Κομμουνιστή», θα μου απαντούσες κατ' ιδίαν είτε δια εκπροσώπου του κόμμαιος, ιου θρησκεύ-μαιος, του επηηδεύματος, του συνδικάτου ή της κυβέρ-νησης:
«Και ποιος είμαι εγώ για να οντικαταστήσω τις διπλω-ματικές σχέσεις μεταξύ των χωρών με διεθνείς σχέσεις που στηρίζονται στο έργο και την κοινωνική προσφορά;»
Ή: «Δεν υπάρχει τρόπος να ξεπεράσουμε τις ασυμ-φωνίες σιην οικονομική και την κοινωνική ανάπτυξη με-ταξύ ιων διαφόρων χωρών».
Ή: «Δε θα ήταν σφάλμα να ουνάψουμε σχέσεις με τους γερμανούς ή ιάπωνες φασίστες, τους ρώσους κομ-μουνιστές ή τους αμερικανούς καπιταλιστές;»
Ή: «Εμένα με ενδιαφέρει πρώτα και πάνω από όλα η ρωσική, αμερικανική, αγγλική, εβραϊκή ή αραβική πα-τρίδα μου».
Ή: «Εδώ ίσα που τα βγάζω πέρα με τα δικά μου προβλήματα και δυσκολευομαι να βγάλω άκρη με τους συναδέλφους μου στο σωματείο ενδυματοποιών. Ας α-σχοληθεί κάποιος άλλος με τους ενδυματοποιούς ιων άλλων χωρών».
Ή: «Μην τον ακούτε αντόν τον καππαλιστή, Μπολ-σεβίκο, φασίστα, Τροτσκιστή, οικουμενιστή, σεξουαλι-στή, Εβραίο, ξένο, διανοούμενο, ονειροπόλο, ουτοπιστή, οπατεώνα, εκκεντρικό, παλαβιάρη, ατομιστή κι αναρχικό! Πού πήγε ο αμερικανικός, ρωσικός, γερμανικός, αγγλι-κός ή εβραϊκός πατριωτισμός σας;»
Ναι, σίγουρα κάποια από αυτές τις δηλώσεις θα έκα-νες, ή κάποια άλλη, παρόμοια, σαν δικαιολογία για να
117
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
αποσείσεις την ευθύνη σου σιο ζήτημα της επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων.
«Είμαι, λοιπόν, τελείως άχρηστος; Δε μου αναγνωρί-ζεις ίχνος αξιοπρέπειας. Με εξευτέλισες. Για σκέψου, ό-μως. Δουλεύω σκληρά, φροντίζω τη γυναίκα μου και ια παιδιά μου, αγωνίζομαι να ζήσω αξιοπρεπώς, υπηρειώ την πατρίδα μου. Δεν μπορεί να είμαι δα και τόσο κακός όσο λες!»
To ξέρω πως είσαι ένα αξιοπρεπές, εργαπκό, συνερ-γάσιμο ζώο. Μπορεί κανείς άνετα να σε παραβάλει με ης μέλισσες και τα μερμήγκια. Εγώ ιο μόνο που έκανα ήταν να ξεγυμνώσω τον ανθρωπάκο μέσα σου, αυτόν που σου καταστρέφει ιη ζωή εδώ και χιλιάδες χρόνια. Είσαι μεγάλος, ανθρωπάκο, όταν δεν είσαι κακός και μικρόψυχος. To μεγαλείο σου είναι η μοναδική ελπίδα που μας απόμεινε. Είσαι μεγάλος όταν αγαπάς ιη δου-λειά σου, όταν απολαμβάνεις ιο σκάλισμα, το χιίσιμο, m ζωγραφική, το όργωμα και χο θέρισμα, το γαλάζιο ουρανό, ια ελάφια και ιη δροσιά νου πρωινού, τη μου-σική και το χορό, την ανατροφή των παιδιών σου και την ομορφιά στο κορμί της ή ιου συζνγου σον όταν πας σιο πλανητάριο να μελετήσεις τα αστέρια, σιη βιβλιο-θήκη να διαβάσεις τις σκέψεις που έκαναν άλλοι, άντρες και γυναίκες, για τη ζωή. Είσαι μεγάλος όταν το εγγόνι σου κάθεται στα πόδια σου και του μιλάς για ια χρόνια τα παλιά κι ατενίζεις το αβέβαιο μέλλον μέσα από την ιρυφερή, παιδιάστικη περιέργειά του. Είσαι μεγάλη, μη-τέρα, όταν νανουρίζεις το μωρό σον όταν προσεύχεσαι με λαχτάρα, με δάκρυα στα μάτια, να 'χει ευτυχισμένο
118
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μέλλον κι όταν, ώρα την ώρα, χρόνο το χρόνο, χτίζεις τούτη την ευτυχία στο παιδί σου.
Είσαι μεγάλος, ανθρωπάκο, όταν τραγουδάς τα όμορ-φα, τρυφερά λαϊκά σου τραγούδια, ή όταν χορεύεις πα-λιούς χορούς στονς ήχους του ακορνιεόν γιατί τα λαϊκά τραγούδια κάνουν καλό στην ψυχή κι είναι τα ίδια σε όλον ιον κόσμο. Κι είσαι μεγάλος όταν λες στο φίλο σου:
«Ευχαριστώ τη μοίρα μου που κατόρθωσα κι έζησα τη ζωή μου ελεύθερος από τη βρωμιά και την απληστία, που βλέπω τα παιδιά μου να προκόβουν που τα άκουσα να ψελλίζουν τα πρώτα τους λογάκια κι είδα να μαθαί-νουν να χρησιμοποιουν τα χεράκια τονς, να κάνουν τα πρώια τους βήματα, να παίζουν, να κάνουν ερωτήσεις, να γελούν και να ερωτεύονται- που μπόρεσα να διατη-ρήσω, μ' όλη της την ελευθερία και την αγνόιηιά της, την ευωσθησία μου στην άνοιξη και το απαλό αεράκι, στο κελάρυσμα του ρυακιού που περνά κοντά από το σπίτι μου και στο κελάηδισμα των πουλιών στα δάση-που δε συμμετείχα στα κουτσομπολιά των μοχθηρών γει-τόνων μον που έζησα ιη χαρά στην αγκαλιά ιης ή του συζύγου μου και ένιωσα τη ζωή να κυλάει σιο σώμα μον που δεν έχασα ιο δρόμο μου σιους δύσκολους καιρούς και που η ζωή μου είχε νόημα και συνέχεια. Γιαιί πάντα άκουγα την τρυφερή φωνή μέσα μον που έλεγε, "Μόνο ένα πράγμα έχει σημασία: ζήσε μια γεμά-τη, ευτυχισμένη ζωή. Κάνε αυτό πον σου λεει η καρδιά σου, ακόμα κι αν σε βγάλει σε μονοπάτια που οι αδύνα-μες ψυχές αποφεύγουν. Ακόμα κι όταν η ζωή είναι μαρ-τύριο, μην την αφήνεις να σε σκληραίνει"».
119
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
Όταν τα ήρεμα βραδάκια μετά τη δουλειά κάθομαι στο λιβάδι, μπροστά στο σπίτι μου, με την αγαπημένη μου ή το παιδί μου και νιώθω την ανάσα της φύσης, τότε ένα αγαπημένο μου τραγούδι ηχείμέσα μου, TO τρα-γονδι της ανθρωπότητας και του μέλλοντός της: «Seid umschlungen, Millionen...» Τόιε εκλιπαρώ ιούτη τη ζωή να διεκδικήσει ια δικαιώματά της και να αλλάξει τις καρ-διές των σκληρών Λ φοβισμένων ανθρώπων που εξα-πολύουν πολέμους. To κάνουν μόνο και μόνο επειδή η ζωή τούς διαφεύγει. Σφίγγω στην αγκαλιά μου το αγο-ράκι μου, που μου λεει, «Μπαμπά! Ο ήλιος έφυγε. Πού πήγε ο ήλιος; Θα γυρίσει γρήγορα;» κι εγώ του λέω, «Ναι, αγόρι μου, ο ήλιος θα γυρίσει γρήγορα για να μας φέρει τη γλυκιά ζεστασιά του».
Εδώ τελειώνει η καταγγελία μου προς εσένα, ανθρω-πάκο. Θο μπορούσα να σου μιλώ αιώνια. Μα αν διάΒα-σες τα λόγια μου προσεκτικά και με ειλικρίνεια, θα ανα-γνωρίσεις τον ανθρωπάκο μέσα σου ακόμα και σε πράγ-ματα που δεν ανέφερα. Γιατί πίσω από όλες τις μοχθη-ρές σου πράξεις και σκέψεις βρίσκεται ένας, ο ίδιος πά-ντα, τρόπος σκέψης.
Άσχεια από όσα μου έκανες και θα μου κάνεις, αν θα με δοξάσεις ως ιδιοφυΐα ή θο με κλείσεις για τρελό στο ψυχιατρείο, αν θα με λατρέψεις σαν σωιήρα ή θα με βασανίσεις για κατάσκοπο, αργά ή γρήγορα η δυστυ-χία σου θα σε υποχρεώσει να συνειδητοποιήσεις ότι α-νακάλυψα τους νόμους που διέπουν την ενέργεια της ζωής και σου έδωσα ένα εργαλείο με το οποίο μπορείς νο κουμαντάρεις τη ζωή σου με in συνειδητή πρόθεση που μέχρι σήμερα εφάρμοσες μόνο στο χειριομό των
120
ΑΚΟΥ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ
μηχανών. Υπήρξα πιστός μηχανικός του οργανισμού σου. Τα εγγόνια σου θα ακολουθήσουν τα χνάρια μου και θα γίνουν σοφοί μηχανικοί της ανθρώπινης φυσης. Εγώ σου άνοιξα το αχανές βασίλειο της ζωντανής ενέρ-γειας που ρέει μέσα σου, την κοσμική οου ουσίο. Αυτή ήταν κι η μεγάλη μου ανταμοιβή.
Όσο για τονς δικτάτορες και τους δυνάστες, τους πα-νούργους και τους κακοήθεις, τα όρνια και ιις ύαινες, τους απευθύνω τα λόγια τούτα που έγραψε ένας αρχαίος σοφός:
Στέριωσα το Μ6αρο λόγων ιερών σε ιουτον
εδώ τον κόσμο. Κι όταν πια ο φοίνικας θα έχει μαραθεί Κι ο 6ράχος γίνει σκόνη, Όταν οι αστραφτεροί μονάρχες Θα 'χουν εξανεμιστεί, σαν τη σκόνη των φύλλων
του φθινοπώρου, Μετά από κάθε κατακΛυσμό ΧιΛιάδες Κιβωχοί θα μεταφέρουν το λόγο μου: Θα υπερισχύσει.
121
καταδίκη του ερήμην. αφού ο ί-διος αρνήθηκε να παρουσιαστεί ως κατηγορούμενος στη δίκη. Πέθανε στη φυλακή τον Νοέμ-βριο του 1957.
Ακατάβλητος αγωνιστής και βαθύς γνώστης της ανθρώπι-νης ψυχής. ο Ράιχ τόλμησε να πει απερίφραστα την αλήθεια για τον άνθρωπο. Υπήρξε ο πνευματικός πατέρας των κινη-μάτων του '68 και της ιδέας της σεξουαλικής απελευθέρωσης. To μεγαλείο της σκέψης του α-ναγνωρίστηκε μετά θάνατον α-πό τη νεολαία του σύγχρονου κόσμου. Αναγνωρίστηκε. βέ-βαια. για να βυθιστεί και πάΛι στη λήθη. καθώς εκείνοι που ωο, νεολαίοι ενστερνίστηκαν τις α πόψεις του υποχώρησαν ατα κτα μπρος οτην πίεση του συ ντηρητισμού και της αδρα-
ε τουτο το εργο, που γραφτηκε ώς απάντηση στους επικριτές του, Ο j Βίλχελμ Ράιχ τολμά να πει απερίφρα-στα την αλήθεια για τον σύγχρονο άν-θρωπο, υποδεικνύοντας ταυτόχρονα την αιτία των δεινών του. Είναι μια =dl καταγγελία και έκκληση συνάμα ενός πρωτοπόρου που κυνηγήθηκε αδυσώπητα από το κατεστημένο της εποχής του και τιμωρήθηκε α-πάνθρωπα για το ελεύθερο πνεύμα του.
Εδώ ο Ράιχ παρακολουθεί στην αρχή με αφέ-λεια, κατόπιν με απορία και τέλος με τρόμο το τι κάνει ο Άνθρωπάκος στον εαυτό του, πόσο υπο-φέρει και πώς δολοφονεί τους αληθινούς του φί-λους. Μας δείχνει, επίσης, πώς συμπεριφέρεται στους συνανθρώπους του όταν αποκτά κάποια δύ-ναμη και πόσο θηριώδης μπορεί να γίνει όταν η δύναμη τον καταλαμβάνει.
To έργο αυτού του μεγάλου οραματιστή που α-γάπησε τον άνθρωπο και τον πίστεψε όσο λι'γοι, δυστυχώς παραμένει πάντα επίκαιρο. Οι αλλαγές που έγιναν από το θάνατό του μέχρι σήμερα στην ανθρώπινη συνείδηση είναι πολύ λίγες και τούτο φαίνεται στη σημερινή παγκόσμια κατάσταση. Αρ-νούμαστε να κοιτάξουμε τον εαυτό μας στον κα-θρέφτη. Αρνούμαστε να αποδεχθούμε τις απλές α-λήθειες της ζωής και να αφεθούμε στο ορμητικό ρεύμα της. Συρόμαστε ττίσω από μεγαλόσχημους φαφλατάδες που μας εμπλέκουν σε οδυνηρούς και ανόητους πολέμους. Για όλα αυτά τα δεινά ευ-θύνεται ο ανθρωπάκος που πεισματικά εξακολου-θούμε να κρύβουμε και να διατηρούμε μέσα μας, πίσω από τα πολλά ετερόφωτα προσωπεία μας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου