Παρασκευή, 30 Απριλίου 2010

Η Νέα Παγκόσμια Τάξη - Νόαμ Τσόμσκι (ολόκληρο το βιβλίο)

ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
ΝEA ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
ΕΚΔΟΣΗ Β

Μετάφραση Νίκος Β. Αλεξίου
Η Νέα Παγκόσμια Τάξη Νόαμ Τσόμσκι Νίκος Β. Αλεξίου Ν.Μ.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ Βαλτετσίου 53 ΑΘΗΝΑ 106 81 τηλ. 38.02.040 ΧΡΟΝΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: Δεκέμβριος 1999


ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ενώ ο ιρακινός λαός αποδεκατιζόταν, βομ-βαρδιζόμενος επί εικοσιτετραώρου βάσεως 42 ολόκληρες ημέρες, οι άνθρωποι στις ΗΠΑ και την Ευρώπη βομβαρδίζοντο από ένα θέαμα ει-κόνων, προπαγάνδας και αμφιβόλου αξιοπιστίας αποτελεσμάτων δημοσκοπήσεων, τα οποία πα-ρουσιάζοντο ως το προϊόν μιας δημοκρατικής διαδικασίας, χωρίς, στην πραγματικότητα, να είναι διόλου κάτι τέτοιο. Ελάχιστες αντιρρήσεις, συζητήσεις, πληροφορίες ή διάλογοι μπορούσαν να διαπεράσουν τον απαγορευτικό κλοιό, με τον οποίο είχαν περιβάλει τον σφυγμό της κοινής γνώμης η Ουάσινγκτον, το CNN και τα μείζονα ΜΜΕ.
Ο Τζωρτζ Μπους χρησιμοποίησε τον Πόλεμο στον Κόλπο για να εγκαθιδρύσει μια Νέα Πα-γκόσμια Τάξη. Η τελευταία υφίσταται στο μέτρο που η αμερικανική στρατιωτική βία, οι οικονο-μικές πιέσεις και ο έλεγχος επί των πληροφο-ριών ασκούνται συντονισμένα πίσω από την βι-τρίνα της παγκόσμιας συναίνεσης και της δημό-σιας υποστήριξης.
Στόχος μας είναι, μέσω της Pamphlet Series, να φωτίσουμε τα σημεία των παραλείψεων, τα κενά των ερμηνειών και το θέαμα της παραπλη-ροφόρησης των ΜΜΕ, με την κοινή λογική, η οποία αποτελεί προϋπόθεση της ειρήνης των έρ-
6
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
γων και όχι των λόγων καθώς και της δημιουρ-γικής αλλαγής.
Open Magazine Pamphlet Series
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ*
Υπάρχουν πολλές πλευρές της σημερινής κρίσης στον Περσικό Κόλπο, οι οποίες είναι α-σαφείς και, οπωσδήποτε, συζητήσιμες, ωστόσο υπάρχουν και κάποια σημεία στα οποία όλοι συμφωνούν. Ένα τέτοιο σημείο ευρείας συμφω-νίας, το οποίο αποδέχομαι και εγώ, συνίσταται στο ότι τα γεγονότα είναι πολύ σημαντικά και αποκαλυπτικά όσον αφορά στην μορφή του πα-γκόσμιου συστήματος που αρχίζει να εμφανίζε-ται, εκείνου του γνωστού κοινώς ως Νέα Πα-γκόσμια Τάξη. Πράγματι, έτσι νομίζω ότι συμ-βαίνει.
Λόγου χάρη, μια όψη του ζητήματος παρου-σιάζεται από τον υπουργό Εξωτερικών Τζαίημς Μπέικερ, ο οποίος λέει ότι ζούμε σε μια από τις σπάνιες, μεταβατικές στιγμές της Ιστορίας, σε μια εποχή πλούσια σε επαγγελίες, αρκεί μόνο να κατορθώσουμε να εξαλείψουμε εκείνο το τελευ-ταίο κατάλοιπο της παλαιάς κακής τάξης πραγ-μάτων: συγκεκριμένα, τον νέο Χίτλερ ο οποίος είναι έτοιμος να κατακτήσει τον κόσμο, εκτός και αν εμείς τον σταματήσουμε εγκαίρως. Αυτή είναι μια αρκετά διαδεδομένη άποψη και προς
* ΣτΜ Διάλεξη που δόθηκε στις 30 Ιανουαρίου του 1991 στο κολέγιο Μπέιτς, στο Λέβιστον του Μέιν, για να εκδοθεί, εν συνεχεία, υπό μορφή μπροσούρας από τις εκδόσεις Open Magazine. Στα ελληνικά εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1995 από τους Πειρατές της Ημισελήνου σε μετάφραση της Άντζελας Σαλωμίδου.
8
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
στήριξη της επισημαίνεται - για να παραθέσω τους New York Times - ότι τα Ηνωμένα Έθνη έχουν περάσει στην φάση την οποία ονομάζουν «ευτυχή αλλαγή του σκηνικού», εκπληρώνοντας, για πρώτη φορά από την ίδρυση τους, την ειρη-νευτική αποστολή τους. Η εξήγηση που δίδουν γι' αυτό είναι ότι ο Ψυχρός Πόλεμος τερματίσ-θηκε, οπότε το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν ακι-νητοποιείται πλέον από τα εμπόδια που προέβα-λε η Ρωσία και από την λεγόμενη οξύτατη αντι-δυτική υστερία του Τρίτου Κόσμου. Συνεπώς, τώρα που έχουν επιτέλους ξεπερασθεί όλα αυτά τα προβλήματα, οι μεγάλες δυνάμεις μπορούν να συνεννοηθούν, να αποκρούσουν ενδεχόμενες επιθέσεις και να μας οδηγήσουν σε μια νέα επο-χή ειρήνης και δικαιοσύνης, εφ' όσον θα έχουμε θριαμβεύσει σε αυτήν την μάχη του καλού κατά του κακού. Αυτή είναι η επικρατούσα άποψη καθώς και η εικόνα της Νέας Παγκόσμιας Τά-ξης, η οποία έχει ήδη αρχίσει να εμφανίζεται. Εξετάζοντας όμως τα γεγονότα, διαπιστώνω ότι παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα, την ο-ποία και θα προσπαθήσω να σας μεταφέρω.
Ας ξεκινήσουμε από τα Ηνωμένα Έθνη. Ό-πως και εσείς, έτσι και εγώ έχω διαβάσει εκατο-ντάδες άρθρα, τα οποία περιγράφουν την «ευτυ-χή αλλαγή του σκηνικού», αποδίδοντας την στον τερματισμό του Ψυχρού Πολέμου, στην προθυ-μία της Σοβιετικής Ένωσης να συμμορφωθεί και στην άγνοια των νέων ψυχωτικών ηγετών του
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
9
Τρίτου Κόσμου. Δεν έχει υποπέσει στην αντί-ληψή μου κανένα άρθρο το οποίο να προσκομί-ζει αποδείξεις για την θεωρία αυτή. Μπορεί να είναι προφανές, όχι όμως τόσο όσο το 2 + 2 = 4. Θεωρώ ότι χρειάζονται κάποια αποδεικτικά στοιχεία, όμως δεν έχω δει κανέναν να αναλάβει να τα παράσχει• αυτή προβάλλεται ως αυταπό-δεικτη αλήθεια. Στην πραγματικότητα, η θεωρία αυτή είναι από αρκετά έως γελοία εύκολο να ε-λεγχθεί, δεν χρειάζεται παρά να ψάξει κανείς απλώς στα αρχεία των Ηνωμένων Εθνών. Ας πάρουμε ως παράδειγμα το Συμβούλιο Ασφα-λείας, το οποίο διαθέτει ένα προσιτό αρχείο και ας αναρωτηθούμε γιατί υπήρξε ανίκανο να παί-ξει τον ειρηνευτικό του ρόλο. Μήπως αυτό ο-φείλεται στα εμπόδια που προέβαλε η Σοβιετική Ένωση και στον αντιδυτικό φανατισμό του Τρί-του Κόσμου; Αυτό είναι κάτι εύκολο να ελεγ-χθεί. Εάν ψάξουμε, θα ανακαλύψουμε - εξετά-ζοντας την τελευταία εικοσαετία - ότι τα 2/3 σχεδόν των βέτο που κατατέθηκαν στο Συμβού-λιο Ασφαλείας, προέρχονται από τις ΗΠΑ, ενώ άνω του ημίσεως των υπολοίπων από την Βρε-τανία. Σε αυτές τις δύο, τις ΗΠΑ και την Βρετα-νία, αναλογεί το 80% περίπου των βέτο που κα-τατέθηκαν στο Συμβούλιο Ασφαλείας, κατά την τελευταία εικοσαετία. Την τρίτη θέση κατέχει η Γαλλία ακολουθούμενη από την Σοβιετική Έ-νωση η οποία, κατ' ουσίαν, συμπλέει πάντα με την πλειοψηφία κατά την ψηφοφορία. Βεβαίως,
10
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
δεν έχουμε κανέναν λόγο να πιστεύουμε ότι η βρετανοαμερικανική εκστρατεία κατά των Ηνω-μένων Εθνών και της ειρηνευτικής αποστολής τους, θα τερματισθεί με την αποχώρηση της Σο-βιετικής Ένωσης από το παγκόσμιο προσκήνιο. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν διόλου λογικό.
Εάν επιπροσθέτως εξετάσουμε τις συγκεκρι-μένες περιπτώσεις, θα ανακαλύψουμε ότι, ου-σιαστικά, ουδεμία σχέση είχαν με τον Ψυχρό Πόλεμο. Αφορούσαν τις παραδοσιακές σχέσεις, οι οποίες ονομάζονται τώρα σχέσεις Βορρά-Νότου και παλαιότερα, ιμπεριαλισμός. Αφορού-σαν τον παραδοσιακό στόχο της Ευρώπης να κατακτήσει και να εξουσιάσει τον κόσμο, κάτι στο οποίο πρωτοστάτησαν οι ΗΠΑ και η Βρετα-νία - δηλαδή μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο έχουν επιβληθεί ηγεμονικά οι ΗΠΑ και, κατά δεύτερο λόγο, η Βρετανία. Τέτοιες είναι οι περι-πτώσεις αυτές. Τα ίδια ισχύουν, λίγο-πολύ, για την Γενική Συνέλευση. Κατά κανόνα, οι ΗΠΑ ψηφίζουν μόνες ή από κοινού με ένα-δύο υποτε-λή κράτη ενάντια σε μια συντριπτική πλειοψη-φία, επί ζητημάτων επίθεσης, προσάρτησης, α-φοπλισμού, καταπάτησης των ανθρωπίνων δι-καιωμάτων και επί κάθε άλλου περιβαλλοντολο-γικού ζητήματος ή ο,τιδήποτε άλλο σχετίζεται με τα ζητήματα αυτά. Για μια ακόμη φορά εξά-γεται το ίδιο συμπέρασμα. Δεν συντρέχει κανέ-νας λόγος να πιστεύουμε ότι οι ΗΠΑ θα πάψουν να προβάλλουν εμπόδια τώρα που οι Ρώσοι εί-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
11
ναι εκτός παιχνιδιού. Εξ αρχής, το όλο ζήτημα ουδεμία σχέση είχε με τους Ρώσους, οπότε δεν υφίσταται λόγος για να σταματήσουν να το κά-νουν. Φαίνεται αρκετά απλό.
Ο Παναμάς και η Νικαράγουα
Δεν προτίθεμαι, βεβαίως, να ανατρέξω σε ό-λα τα αρχεία• έτσι, ας πάρουμε ως παράδειγμα την τελευταία Συνέλευση του ΟΗΕ. Είναι, ό-ντως, αρκετά αντιπροσωπευτική. Αναφέρομαι στην Συνέλευση του ΟΗΕ η οποία έλαβε χώρα τον χειμώνα του 1989-90. Κατά την Συνέλευση αυτή, κατατέθηκαν τρία βέτο στο Συμβούλιο Α-σφαλείας, άπαντα από τις ΗΠΑ. Δύο από τις α-ποφάσεις κατά των οποίων προέβαλαν βέτο οι ΗΠΑ, καταδίκαζαν την αμερικανική εισβολή στον Παναμά. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι αυτή υπήρξε η πρώτη μεταψυχροπολεμική επί-θεση. Η δεύτερη μεταψυχροπολεμική επίθεση είναι εκείνη του Σαντάμ Χουσεΐν. Η εισβολή στον Παναμά ήταν μεταψυχροπολεμική υπό την έννοια ότι ακόμη και ο πλέον ευφάνταστος προ-παγανδιστής δεν θα μπορούσε να επικαλεσθεί ως αφορμή την Ρωσία, αναφορικά με αυτήν την επίθεση. Διότι σκοπός του Ψυχρού Πολέμου ή-ταν να διατηρείται ο καθιερωμένος τρόπος ε-πέμβασης ως έχει, αλλά υπό την πρόφαση της άμυνας κατά των Ρώσων. Πριν από την εμφάνι-ση των Ρώσων, η άμυνα στρεφόταν κατά των
12
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
Ούννων, των Βρετανών ή κάποιου άλλου και από την στιγμή που εξαφανίσθηκαν οι Ρώσοι, αυτή στρέφεται κατά οποιουδήποτε άλλου. Η μέθοδος είναι, κατ' ουσίαν, η ίδια. Υπό την έν-νοια αυτή, η εισβολή στον Παναμά ήταν μετα-ψυχροπολεμική. Μια επίθεση δολοφονική. Σκο-τώθηκαν εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες, άν-θρωποι. Σχηματίσθηκε μια κυβέρνηση- μαριονέ-τα, η οποία εκπροσωπούσε μια ευρωπαϊκή μειο-νότητα της τάξεως του 8% περίπου. Οι ΗΠΑ εγ-γυήθηκαν την δυνατότητα αλλαγής της Συνθή-κης του Παναμά προς όφελος της. Μια τυπική παρέμβαση. Εδώ, όμως, την θεωρούν νίκη της δημοκρατίας. Οι χώρες της Λατινικής Αμερικής, ωστόσο, αντιμετωπίζουν το ζήτημα κάπως δια-φορετικά.
Ο Παναμάς ήταν μέλος της «Ομάδας των Ο-κτώ», των οκτώ λατινοαμερικανικών δημοκρα-τιών. Κατά την διάρκεια της διακυβέρνησης Νοριέγκα, είχε υποπέσει σε δυσμένεια, εξ αιτίας της κακής συμπεριφοράς του τελευταίου. Έτσι, τον περασμένο Μάρτιο, ο Παναμάς αποκλείσ-θηκε οριστικά από την ομάδα αυτή, διότι ως κα-τεχόμενη χώρα ήταν ακατάλληλη για μέλος ο-ποιασδήποτε δημοκρατικής πολιτικής συσπεί-ρωσης. Κατά τις εκλογές που διεξήχθησαν - για τις οποίες ελάχιστες αναφορές έγιναν στις ΗΠΑ - τα συνδεόμενα με τον Νοριέγκα παλαιά κόμ-ματα κατόρθωσαν να κερδίσουν τις 6 από τις 9
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
13
επαρχίες. Ό,τι συμβαίνει εκεί, ουδεμία σχέση έχει με την δημοκρατία.
Ας επανέλθουμε όμως στο Συμβούλιο Ασφα-λείας: δύο εκ των αποφάσεων, κατά των οποίων ασκήθηκε βέτο, καταδικάζουν την εισβολή των ΗΠΑ στον Παναμά. Το τρίτο βέτο προήρχετο από τις ΗΠΑ και αφορούσε μια απόφαση η ο-ποία καταδίκαζε την παραβίαση των ανθρωπί-νων δικαιωμάτων εκ μέρους των Ισραηλινών.
Κατά κανόνα, οι ΗΠΑ προβάλλουν βέτο κα-τά οποιασδήποτε απόφασης σχετικής με το υπο-τελές σε αυτές κράτος, είτε πρόκειται για προ-σάρτηση εδαφών, είτε για επίθεση, είτε για ο,τιδήποτε άλλο.
Επιπλέον, υπήρχε μια σειρά αποφάσεων της Γενικής Συνέλευσης οι οποίες σχετίζοντο με τα ζητήματα αυτά. Ένα κράτος-μέλος δεν μπορού-σε να προβάλει βέτο στην Συνέλευση αυτή, μπορούσε, ωστόσο, να ψηφίσει κατά των απο-φάσεων. Υπήρξαν δύο αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης, οι οποίες καλούσαν όλα τα κράτη-μέλη να συμμορφωθούν με το Διεθνές Δίκαιο. Η πρώτη από αυτές καταδίκαζε τις ΗΠΑ, για την στρατιωτική βοήθεια την οποία παρείχαν στους Κόντρας. Η δεύτερη καταδίκαζε τις ΗΠΑ για το εμπάργκο το οποίο είχαν επιβάλει κατά της Νι-καράγουας. Αμφότερες οι ενέργειες είχαν ήδη κηρυχθεί παράνομες από το Διεθνές Δικαστήριο. Ο Τζωρτζ Μπους είναι ο πλανητάρχης ο οποίος καταδικάσθηκε από το Διεθνές Δικαστήριο για
14
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
«παράνομη χρήση βίας» - νομικίστικος όρος, ο οποίος υποδηλώνει την εισβολή. Συνακολούθως, τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ ψήφισαν κατά των αποφάσεων αυτών.
Υπήρξε, επίσης, μια ακόμη απόφαση η οποία καταδίκαζε την βίαιη προσάρτηση εδαφών. Αυ-τή εγκρίθηκε με 151 ψήφους υπέρ και 3 κατά -δηλαδή και από όλες τις δυνάμεις του NATO (ανάμεσα στα 151 μέλη) - και με αποχή ενός ή δύο κρατών που ήταν απόντα, όπως η Ονδούρα, αλλά βασικώς ήταν όλος ο κόσμος εναντίον τριών. Τα τρία αυτά κράτη ήταν οι ΗΠΑ, το Ισ-ραήλ και η Δομινικανή Δημοκρατία. Η απόφαση καταδίκαζε την βίαιη προσάρτηση εδαφών και καλούσε, για μια ακόμη φορά, για μια πολιτική επίλυση της αραβοϊσραηλινής διαμάχης, σύμ-φωνα με τις προτάσεις οι οποίες ουσιαστικά υ-ποστηρίζοντο από ολόκληρο τον κόσμο, επί μια σχεδόν εικοσαετία, και τις οποίες υπονόμευαν οι ΗΠΑ. Αυτά συνέβαιναν τον Δεκέμβριο του 1989, πριν από την ιρακινή εισβολή στο Κου-βέιτ.
Η αμερικανική παρακώλυση
Οι προαναφερθείσες είναι οι μόνες συναφείς αποφάσεις. Ή οι ΗΠΑ ανήκαν σε μια οριακή μειοψηφία της Γενικής Συνέλευσης - στην τε-λευταία περίπτωση ήταν, κατ' ουσίαν, μόνες ε-ναντίον ολόκληρου του κόσμου - ή προέβαλαν
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
15
απλώς βέτο κατά των αποφάσεων του Συμβου-λίου Ασφαλείας, εκ των οποίων οι δύο ήταν κα-ταδικαστικές για τις ίδιες - η τρίτη καταδίκαζε το πλέον υποτελές σε αυτές κράτος. Ιδού ποιο είναι από μακρού το μοντέλο για το οποίο δεν υπάρχει ουδεμία ένδειξη ότι οδηγεί σε μια Νέα Παγκόσμια Τάξη ειρήνης και δικαιοσύνης. Ε-κείνο που φαίνεται, αντιθέτως, είναι ότι οι ΗΠΑ και οι Βρετανοί σύμμαχοι τους στο Συμβούλιο Ασφαλείας, έχουν κάθε λόγο να συνεχίσουν την από μακρού διεξαγόμενη εκστρατεία τους κατά του Διεθνούς Δικαίου και των Ηνωμένων Ε-θνών. Τα βρετανικά βέτο αφορούν, εν γένει, την υποστήριξη του ρατσιστικού καθεστώτος της Νοτίου Αφρικής, με το οποίο η Βρετανία διατη-ρεί μια ιδιαίτερη σχέση.
Τα γεγονότα αυτά δεν είναι κρυφά. Μια εν-διαφέρουσα επισήμανση, όσον αφορά τον χαρα-κτηρισμό του πνευματικού πολιτισμού μας, της επιστημονικής σκέψης και των ΜΜΕ, αποτελεί το γεγονός ότι αυτά τα προφανέστατα γεγονότα ουδόλως αναφέρονται. Μάλλον αντιμετωπίζο-νται σαν να μην συνέβησαν ποτέ. Αυτό το οποίο ακούμε να επαναλαμβάνεται κατά κόρον είναι ότι τώρα που επιτέλους οι Ρώσοι σταμάτησαν να προβάλλουν εμπόδια, τα Ηνωμένα Έθνη είναι σε θέση να παίξουν τον ειρηνευτικό τους ρόλο. Ό-σον αφορά την οξύτατη αντιδυτική ρητορική του Τρίτου Κόσμου, εάν σας ενδιαφέρει να ασχολη-θείτε, θα διαπιστώσετε ότι, ως επί το πλείστον,
16
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
δεν είναι τίποτε άλλο από ένα κάλεσμα για συμ-μόρφωση προς το Διεθνές Δίκαιο, το οποίο, από την σκοπιά των χωρών του Τρίτου Κόσμου, δεν αποτελούσε παρά έναν αδύναμο φραγμό κατά της αρπακτικής συμπεριφοράς των μεγάλων δυ-νάμεων, κυρίως των ΗΠΑ. Ιδού ποια είναι η ο-ξύτατη, αντιδυτική ρητορική τους.
Αυτά είναι, λοιπόν, τα Ηνωμένα Έθνη. Δεν έχουμε καμιά ένδειξη ότι οδεύουμε προς μια πολλά υποσχόμενη εποχή. Στην πραγματικότη-τα, ισχύει ακριβώς το αντίθετο και, επιπλέον, είναι αλήθεια ότι τα προφανή αυτά γεγονότα -επαναλαμβάνω και πάλι ότι αυτό δεν είναι κάτι αόριστο, αλλά ανοικτό σε οποιονδήποτε έλεγχο - όχι μόνο τα αγνοούν 100%, αλλά, στην πραγ-ματικότητα, τα αρνούνται 100%. Αυτό λέει κάτι για την πολιτική και πνευματική παιδεία της πα-γκόσμιας ηγέτιδας τάξης, η οποία υποτίθεται ότι μας οδηγεί στην Νέα Παγκόσμια Τάξη, παρέχο-ντας, επιπλέον, κάποιες ενδείξεις για το πώς θα είναι η παγκόσμια αυτή τάξη.
Ας στραφούμε, τώρα, στην συγκεκριμένη πε-ρίπτωση της ιρακινής εισβολής στο Κουβέιτ. Θα πρέπει να θυμάστε ότι μέχρι την 1η Αυγούστου, ο Σαντάμ Χουσεΐν ήταν ο ευνοούμενος εμπορι-κός εταίρος του Τζωρτζ Μπους. Αυτό παρακώ-λυε σημαντικά τους ανθρώπους εκείνους οι ο-ποίοι προσπαθούσαν να αποκαλύψουν και να καταγγείλουν την υποστήριξη των ΗΠΑ προς αυτόν τον γκάνγκστερ δολοφόνο. Εγώ υπήρξα
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
17
ένας από αυτούς. Δεν ήταν και πολλοί. Υπήρξαν φορές, που, στην κυριολεξία, ήμουν το μόνο ά-τομο στις ΗΠΑ που δημοσιοποίησε ορισμένες από τις σκανδαλώδεις παροχές βοήθειας και υ-ποστήριξης του Λευκού Οίκου προς τον Σαντάμ Χουσεΐν. Οι ελάχιστοι άλλοι που έκαναν κάτι τέτοιο, ακόμη και αν γινόταν κάποια αναφορά σε αυτούς, διαψεύδονταν πάραυτα από το Πε-ντάγωνο και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Ο Σαντάμ ήταν καλός άνθρωπος. Ήταν μετριοπαθής. Η συμπεριφορά του βελτιωνόταν υπό την κηδεμο-νία μας- βεβαίως, μπορεί να είχε δημιουργήσει το πλέον βίαιο και καταπιεστικό κράτος του κό-σμου. Βασάνιζε, δολοφονούσε και εκτελούσε Κούρδους. Όμως αυτό δεν είχε σημασία, ήταν καλός για «μπίζνες». Μπορούσες να κάνεις μαζί του εμπορικές συναλλαγές και να αποκομίσεις πολλά χρήματα και φαινόταν σαν να τον είχαμε του χεριού μας - ιδού γιατί ήταν μετριοπαθής.
Ο όρος «μετριοπαθής» έχει μια μακρά και ι-διαίτερη ιστορία στην πολιτική ρητορική των ΗΠΑ. Ο Μουσολίνι ήταν μετριοπαθής μέχρι το 1939. Ο Χίτλερ ήταν μετριοπαθής. Ο Τρουχίλο* ήταν μετριοπαθής. Ο Μάρκος* ήταν μετριοπα-θής. Ο Ντιβαλιέ* ήταν μετριοπαθής - ο κατάλο-γος είναι ατελείωτος. Κατ' ουσίαν, συμβαίνει πάντα το ίδιο πράγμα. Έως έναν βαθμό - ο Νο-ριέγκα υπήρξε το τελευταίο παράδειγμα, ήταν
* ΣτΜ Δικτάτορες της Δομινικανής Δημοκρατίας, των Φιλιππί-νων και της Αϊτής αντιστοίχως.
18
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
μετριοπαθής μέχρι το 1985 περίπου - το εάν κάποιος είναι μετριοπαθής ή όχι, ουδεμία σχέση έχει με το πόσο δολοφονικός, μοχθηρός ή κατα-πιεστικός είναι. Εκείνο που βαρύνει είναι το εάν ικανοποιεί ή όχι τα αμερικανικά συμφέροντα. Κατά κανόνα, οι μετριοπαθείς αυτοί ξεφεύγουν, αργά ή γρήγορα, από τον έλεγχο και γίνονται υπέρ το δέον ανεξάρτητοι ή ενοχλούν κάποιους ή θέτουν σε κίνδυνο κάποια εμπορικά συμφέρο-ντα ή ο,τιδήποτε άλλο. Τότε, μετατρέπονται πά-ραυτα σε μετενσαρκώσεις του Τζένγκιζ Χαν, οπότε το δολοφονικό και καταπιεστικό παρελ-θόν τους μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δικαιο-λογία για την καταστροφή τους, καθώς οδεύου-με προς το μέλλον, κρατώντας το λάβαρο των ευγενών σκοπών.
Αυτή είναι η συνήθης διαδικασία. Εάν ανα-τρέξουμε στην αμερικανική Ιστορία, θα δούμε αυτό το έργο να παίζεται διαρκώς. Παίχθηκε μόλις έναν χρόνο νωρίτερα με τον Νοριέγκα. Πρόκειται για έναν απατεώνα πολύ μικρής ολ-κής εν συγκρίσει προς τον Σαντάμ Χουσεΐν - ας μη λησμονούμε όμως ότι η περίπτωση είναι ίδια. Είχε την δύναμη να βασανίζει, να νοθεύει τα ε-κλογικά αποτελέσματα, να εμπορεύεται ναρκω-τικά, να κάνει ό,τι θέλει. Όμως, για τις λίστες μισθοδοσίας της CIA ήταν μετριοπαθής. Τον προστατεύσαμε. Πληρώσαμε γι' αυτόν. Όμως, αυτός έγινε υπερβολικά ανεξάρτητος. Άρχισε να υποστηρίζει την υπογραφή ειρηνευτικών συνθη-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
19
κών ανάμεσα στην Κεντρική Αμερική και τις ΗΠΑ. Δεν υπήρξε πολύ υπάκουος αναφορικά με τον πόλεμο στην Νικαράγουα και έτσι κατέστη ο χειρότερος εγκληματίας από την εποχή του Ούν-νου Αττίλα και, ως εκ τούτου, έπρεπε να συ-ντριβεί. Αυτή είναι η συνήθης ιστορία. Ο Σα-ντάμ Χουσεΐν έπραξε το ίδιο στις 2 Αυγούστου. Απέδειξε ότι δεν ήταν απλώς ένας δολοφόνος και βασανιστής - αυτό θα ήταν αποδεκτό - αλλά ένας ανεξάρτητος δολοφόνος και βασανιστής, κάτι μη αποδεκτό. Ως εκ τούτου, έπρεπε να συ-ντριβεί.
Οι οικονομικές κυρώσεις κατά του Ιράκ
Μετά την επίθεση του Σαντάμ Χουσεΐν, εκ-δηλώθηκαν δύο ειδών αντιδράσεις - δύο εντε-λώς διαφορετικές αντιδράσεις. Είναι σημαντικό να έχουμε την σαφή εικόνα τους. Κατ' αρχήν, υπήρξε η αναμενόμενη αντίδραση της διεθνούς κοινότητας μετά από μια επιθετική ενέργεια. Δηλαδή, εν προκειμένω, ο ΟΗΕ ενήργησε ταχύ-τατα για να επιβάλει κυρώσεις. Κυρώσεις ση-μαίνει τιμωρία και διπλωματία. Κυρώσεις ση-μαίνει την επιβολή μιας ποινής και όταν η τε-λευταία φέρει αποτελέσματα, τότε οδηγούμεθα στην διπλωματική επίλυση της διαμάχης. Αυτά είναι τα ειρηνευτικά μέσα τα οποία ορίζει το Διεθνές Δίκαιο, αυτός είναι ο τρόπος με τον ο-ποίο αντιδρούν, κατά κανόνα, τα Ηνωμένα Έθνη
20
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
σε μια επιθετική ενέργεια. Αυτό προσπάθησαν να κάνουν, λόγου χάρη, στην περίπτωση της α-μερικανικής εισβολής στον Παναμά. Όμως, απέ-τυχαν διότι οι ΗΠΑ προέβαλαν βέτο. Αυτό είναι το σύνηθες μοντέλο. Όταν το 1982, το Ισραήλ εισέβαλε στον Λίβανο - παρεμπιπτόντως, τα Η-νωμένα Έθνη προσποιήθηκαν ότι δεν υπήρξε καμιά πρόκληση, ενώ, στην πραγματικότητα υ-πήρξε και αυτή δεν ήταν παρά μια καλά προε-τοιμασμένη εισβολή η οποία σήμαινε τον θάνα-το 20.000 ανθρώπων περίπου (δηλαδή πολύ πε-ρισσότερων απ' ό,τι στην περίπτωση του Σα-ντάμ Χουσεΐν), έναν εγκληματικό βομβαρδισμό μιας αραβικής πρωτεύουσας, βασανιστήρια, α-πελάσεις και μια ολόκληρη σειρά άλλων φρικα-λεοτήτων - το Συμβούλιο Ασφαλείας έσπευσε απλώς να κάνει έκκληση για τερματισμό της ε-πίθεσης και μόνο, χωρίς να συζητήσει καν την επιβολή κυρώσεων, ωστόσο οι ΗΠΑ προέβαλαν αμέσως βέτο. Στην πραγματικότητα, προέβαλαν βέτο κατά μιας σειράς αποφάσεων, οι οποίες καλούσαν το Ισραήλ να σταματήσει την επίθεση και τις εμπόλεμες δυνάμεις να υποχωρήσουν. Οι ΗΠΑ προέβαλαν βέτο διότι ήταν υπέρ της επί-θεσης αυτής. Το ίδιο συνέβη και σε πολλές άλ-λες περιπτώσεις, ορισμένες εκ των οποίων ήταν πολύ χειρότερες από την εισβολή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Κουβέιτ.
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
21
Η περίπτωση του Ανατολικού Τιμόρ
Ας εξετάσουμε μια περίπτωση, η οποία μας απασχολεί ακόμη. Πρόκειται για την ινδονησια-κή εισβολή στο Ανατολικό Τιμόρ. Η εισβολή στο Κουβέιτ ήταν κάτι πολύ κακό, εδώ όμως, έχουμε να κάνουμε με μια διαφορετική περί-πτωση. Σύμφωνα με την Διεθνή Αμνηστία, η ει-σβολή στο Τιμόρ έχει, πιθανότατα, οδηγήσει στον θάνατο 200.000 ανθρώπους. Το 90% των ινδονησιακών όπλων προέρχεται από τις ΗΠΑ. Το ποσοστό αυτό έχει τώρα περιορισθεί κάπως -η Βρετανία έχει αναλάβει τον ρόλο του κύριου στρατιωτικού προμηθευτή. Καθώς οι Ινδονήσιοι άρχισαν να αντιμετωπίζουν μεγάλες ελλείψεις στρατιωτικού υλικού, κατά την διάρκεια της ε-πίθεσης εναντίον της μικροσκοπικής, ανίσχυρης αυτής χώρας, η κυβέρνηση Κάρτερ έπαψε για λίγο να προσποιείται ότι τα ανθρώπινα δικαιώ-ματα είναι η ψυχή της εξωτερικής της πολιτικής, αυξάνοντας την ροή όπλων προς την Ινδονησία, έτσι ώστε η τελευταία να μπορέσει να ολοκλη-ρώσει την σφαγή. Τα όσα συνέβησαν στα Ηνω-μένα Έθνη, μεταφέρονται λεπτομερώς από τον πρεσβευτή μας εκεί, Ντανιέλ Πάτρικ Μόινιχαμ, ο οποίος εμφανίζεται συνεχώς στον Τύπο ως μέ-γας υπέρμαχος και υπερασπιστής του Διεθνούς Δικαίου, το οποίο τελικά επικρατεί. Την εποχή εκείνη ήταν πρεσβευτής στον ΟΗΕ. Εάν ανα-τρέξουμε στα απομνημονεύματα του, θα ανακα-
22
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
λύψουμε μια σαφή και λεπτομερή αναφορά για το τι ακριβώς συνέβη. Αναφέρει: «Οι ΗΠΑ επι-θυμούσαν να έχουν τα πράγματα την κατάληξη που είχαν. Εγώ είχα αναλάβει την ευθύνη της εξασφάλισης της αποτυχίας οποιασδήποτε απο-στολής αναλάμβαναν τα Ηνωμένα Έθνη. Εξε-πλήρωσα το καθήκον μου με έναν, αρκετά ση-μαντικό, βαθμό επιτυχίας». Στην επόμενη πρό-ταση αναφέρει: «Οι αναφορές των δύο επόμε-νων μηνών έδειχναν ότι περίπου 60.000 άνθρω-ποι είχαν σκοτωθεί κατά την ινδονησιακή ει-σβολή - περίπου ο ίδιος αριθμός με εκείνον των φονευθέντων από τους Ναζί στην Ανατολική Ευρώπη» - και ύστερα συνεχίζει με το επόμενο θέμα.
Αυτή είναι η συνήθης αντίδραση. Όταν οι ΗΠΑ είναι υπέρ της επίθεσης, είτε την πραγμα-τοποιούν οι ίδιες, είτε οι Βρετανοί σύμμαχοι τους, τότε προβάλλουν βέτο κατά των αποφά-σεων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ανταμείβουν πλουσιοπάροχα όσους πραγματοποιούν την επί-θεση. Αυτός είναι ο κανόνας. Δεν ισχύει για το 100% των περιπτώσεων, όμως αυτό το μοντέλο επικρατεί.
Εν προκειμένω, οι ΗΠΑ και η Βρετανία ήταν αντίθετες προς την επίθεση. Αυτό συνέβη για λόγους στους οποίους θα αναφερθώ παρακάτω, όμως γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο μπόρεσαν να δράσουν τα Ηνωμένα Έθνη. Αυτή είναι η «ευτυχής αλλαγή σκηνικού» στα Ηνωμένα Έ-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
23
θνη. Οι δύο χώρες, οι οποίες παρακωλύουν, συ-νήθως, την ειρηνευτική αποστολή του Συμβου-λίου Ασφαλείας, αυτήν την φορά δεν την εμπό-δισαν, τουλάχιστον, άμεσα. Στην πραγματικότη-τα, την εμπόδισαν εμμέσως - κάτι στο οποίο, επίσης, θα επανέλθω - δεν προέβαλαν ωστόσο βέτο κατά των κυρώσεων. Στην πραγματικότη-τα, άσκησαν πιέσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας, προκείμενου αυτό να επιβάλει κυρώσεις πρωτο-φανούς αυστηρότητας, τόσο σκληρές, ώστε το Εθνικό Συμβούλιο Εκκλησιών κατήγγειλε πά-ραυτα - και ορθότατα κατά την άποψη μου - τις κυρώσεις ως υπερβολικές. Ακόμη και σε πολύ χειρότερες περιπτώσεις από αυτήν, ποτέ δεν επι-βλήθηκαν κυρώσεις οι οποίες να αφορούν τα τρόφιμα και τα φάρμακα. Όμως, υπό την πίεση των ΗΠΑ, τα Ηνωμένα Έ θ ν η , υπερέβησαν κατά πολύ την συνήθη πρακτική τους - η οποία, συ-νήθως, υπονομεύεται από τις ΗΠΑ και την Βρε-τανία - και οι κυρώσεις τις οποίες επέβαλαν ή-ταν υπερβολικά σκληρές.
Αυτό είναι ένα σημαντικότατο γεγονός και συνιστά τον έναν εκ των δύο λόγων για τους ο-ποίους θα μπορούσε κανείς να αναμένει ότι οι κυρώσεις θα μπορούσαν να έχουν εξ αρχής απο-τελέσματα. Αυτό ήταν φανερό μέχρι τον Αύγου-στο. Υπάρχουν δύο καλοί λόγοι γι' αυτό. Ο πρώτος είναι, όπως προανέφερα, ότι οι κυρώσεις ήταν πρωτοφανούς αυστηρότητας. Ο δεύτερος είναι ότι οι κυρώσεις υποστηρίχθηκαν, κατ' ε-
24
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
ξαίρεση, από τις χώρες οι οποίες παραβιάζουν συνήθως τις κυρώσεις, δηλαδή, τις ΗΠΑ, την Βρετανία, την Γαλλία και τους συμμάχους τους. Οι κυρώσεις κατά του ρατσιστικού καθεστώτος της Νοτίου Αφρικής υπήρξαν διάτρητες, εφ' ό-σον τις παραβίαζαν συστηματικά οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Γαλλία και οι σύμμαχοι τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την, κατ' ουσίαν, μη εφαρ-μογή των κυρώσεων. Όμως, εν προκειμένω, ε-κείνοι οι οποίοι παραβίαζαν συνήθως τις κυρώ-σεις, έτυχε να είναι υπέρ τους. Ως εκ τούτου, οι κυρώσεις θα εφαρμόζοντο. Συνεπώς, υπήρχαν εξ αρχής δύο πολύ καλοί λόγοι για να θεωρούμε ότι οι κυρώσεις θα απέδιδαν - και, παρεμπιπτό-ντως, εκτιμώ ότι υπάρχει σοβαρός λόγος να πι-στεύουμε ότι αυτό συνέβη.
Το βρετανοαμερικανικό πολεμικό κάλεσμα
Υπήρξε, επιπλέον, και μια δεύτερη αντίδρα-ση η οποία πυροδοτήθηκε πάραυτα. Αυτή συνί-στατο στην υπονόμευση της αποτελεσματικότη-τας των κυρώσεων, στην παρακώλυση των δι-πλωματικών ενεργειών και στον περιορισμό των δυνατοτήτων επιλογής στην απειλή ή και την χρήση βίας. Αυτή ήταν η επιλογή που έκαναν οι ΗΠΑ και η Βρετανία, κατ' ουσίαν μόνον αυτές, πέραν των οικογενειακών δικτατοριών οι οποίες κυβερνούν στον Κόλπο, των πετρελαιοπαραγω-γών και της υπερβολικά χλιαρής υποστήριξης εκ
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
25
μέρους των συμμάχων τους. Εάν παρατηρήσου-με προσεκτικά, θα δούμε ότι δύο μόνο δυνάμεις πολεμούν στον Κόλπο: οι ΗΠΑ και η Βρετανία. Οι ΗΠΑ κρούουν δυνατά τις θύρες των άλλων χωρών, επιδιώκοντας να τις υποχρεώσουν να προσφέρουν έστω και συμβολική υποστήριξη ως προς αυτό - και οι ΗΠΑ είναι αρκούντως ισχυ-ρές, ώστε ελάχιστοι άνθρωποι να θέλουν να έρ-θουν αντιμέτωποι με αυτές. Έτσι, εξασφαλίζουν υποστήριξη και κανείς δεν παραπονείται για τα χρήματα, εκτός και αν είναι αναγκασμένος να το πράξει. Εξ αρχής, η Γερμανία και μετά από αυ-τήν η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ανακοίνωσε δημο-σίως ότι δεν θα είχε καμία ανάμειξη σε αυτό, διότι αφορούσε μια διμερή σχέση μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας - και αυτή είναι η στά-ση η οποία έχει υιοθετηθεί έκτοτε από τον πε-ρισσότερο κόσμο. Ότι αυτή είναι μια αμερικα-νοβρετανική επιχείρηση. Όποια και αν είναι η στάση σας ως προς αυτό, εάν θέλετε να το κατα-νοήσετε, πρέπει να αντιμετωπίσετε τα γεγονότα-και τα γεγονότα είναι, εν προκειμένω, αρκετά σαφή: πρόκειται για μια αμερικανοβρετανική επιχείρηση. Καταβάλλεται μια προσπάθεια να συγκαλυφθούν τα γεγονότα αυτά, όταν αναφέ-ρεται ότι στην επιχείρηση συμμετέχουν περίπου 28 χώρες• ωστόσο, οι χώρες αυτές συμμετέχουν λόγω των κυρώσεων ή επειδή έχουν υποστεί αρ-κετά πλήγματα από τις ΗΠΑ, ώστε να είναι πρόθυμες να συμβάλουν έστω και συμβολικά
26
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
π.χ. να αποστείλουν ένα ναρκαλιευτικό ή κάτι παρόμοιο. Ωστόσο, πρόκειται για μια αμερικα-νοβρετανική επιχείρηση η οποία ξεκίνησε αιφνι-διαστικά.
Η επιχείρηση αυτή ενείχε δύο βασικά στοι-χεία. Το πρώτο ήταν η υπονόμευση των κυρώ-σεων. Συνήθως, οι ΗΠΑ υπονομεύουν τις κυρώ-σεις απλώς μέσω της άσκησης βέτο. Αυτή την φορά, όμως, δεν το έκαναν, διότι είχαν υποστή-ριξη. Μολοντούτο, τις υπονόμευσαν κατά τρόπο διαφορετικό, δηλαδή με την εξαιρετικά πρώιμη απόφαση αποστολής μιας τεράστιας εκστρατευ-τικής δύναμης στον Κόλπο. Εάν χρειαζόταν, θα μπορούσε να διατηρηθεί προληπτικώς μια μικρή δύναμη στην παράκτια περιοχή, ίσως και επί της ξηράς, για αρκετό χρονικό διάστημα μέχρις ότου να φέρουν αποτελέσματα οι κυρώσεις. Ωστόσο, δεν ισχύει το ίδιο και για μια τακτική εκστρα-τευτική δύναμη. Μια μαζική εκστρατευτική δύ-ναμη εκατοντάδων χιλιάδων στρατιωτών μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για μια άμεση και ταχύ-τατη επέμβαση, καθ' όσον δεν μπορεί να διατη-ρηθεί στην έρημο για διάστημα μεγαλύτερο από μερικές εβδομάδες ή μήνες. Συνεπώς, το αποτέ-λεσμα και, αναμφιβόλως, ο σκοπός της απόφα-σης να αποσταλεί μια μαζική εκστρατευτική δύ-ναμη και όχι προληπτικώς μια μικρή, ήταν - ό-πως αναμενόταν - η υπονόμευση των κυρώσε-ων.
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
27
Ας μην λησμονούμε ότι κυρώσεις σημαίνει τιμωρία και διπλωματία. Οι ΗΠΑ κατέστησαν σαφές πάραυτα ότι αποκλείουν την διπλωματία. Στο σημείο αυτό οφείλουμε να είμαστε κάπως προσεκτικοί, διότι υπάρχει ένας βερμπαλισμός εκ μέρους του Προέδρου και των κύριων άρ-θρων των εφημερίδων, τα οποία αναφέρουν, ό-πως ο Μπους προσφάτως, ότι: «Έχουν καταβλη-θεί έντονες προσπάθειες σε διπλωματικό επίπεδο και καθώς αυτές απέβησαν άκαρπες, δεν μας α-πέμεινε τίποτε άλλο εκτός από την βία». Το ένα άρθρο μετά το άλλο πλέκει το εγκώμιο του Τζωρτζ Μπους, επειδή «έπραξε το καλύτερο δυ-νατό υπέρ της ειρήνης» κ.λπ. Ωστόσο, δεν πρέ-πει να λησμονούμε ότι αυτός είναι ο μετα-οργουελιανός κόσμος. Όταν λένε «διπλωματία», αυτό που εννοούν είναι η «απόρριψη» της δι-πλωματίας. Αυτό είναι κάτι δεδομένο, σαφές και ξεκάθαρο. Η θέση των ΗΠΑ ήταν εξ αρχής σα-φής και αταλάντευτη - για να παραθέσουμε τον Πρόεδρο: «Δεν θα υπάρξουν διαπραγματεύσεις» - τελεία και παύλα. Πρέπει κανείς να εθελοτυ-φλεί, εάν θεωρεί ότι αυτή η δήλωση εξαντλεί όλες τις δυνατότητες της διπλωματίας. [Γέλια και χειροκροτήματα στο ακροατήριο.] Υπάρχει κάτι το οποίο έχει εκληφθεί ως διπλωματία, δη-λαδή η παράδοση ενός τελεσιγράφου το οποίο αναφέρει: «Ή συνθηκολογείς ή θα πεθάνεις». Αυτό δεν είναι διπλωματία, αλλά απόρριψη της διπλωματίας. Και πάλι δεν υπάρχει κανένα κρυ-
28
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
φό νόημα σε αυτό. Όσα έχω πει, θα πρέπει να τα κατανοεί, προφανώς, ακόμη και ένα δεκάχρονο παιδί. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να κατανοή-σουμε ότι κανένας άνθρωπος στην Δύση δεν θα διαφωνούσε ως προς αυτό το ζήτημα. Μαθαί-νουμε πάρα πολλά για τον πολιτισμό μας, στο βαθμό που αναγνωρίζουμε ότι, ακόμη και για κάτι τόσο κοινότοπο όσο αυτό, δεν μπορείς να βρεις, κατ' ουσίαν, κανέναν ανεξαιρέτως, ο ο-ποίος να μην υποστηρίζει ότι αυτή η ρητή, κατη-γορηματική, σαφής απόρριψη της διπλωματίας είναι «έντονες διπλωματικές προσπάθειες, οι ο-ποίες αποσκοπούν στο καλύτερο δυνατό υπέρ της ειρήνης». Ένα πολύ πειθαρχημένο, ολοκλη-ρωτικό κράτος δεν θα μπορούσε να επιτύχει ένα παρόμοιο αποτέλεσμα. Δεν είναι υπερβολή, αξί-ζει να το σκεφθούμε. Αυτός είναι ο πολιτισμός τον οποίο βιώνουμε. Αξίζει να προσπαθήσουμε να τον κατανοήσουμε. Είναι καλό να προσπα-θούμε να κατανοήσουμε άλλους πολιτισμούς και, ακόμη καλύτερο, να προσπαθήσουμε να κα-τανοήσουμε τον εαυτό μας. Αυτό είναι ένα στοι-χείο το οποίο αξίζει να λάβουμε υπ' όψιν στην πορεία απόκτησης αυτής της επίγνωσης.
Ο λόγος της απόρριψης της διπλωματικής λύσης εκ μέρους των ΗΠΑ, παρουσιάσθηκε ξε-κάθαρα εξ αρχής στο πρωτοσέλιδο των New York Times. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη προσπά-θεια για να τον ανακαλύψει κανείς. Στους New York Times υπάρχει μια στήλη η οποία φέρει τον
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
29
τίτλο «Εξέχων Διπλωματικός Ανταποκριτής». Πρόκειται για έναν ευφημισμό που σημαίνει «Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ». Ο «Εξέχων Διπλωματικός Ανταποκριτής» των New York Times είναι ο Τόμας Φρήντμαν. Στις 22/8/1990, είχε γράψει ένα πρωτοσέλιδο άρθρο, το οποίο εξηγούσε με αρκετή ακρίβεια, υποθέ-τω, και πειστικότητα την άποψη της αμερικανι-κής κυβέρνησης επί του θέματος. Ανέφερε ότι είναι σημαντικότατο να τεθούν εμπόδια στην διπλωματική διαδικασία, διότι μέσω αυτής «μπορεί να ξεπερασθεί η κρίση με τίμημα κά-ποια συμβολικά κέρδη για το Ιράκ». Κατόπιν ανέφερε ποια θα ήταν αυτά: κάποιο νησί, ίσως, του Κουβέιτ ή κάποια πετρελαιοφόρος περιοχή. Αυτό στο οποίο αναφερόταν και το οποίο γνωρί-ζει καλά όποιος παρακολουθεί το ζήτημα εκ του σύνεγγυς, είναι το εξής: κατά την δεκαετία του 1920, η βρετανική ιμπεριαλιστική αποικιοκρατία απέκλεισε το Ιράκ από θαλάσσης, αποσπώντας από αυτό δύο ακατοίκητα νησιά τα οποία και παραχώρησε στο Κουβέιτ υπό το καθεστώς, ό-μως, βρετανικού προτεκτοράτου.
Τα νησιά αυτά παραμένουν ακατοίκητα. Εάν το Ιράκ διατηρούσε κάποιον έλεγχο επ' αυτών, μέσω, ίσως, κάποιας εκμίσθωσης, θα είχε πρό-σβαση στον Κόλπο. Εδώ παραπέμπει η αναφορά σε «κάποιο νησί του Κουβέιτ». Η αναφορά δε σε «πετρελαιοφόρο περιοχή» παραπέμπει στην πε-ριοχή της Ρουμάλια, περιοχή πλούσια σε πετρέ-
30
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
λαιο, το 90% του εδάφους της οποίας βρίσκεται εντός του Ιράκ, αλλά εκτείνεται δύο περίπου μί-λια μέσα στο Κουβέιτ, τελώντας υπό ένα ασαφές και αμφισβητήσιμο συνοριακό καθεστώς. Υπάρ-χει δε μια διένεξη σχετικά με το πού βρίσκεται ακριβώς η συνοριακή γραμμή και σε ποιον ανή-κει η περιοχή αυτή. Αυτό είναι το δεύτερο ζήτη-μα.
Μια ιρακινή πρόταση
Μέσω της διπλωματικής οδού έχουν επιλυθεί πολύ σοβαρότερα ζητήματα απ' ό,τι η κρίση στον Κόλπο. Ωστόσο, η ανησυχία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έγκειτο ακριβώς στο ότι τα δύο αυ-τά ζητήματα μπορούσαν να επιλυθούν με την διπλωματία και, άρα, να ξεπερασθεί η κρίση. Ιδού γιατί ήταν απαραίτητο να αποκλεισθεί η διπλωματική οδός. Αυτή είναι έκτοτε η θέση των ΗΠΑ. Τώρα γνωρίζουμε ότι το Ιράκ είχε υποβά-λει, εκείνη την χρονική στιγμή, μια πρόταση για την διευθέτηση της κρίσης με τους ίδιους ακρι-βώς όρους, δηλαδή να αποχωρήσει από το Κου-βέιτ με αντάλλαγμα κάποιο είδος ελέγχου επί των δύο ακατοίκητων νησιών - 90ετής εκμίσ-θωση ή κάτι ανάλογο - και επί της πετρελαιο-φόρου περιοχής της Ρουμάλια. Η πρόταση αυτή γνωστοποιήθηκε στους New York Times, αλλά αποσιωπήθηκε, όπως παραδέχθηκαν αργότερα. Εν συνεχεία, δημοσιεύθηκε στο «σαλόνι» τοπι-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
31
κής εφημερίδας της Ν. Υόρκης, γεγονός που υ-ποχρέωσε τους New York Times να παραδεχθούν έστω την ύπαρξη της πρότασης αυτής, εφ' όσον αυτή φιγουράριζε σε κάθε περίπτερο της Ν. Υόρκης. Αυτός, ίσως, είναι ο λόγος για τον ο-ποίο δόθηκε στην Newsday, την εφημερίδα του Λόνγκ Άιλαντ.
Η πρόταση αυτή ανακοινώθηκε από έναν Α-μερικανό αξιωματούχο και, συνεπώς, δεν τίθεται θέμα αμφισβήτησης της αυθεντικότητας της. Σύμφωνα με υψηλά ιστάμενους αξιωματούχους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η πρόταση αυτή ήταν, κατ' αυτούς, «σοβαρή και συζητήσιμη». Δεν θα εξετάσω τα υπόλοιπα στοιχεία, αλλά από το ση-μείο αυτό και μετά υπάρχει ένας μακρύς κατά-λογος προτάσεων άλλων χωρών. Θα σας εκθέσω απλώς την τελευταία γνωστή περίπτωση, η ο-ποία δεν είναι άλλη απο μια πρόταση του Ιράκ, η οποία ανακοινώθηκε στις 2/1/91 από υψηλά ιστάμενους αξιωματούχους, πράγμα που σημαί-νει ότι και πάλι δεν τίθεται θέμα αμφισβήτησης της αυθεντικότητας της. Δημοσιεύθηκε και πάλι σε μια μόνο εφημερίδα, την Newsday και ανα-δημοσιεύθηκε στα ψιλά ορισμένων άλλων. Η πρόταση αυτή δεν αναφερόταν διόλου στο συ-νοριακό ζήτημα. Άφηνε τα σύνορα αμετάβλητα. Ζητούσε την πλήρη αποχώρηση του Ιράκ από το Κουβέιτ, χωρίς να πληγούν οι δυνάμεις του όταν θα υποχωρούσαν, την αποχώρηση των ξένων δυνάμεων από τον Κόλπο και κάποιο είδος ασα-
32
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
φούς διευθέτησης δύο ζωτικών, εκκρεμών ζητη-μάτων, τα οποία είχαν ανακύψει κατ' επανάλη-ψη. Το ένα είναι η διαμάχη Ισραήλ - Παλαιστι-νίων και το άλλο η ύπαρξη όπλων μαζικής κα-ταστροφής στην περιοχή. Ζητούσε από το Συμ-βούλιο Ασφαλείας να δεσμευθεί κατά κάποιο τρόπο ως προς αυτά τα ζητήματα.
Την επομένη, μια περαιτέρω διευκρίνιση έ-δειξε, απ' ό,τι φαίνεται, ότι εκείνο το οποίο εν-νοούσε ήταν μια δέσμευση του Συμβουλίου Α-σφαλείας ότι θα ασχολείτο, στο μέλλον, με τα ζητήματα αυτά. Αξιωματούχοι του Στέιτ Ντι-πάρτμεντ ανέφεραν και πάλι ότι αυτό ακριβώς ονομαζόταν σοβαρή, προδιαπραγματευτική πρό-ταση. Είπαν ότι η πρόταση αυτή παρουσίαζε ι-διαίτερο ενδιαφέρον εφ' όσον απορρίπτει κάθε συνοριακή διεκδίκηση, μεταθέτοντας την επίλυ-σή του ζητήματος των συνόρων στο μέλλον, με-τά την πλήρη αποχώρηση, αποκαλύπτοντας κά-ποιες σοβαρές προθέσεις εκ μέρους των Ιρακι-νών, δηλαδή την επιθυμία τους να βρουν τρόπο αποχώρησης. Αυτό δεν προκαλεί καμία έκπλη-ξη, εάν υπολογίσουμε τις δυνάμεις που είχαν παραταχθεί εναντίον τους. Υπάρχουν, επίσης, πολλές άλλες προτάσεις τις οποίες δεν θα εξετά-σω εδώ.
Εάν επρόκειτο περί αληθινών προτάσεων και όχι περί μπλόφας, αυτό σημαίνει ότι δύο εβδο-μάδες προτού οι ΗΠΑ και η Βρετανία ξεκινή-σουν τον πόλεμο, το ζήτημα θα μπορούσε να
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
33
είχε επιλυθεί ειρηνικά υπό τους εξής όρους: το Ιράκ αποχωρεί από το Κουβέιτ, οι ξένες δυνά-μεις, αμερικανικές και βρετανικές, αρχίζουν να αποχωρούν από την περιοχή και η επίλυση των άλλων ζητημάτων αναβάλλεται για αργότερα, με το Συμβούλιο Ασφαλείας να δεσμεύεται κατά κάποιο τρόπο ότι θα ασχοληθεί με το πρόβλημα των όπλων μαζικής καταστροφής στην περιοχή και την αραβοϊσραηλινή διαμάχη. Ήταν σοβαρές οι προτάσεις αυτές; Δεν το γνωρίζουμε• και αυτό διότι ο μόνος τρόπος διακρίβωσης της σοβαρό-τητάς τους θα ήταν η εφαρμογή τους. Εφ' όσον οι ΗΠΑ αρνήθηκαν κατηγορηματικά να τις απο-δεχθούν, απορρίπτοντας τες πάραυτα, δεν μπο-ρούμε παρά να κάνουμε απλώς εικασίες ως προς την σοβαρότητα των προτάσεων αυτών. Όμως, είναι προφανές ότι ο Λευκός Οίκος τις θεώρησε σοβαρές• φοβήθηκε ότι ήταν σοβαρές και, ως εκ τούτου, τις απέρριψε. Εάν τις υιοθετούσε - υπό την προϋπόθεση, φυσικά, ότι υπήρχε έστω και η ελάχιστη βούληση ειρηνικής επίλυσης του ζητή-ματος - η Ουάσινγκτον δεν θα διακύβευε τίποτε: εάν αποδεικνύετο ότι επρόκειτο περί μπλόφας, τότε η θέση της Ουάσινγκτον θα ενισχυόταν α-κόμη περισσότερο. Ωστόσο, ήταν ολοφάνερο ότι ανησυχούσε, διότι όπως είχε ειπωθεί τον Αύ-γουστο, αυτό θα μπορούσε να «εκτονώσει την κρίση».
Αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ και οι Βρετανοί συνεταίροι τους ήθελαν να δουν το ζήτημα να
34
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
επιλύεται βιαίως ή, έστω, υπό την απειλή βίας. Αυτό δείχνει κάτι για την Νέα Παγκόσμια Τάξη και αυτό που δείχνει είναι σαφέστατο, θα επα-νέλθω όμως σε αυτό σε λίγο.
Η γαλλική πρόταση
Ο βαθμός της δέσμευσης των ΗΠΑ και της Βρετανίας όσον αφορά την χρήση βίας, καθο-ρίσθηκε το απόγευμα της 14ης Ιανουαρίου 1991. Εάν παρακολουθήσατε τα γεγονότα εκ του σύ-νεγγυς, θα θυμάσθε τι συνέβη. Το απόγευμα της 14ης Ιανουαρίου, η Γαλλία κατέθεσε μια πρότα-ση στο Συμβούλιο Ασφαλείας. (Εξετάζοντας το θέμα αποστασιοποιημένα, είμαι πεπεισμένος ότι η γαλλική πρόταση ήταν εντελώς κυνική. Θεω-ρώ ότι την υπέβαλε, επειδή ήταν βέβαιη ότι οι ΗΠΑ θα την απέρριπταν και αυτό θα την έκανε να φανεί καλή στα μάτια του αραβικού κόσμου, όταν θα ηρεμούσαν τα πράγματα.) Πέραν τού-του, όμως, παρουσίασαν, όντως, την πρόταση αυτή. Η τελευταία μιλούσε για «ταχεία και μαζι-κή, πλήρη αποχώρηση του Ιράκ από το Κουβέιτ, με αντάλλαγμα μια δήλωση του Συμβουλίου Α-σφαλείας. ότι κάποια κατάλληλη μελλοντική χρονική στιγμή (απροσδιόριστη) ίσως να είναι χρήσιμη η σύγκληση μιας Διεθνούς Συνδιάσκε-ψης με θέμα την αραβοϊσραηλινή διαμάχη». Οι ΗΠΑ και η Βρετανία ανακοίνωσαν πάραυτα ότι θα προέβαλαν βέτο εναντίον ακόμη και αυτής
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
35
της εντελώς κενής περιεχομένου χειρονομίας. Αυτό δεν δείχνει παρά το πάθος των δύο πολε-μοχαρών κρατών να διασφαλίσουν την μη επί-τευξη μιας ειρηνικής επίλυσης. Το Ιράκ, πιθανό-τατα, δεν θα είχε αποδεχθεί την πρόταση αυτή. Όμως, οι ΗΠΑ και η Βρετανία δεν το διακινδύ-νευσαν. Εάν το καλοσκεφθεί κανείς, η πρόταση αυτή είναι ενδιαφέρουσα και βοηθά να κατανο-ήσουμε τι συμβαίνει. Η διατύπωση της γαλλικής πρότασης ήταν δανεισμένη από την διατύπωση μιας απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν θα την βρείτε σε έγγραφα, εάν όμως συγκε-ντρώσετε τα στοιχεία, θα την έχετε μπροστά σας. Είναι σαφής και ξεκάθαρη. Στις 20 Δεκεμ-βρίου 1990, το Συμβούλιο Ασφαλείας εξέδωσε την Απόφαση 681, η οποία καταδίκαζε το Ισρα-ήλ για απελάσεις Παλαιστινίων και για επανει-λημμένες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιω-μάτων, καλώντας το να εφαρμόσει τους όρους της Συνθήκης της Γενεύης. Η απόφαση αυτή (681) ουδεμία σχέση είχε με το Ιράκ. Το Ιράκ δεν αναφέρεται καν. Τέτοιου είδους αποφάσεις έχουν ψηφισθεί κατ' επανάληψη• έχουν ανακύ-ψει επανειλημμένως και, συνήθως, προβάλλεται βέτο από τις ΗΠΑ και αυτά συνέβαιναν πολύ πριν την ιρακινή εισβολή. Πρόκειται απλώς για μια ακόμη από εκείνες τις αποφάσεις, οι οποίες δεν αφορούν διόλου στο Ιράκ.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας προσπάθησε να ενσωματώσει στην απόφαση αυτή μια πρόταση,
36
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
η οποία ανέφερε ότι ίσως ήταν χρήσιμο να συ-γκληθεί μια Διεθνής Συνδιάσκεψη κάποια κα-τάλληλη χρονική στιγμή στο μέλλον. Όμως, οι ΗΠΑ δεν επέτρεψαν την υιοθέτηση της πρότα-σης αυτής, ανακοινώνοντας ότι θα προέβαλαν βέτο, εάν θα ενσωματωνόταν. Ιδού γιατί η πρό-ταση αυτή εμφανίζεται ως υποσημείωση στην εν λόγω απόφαση, στο τέλος ακριβώς της οποίας ακολουθεί μια δήλωση του Συμβουλίου Ασφα-λείας, η οποία αναφέρει ότι τα μέλη του πιστεύ-ουν ότι σε μια κατάλληλη μελλοντική χρονική στιγμή θα ήταν ίσως χρήσιμη η σύγκληση μιας Διεθνούς Συνδιάσκεψης.
Έτσι, αυτό που πράγματι συνέβη είναι ότι η Γαλλία πρότεινε ένα ψήφισμα στις 14 Ιανουαρί-ου 1991, το οποίο καλούσε για διευθέτηση του ζητήματος, μέσω μιας χειρονομίας, κατ' ουσίαν άνευ νοήματος, την οποία είχε ήδη εγκρίνει το Συμβούλιο Ασφαλείας και η οποία θα εμπεριέ-χετο στο ψήφισμα, εάν δεν προέβαλαν βέτο οι ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ, αμετακίνητες στην μακροχρόνια και οξύτατη σύγκρουση τους με το Διεθνές Δί-καιο και τα Ηνωμένα Έθνη, δεν θα επέτρεπαν ούτε καν την ασαφή αυτή διατύπωση σε μια α-πόφαση και, έτσι, στις 14 Ιανουαρίου, ήταν έ-τοιμες να ξεκινήσουν τον πόλεμο και να εξαλεί-ψουν ακόμη και την απλή υπόνοια ότι θα μπο-ρούσε να συγκληθεί μια Διεθνής Συνδιάσκεψη.
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
37
Η ανταμοιβή των εισβολέων
Γιατί οι ΗΠΑ υιοθετούν την στάση αυτή; Σε αυτό το ερώτημα υπάρχει μια επίσημη απάντη-ση, η οποία επαναλαμβάνεται συνεχώς. Ο Σα-ντάμ Χουσεΐν υπέβαλε την πρόταση του, που ανακοινώθηκε στις 2 Ιανουαρίου 1991 από Α-μερικανούς αξιωματούχους και η οποία, μην λησμονείτε, ήταν μια πρόταση πλήρους αποχώ-ρησης με κάποιο είδος δέσμευσης όσον αφορά τα δύο εκκρεμή ζητήματα. Υπήρξε απάντηση εκ μέρους των ΗΠΑ. Αυτή δόθηκε μέσω της επι-στολής του Τζωρτζ Μπους προς τον Σαντάμ Χουσεΐν, η οποία επιδόθηκε τρεις ημέρες αργό-τερα - στην πραγματικότητα δεν επιδόθηκε, αλ-λά εστάλη τρεις ημέρες αργότερα. Την επιστολή αυτή μπορείτε να την διαβάσετε στους New York Times- ανέφερε ότι: «Δεν μπορεί να υπάρξει κα-νένας συμβιβασμός επί θεμάτων αρχής. Δεν εί-ναι δυνατόν να ανταμείβονται οι εισβολείς. Δεν θα υπάρξουν διαπραγματεύσεις». Ιδού η απά-ντηση. Συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να πιστέ-ψουμε ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας θα προέβαι-νε σε οποιαδήποτε δήλωση η οποία να αναφέρει ότι, αργά ή γρήγορα, θα έπρεπε, ίσως, να συ-γκληθεί μια Διεθνής Συνδιάσκεψη.
Ας ρίξουμε μια ματιά στις τρεις αυτές φρά-σεις. «Δεν μπορεί να υπάρξει κανένας συμβιβα-σμός επί θεμάτων αρχής.» Αυτό είναι απολύτως ορθό. Από την σκοπιά της λογικής, είναι αδύνα-
38
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
τον να υπάρξει συμβιβασμός επί θεμάτων αρ-χών, διότι εάν υπάρξει, αυτές παύουν να είναι αρχές, δεν είναι παρά απλές σκοπιμότητες. Μέ-χρις εδώ αυτό είναι λογικό, επομένως ο Τζωρτζ Μπους έχει απόλυτο δίκιο ως προς αυτό. Ας εξε-τάσουμε τώρα την δεύτερη φράση. «Δεν είναι δυνατόν να ανταμείβονται οι εισβολείς.» Όποιος την τηρεί με συνέπεια, μπορεί να ισχυρισθεί ότι αυτή αποτελεί μια από τις αρχές του, κάποιος, όμως, ο οποίος κάνει συνεχώς συμβιβασμούς ως προς αυτήν, δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι αυτή είναι μια από τις αρχές του και αυτό είναι κάτι λογικό. Αναμφισβητήτως, οι ΗΠΑ συγκαταλέ-γονται στους σημαντικότερους παραβάτες - εάν δεν είναι ο σημαντικότερος - αυτής της υποτι-θέμενης αρχής. Και ο λόγος είναι ότι ανταμεί-βουν μονίμως τους εισβολείς, όταν δεν πραγμα-τοποιούν οι ίδιες κάποια εισβολή. Άρα, συνεπά-γεται ότι αυτή δεν είναι μια αρχή την οποία σέ-βονται οι ΗΠΑ. Έτσι, το ότι είναι αδύνατον να υπάρξει συμβιβασμός επί θεμάτων αρχής είναι άσχετο, διότι εδώ δεν υπάρχουν άλλες αρχές ε-κτός από το «κάνουμε ό,τι θέλουμε, εφ' όσον είμαστε η Νέα Παγκόσμια Τάξη».
Όλα αυτά είναι αλληλένδετα και, ως εκ τού-του, επιτρέψτε μου να αναφερθώ σε αυτά. Από ιστορική άποψη, οι ΗΠΑ και η Βρετανία είναι οι δύο χώρες οι οποίες εγκαθίδρυσαν την ιμπερια-λιστική αποικιοκρατία στην περιοχή αυτή. Η Βρετανία και η Γαλλία υπήρξαν οι μείζονες α-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
39
ποικιοκρατικές δυνάμεις μέχρι τον Β' Παγκό-σμιο Πόλεμο. Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι οι ΗΠΑ και η Βρετανία, με τις HΠΑ να έχουν σαφώς το προβάδισμα. Υπάρχει, ωστόσο, μια προγενέστερη ιστορία. Δεν μας αρέσει να την θυμόμαστε, όμως οι άνθρωποι του Τρίτου Κόσμου την θυμούνται. Στον βαθμό που τους αναγνωρίζουμε κάποια αξία, αξίζει να σημειω-θεί ότι λησμονούμε όσα εκείνοι θυμούνται. Η Βρετανία κατέλαβε το Ιράκ κατά τον Α' Παγκό-σμιο Πόλεμο,* όταν η Οθωμανική Αυτοκρατο-ρία έπνεε τα λοίσθια. Την εποχή εκείνη, η Βρε-τανία είχε επεκταθεί υπερμέτρως. Η Αυτοκρα-τορία εξαπλωνόταν, η βρετανική ισχύς όμως συρρικνωνόταν. Είχε ήδη αποδυναμωθεί από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν διέθετε τα αναγκαία στρατεύματα ώστε να ελέγχει την Αυ-τοκρατορία. Συνεπώς, δεν έκανε παρά ό,τι κάνει συνήθως κάθε παρακμάζουσα Αυτοκρατορία: κατέστη περισσότερο βίαιη - για να διατηρήσει την εξουσία της, προσπάθησε να χρησιμοποιή-σει περισσότερη βία σε αντιστάθμισμα της έλ-λειψης στρατευμάτων. Τότε έγινε η σφαγή του Αρμιτσάρ στην Ινδία, όπου τα βρετανικά στρα-τεύματα δολοφόνησαν 400 ανυπεράσπιστους διαδηλωτές. Τα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είναι τώρα προσιτά στον καθέναν. Αυτό συνέβη εδώ και πολύ καιρό και έτσι έχουν δημοσιο-ποιηθεί. Είναι δε αποκαλυπτικά. Όσον αφορά
* Σ τ Μ Το 1917.
40
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
στο Ιράκ, απεφασίσθη ότι εφ' όσον δεν διέθεταν αρκετά στρατεύματα για να το ελέγξουν, θα κα-τέφευγαν σε βομβαρδισμούς προς εκφοβισμό. Οι Βρετανοί προέβησαν κυρίως σε βομβαρδι-σμούς πλοίων, σε αντιστάθμισμα του γεγονότος ότι δεν διέθεταν αρκετά στρατεύματα για να πραγματοποιήσουν απόβαση. Εάν μελετήσετε τα αρχεία, θα δείτε ότι τα πράγματα είναι σαφέστα-τα. Αναφέρουν ότι έπρεπε να βομβαρδισθούν χωριά και να σκοτωθούν γυναικόπαιδα, διότι αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να τους κρατή-σουν υποταγμένους. Ο βομβαρδισμός προς εκ-φοβισμό χρησιμοποιήθηκε ακόμη και για τον εξαναγκασμό φυλών να πληρώσουν τους φό-ρους. Απλώς, οι Βρετανοί δεν διέθεταν αρκετά στρατεύματα για να εισβάλουν στην περιοχή. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν σταμάτησαν εκεί. Το 1920, η RAF και η Διοίκηση Υποθέσε-ων Μέσης Ανατολής ζήτησαν άδεια από το υ-πουργείο Πολέμου στο Λονδίνο, για την χρήση χημικών όπλων «κατά απείθαρχων Αράβων πει-ραματικώς». Αυτό αφορούσε το Ιράκ αμέσως μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. «Χημικά ό-πλα» σημαίνει δηλητηριώδη αέρια. Εκείνη την εποχή, τα χημικά όπλα θεωρούντο ως η έσχατη λύση, σχεδόν όπως θεωρούνται τα πυρηνικά ό-πλα μετά την Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Η RAF ζήτησε άδεια από το υπουργείο Πολέμου, όπου ο υπεύθυνος αξιωματούχος είπε ότι δεν συμμεριζόταν «τον αποτροπιασμό εκείνων οι
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
41
οποίοι ήταν αντίθετοι προς τα δηλητηριώδη αέ-ρια», συμπληρώνοντας ότι: «Υποστηρίζω ανε-πιφύλακτα την χρήση δηλητηριωδών αερίων κα-τά απολίτιστων φυλών». Συνέχισε λέγοντας ότι η χρήση αερίων θα «προκαλούσε αληθινή κόλα-ση. Δεν. είναι παρά η εφαρμογή της σύγχρονης επιστήμης στον πόλεμο και δεν μπορούμε να α-πορρίψουμε κανένα όπλο το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να καταστείλουμε τις τα-ραχές στα σύνορα». Ο κύριος αυτός υπήρξε ένας από τους ήρωες της Δύσης, ο Ουίνστον Τσώρ-τσιλ. Μπορεί να μην μας αρέσει να το θυμόμα-στε, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι άλλοι άνθρωποι δεν το θυμούνται, αυτό καθώς και πολλά άλλα πράγματα όπως αυτό.
Ας επανέλθουμε, όμως, στην μεταπολεμική περίοδο. Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ και η Βρετανία εγκαθίδρυσαν ένα προτε-κτοράτο στην περιοχή. Τήρησαν την στάση την οποία είχαν υιοθετήσει για πρώτη φορά ο Λόρ-δος Κούζον και άλλοι Βρετανοί αποικιοκράτες ηγέτες. Το όλο ζήτημα συνίστατο, όπως το έθε-σε ο Λόρδος Κούζον στην δεκαετία του 1920, στο ότι η άμεση κατάληψη χωρών ήταν υπερβο-λικά δαπανηρή. Υπήρχε έλλειψη δυνάμεων. Ως εκ τούτου, θα έπρεπε να παραχωρείς σε αυτές ανεξαρτησία και να κυβερνάς πίσω από ένα «αραβικό προσωπείο». Έλεγε «πρέπει να συ-γκαλύψουμε την προσάρτηση των χωρών αυτών με ένα προπέτασμα παραμυθιών όπως 'μικρό,
42
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
ουδέτερο κράτος εν μέσω αντιμαχομένων δυνά-μεων' ή 'σφαίρα επιρροής'». Ιδού η σύγχρονη εκδοχή της αποικιοκρατίας. Έτσι και έγινε. Ένα «αραβικό προσωπείο» κατασκευάσθηκε για τον έλεγχο των πετρελαιοπηγών. Τα μείζονα συμφέ-ροντα των ΗΠΑ βρίσκονται στην παραγωγή πε-τρελαίου του Κόλπου. Η τελευταία θεωρείτο α-πό το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ως «ένα τρομερό στρα-τηγικό απόθεμα, το μεγαλύτερο υλικό τρόπαιο στην παγκόσμια Ιστορία». Αυτό είναι κάτι που δεν θα το θυσίαζαν. Επίσης, αναγνωριζόταν γε-νικώς ότι όποιος είχε τον έλεγχο του, θα διέθετε ό,τι ο Τζωρτζ Κέναν ονόμαζε την εποχή εκείνη «δύναμη του βέτο» επί των συμμάχων, της Ευ-ρώπης και της Ιαπωνίας. Συνεπώς, ήταν πολύ σημαντικό να το έχεις στα χέρια σου. Υπήρξε μια μεγάλη διαμάχη μεταξύ ΗΠΑ και Βρετανών, αλλά διευθετήθηκε με τους όρους των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ ήταν η ισχυρότερη δύναμη. Η Γαλλία α-πεπέμφθη, διότι ήταν πολύ αδύναμη για να συμ-μετέχει. Εκείνο που απέμεινε ήταν μια αμερικα-νοβρετανική συγκυριαρχία, όπου διηύθυναν οι Αμερικανοί, ενώ οι Βρετανοί ήταν «αναπληρω-τές», όπως το διατύπωσε ένας υψηλά ιστάμενος αξιωματούχος (ο Ντην Άτσεσον, βεβαίως). Πράγματι, εκείνο που είπε ήταν ότι «οι Βρετανοί μπορούν να είναι ο αναπληρωτής μας. Η λέξη της μόδας γι' αυτό είναι συνέταιρος». Εκείνο που έπρεπε να ακούσουν οι Βρετανοί ήταν η α-ναφορά στον «συνέταιρο», η αναφορά στον
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
43
«αναπληρωτή» δεν αποτελεί παρά εσωτερική συζήτηση.
Η πρώτη ρήξη στην αμερικανοβρετανική αυ-τή συγκυριαρχία επήλθε το 1958, όταν ξέσπασε μια εθνικιστική επανάσταση στο Ιράκ, επανά-σταση εθνικιστών, ανωτέρων αξιωματικών, η οποία ανέτρεψε ένα από τα αραβικά προσωπεία, δηλαδή ένα εξαρτημένο, υποτελές κράτος. Όπως ήταν φυσικό, οι ΗΠΑ και η Βρετανία κυριεύθη-καν από μεγάλη ανησυχία. Το Ιράκ διαθέτει τε-ράστια αποθέματα πετρελαίου. Η άμεση φανερή αντίδραση ήταν να σταλούν την επομένη στον Λίβανο οι πεζοναύτες. Ο Αϊζενχάουερ έδωσε άδεια χρήσης «οποιουδήποτε όπλου σε περίπτω-ση κατά την οποία εχθρικές δυνάμεις θα κινη-θούν προς το Κουβέιτ». Αυτό ερμηνεύθηκε από όλους ως άδεια χρήσης πυρηνικών όπλων. Ακο-λούθως, οι ΗΠΑ προφανώς έδωσαν άδεια χρή-σης πυρηνικών όπλων σε περίπτωση κατά την οποία η έκρυθμη κατάσταση επεκτεινόταν στο Κουβέιτ. Την εποχή εκείνη, ο «Χίτλερ» ήταν ο στρατηγός Γκαμάλ Αμπντ ελ-Νάσερ, ένας λαϊ-κιστής εθνικιστής. Φοβούντο ότι ο αραβικός ε-θνικισμός θα εξαπλωνόταν και ότι θα μπορούσε να ανατρέψει τα αραβικά αυτά προσωπεία. Α-νησυχούσαν μήπως το επόμενο που θα γινόταν θα ήταν μια εθνικιστική επανάσταση στο Κου-βέιτ. Τώρα έχουμε πρόσβαση στα απόρρητα βρετανικά και αμερικανικά έγγραφα εκείνης της περιόδου. Είναι προσιτά και άκρως αποκαλυπτι-
44
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
κά. Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών μετέβη αεροπορικώς στην Ουάσινγκτον μετά τις σχετι-κές διαβουλεύσεις. Αποφάσισαν να παραχωρή-σουν στο Κουβέιτ τύποις ανεξαρτησία - η συνή-θης τακτική του Λόρδου Κούζον. Τοποθέτησαν ένα αραβικό προσωπείο στην θέση εκείνου το οποίο λειτουργούσε έως τότε αποτελεσματικά ως αποικία, σε μια προσπάθεια να αποτρέψουν την απειλή της επανάστασης, διατηρώντας το δικαίωμα να επεμβαίνουν ή, όπως το διατύπωσε ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών, «να επεμ-βαίνουν αμείλικτα», εάν κάτι δεν πήγαινε καλά, ανεξαρτήτως τού ποιος θα εμπλεκόταν με το Κουβέιτ. Οι ΗΠΑ διατήρησαν το ίδιο δικαίωμα επί ενός άλλου τμήματος της Χερσονήσου, δη-λαδή, οι δύο ιμπεριαλιστικές δυνάμεις αποφάσι-σαν μυστικά - ωστόσο, όλα τα σχετικά έχουν τώρα δημοσιοποιηθεί, εάν θέλετε να τα διαβά-σετε - ότι οι πετρελαιοφόρες περιοχές θα έπρεπε να παραμείνουν στα χέρια των αμερικανοβρετα-νών και το Συμβούλιο Ασφαλείας έλαβε την α-πόφαση να είναι έτοιμο να προσφύγει στην βία σε συνεννόηση με το Ηνωμένο Βασίλειο, εφ' όσον κρινόταν αναγκαίο, προκειμένου να προ-στατευθούν τα αμερικανικά συμφέροντα εκεί.
Επίσης, εξήγησαν τους λόγους, οι οποίοι, ό-ντως, αξίζει να αναφερθούν. Οι ΗΠΑ δεν χρειά-ζοντο το πετρέλαιο, δεν το χρησιμοποιούσαν. Οι ΗΠΑ ήταν, εκείνη την εποχή, ο μεγαλύτερος ε-ξαγωγέας πετρελαίου. Όμως, η Βρετανία χρεια-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
45
ζόταν ήδη, έως έναν βαθμό, το πετρέλαιο, αλλά εκείνο που χρειάζοντο πραγματικά και οι δυο ήταν τα κέρδη. Αυτό είναι το αποφασιστικής σημασίας ζήτημα που έχουμε εδώ. Όταν οι άν-θρωποι λένε «όχι αίμα για το πετρέλαιο», στην πραγματικότητα θα έπρεπε να λένε «όχι αίμα για τα κέρδη από το πετρέλαιο». Η παραγωγή πε-τρελαίου είναι άκρως επικερδής. Αποτελεί μια από τις σημαντικότερες πηγές κεφαλαίου στον κόσμο. Οι ΗΠΑ και η Βρετανία την θέλουν. Ως προς αυτό, είναι πολύ κατηγορηματικές, ιδίως η Βρετανία κατά την δεκαετία του 1950. Η βρετα-νική οικονομία νοσούσε. Η στερλίνα δεν ήταν ανταγωνιστική. Αμφότερες οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις συμφώνησαν ότι, όσον αφορά το Κου-βέιτ, οι εκεί επενδύσεις έπρεπε να χρησιμοποιη-θούν για την ενίσχυση της στερλίνας, του Ηνω-μένου Βασιλείου και του συστήματος του.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, οι ΗΠΑ άρχισαν να έχουν τα ίδια προβλήματα. Ως προς αυτό δεν διαθέτουμε αρχεία και, ως εκ τούτου, πρέπει να τα δημιουργήσουμε βάσει των γεγονό-των που μπορούμε να παρατηρήσουμε. Στις αρ-χές της δεκαετίας του 1970, οι ΗΠΑ αντιμετώπι-ζαν τα ίδια προβλήματα που είχε η Βρετανία κα-τά την δεκαετία του 1950. Ήταν προφανές ότι παρήκμαζαν εν συγκρίσει προς τους κύριους α-ντιπάλους τους στον κόσμο, δηλαδή την καθο-δηγούμενη από την Γερμανία Ευρώπη και την Ιαπωνία. Εκείνο τον καιρό, αυτό ήταν πασιφα-
46
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
νές. Οι Ρώσοι ήταν κατά κύριο λόγο μια απειλή για δημαγωγικούς λόγους, έτσι, μπορούσες να κερδίσεις υποστήριξη στο εσωτερικό της χώρας. Στην πραγματικότητα, όμως, ανησυχούσαν για την Ευρώπη και την Ιαπωνία. Ως εκ τούτου, στο σημείο αυτό, κατέστη αναγκαίο να μην ρέουν μόνον προς την βρετανική οικονομία τα κέρδη από την παραγωγή πετρελαίου, αλλά και προς την αμερικανική. Και έτσι έγινε και γίνεται έ-κτοτε.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους, εν αντιθέσει προς τα λεγόμενα πολλών ανθρώπων, οι ΗΠΑ και η Βρετανία έχουν συχνά ταχθεί υπέρ της αύξησης της τιμής του πετρε-λαίου, οδηγώντας την στα ύψη αντί να την μειώνουν. Αυτό είναι συχνά συνάρτηση των κα-ταστάσεων, καθ' όσον συνιστά μια περίπλοκη υπόθεση, αλλά και συχνά καταλήγει να βοηθά την οικονομία των ΗΠΑ και της Βρετανίας, πρωτίστως επειδή αυτές είναι οι παραγωγοί πε-τρελαίου υψηλού κόστους. Το πετρέλαιο της Α-λάσκας και της Βόρειας Θάλασσας είναι ακριβό και ο μόνος τρόπος για να αποκομίσεις κέρδη από αυτό είναι να αυξήσεις την τιμή κατά πολύ. Κατά δεύτερο λόγο, επειδή τα κέρδη από την παραγωγή πετρελαίου τείνουν να επιστρέφουν στην αμερικανική και την βρετανική οικονομία. Έως τώρα πηγαίνουν σε κρατικά χρεώγραφα, σε αμερικανικά οικονομικά ιδρύματα, σε εισαγωγές αμερικανικών βιομηχανικών προϊόντων, σε οι-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
47
κοδομικές εταιρείες, σε όπλα κ.λπ. Γεγονός είναι ότι, το εμπορικό ισοζύγιο των ΗΠΑ με την Σα-ουδική Αραβία, βελτιώθηκε προς όφελος των ΗΠΑ, μετά την τεράστια άνοδο της τιμής του πετρελαίου, το 1973. Το ίδιο συνέβη και με την Βρετανία.
Μια χρεωμένη οικονομία
Μέχρι σήμερα, αυτοί υπήρξαν οι αποφασι-στικοί παράγοντες. Μετά την κυβέρνηση Ρή-γκαν, η οποία κατάφερε ένα πολύ ισχυρό πλήγ-μα στην αμερικανική οικονομία - και θα χρει-ασθεί πολύς καιρός για να αποκατασταθεί η ζη-μιά αυτή - η αμερικανική οικονομία είναι μια οικονομία βυθισμένη στα χρέη, η οποία απε-γνωσμένα χρειάζεται κεφάλαια. Παρακμάζει εν συγκρίσει προς τους κύριους αντιπάλους της. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν στον κόσμο τρεις μόνο πηγές από τις οποίες μπορεί να α-ντληθεί κεφάλαιο: η Γερμανία, η Ιαπωνία και οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου. Η Γερμανία και η Ιαπωνία δεν πρόκειται να κατα-βάλουν καμία ιδιαίτερη προσπάθεια για να στη-ρίξουν την Βρετανία και τις ΗΠΑ - είναι αντί-παλοι. Ωστόσο, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου θα το πράξουν, όντας αραβικά προ-σωπεία των ΗΠΑ και της Βρετανίας. Ιδού ποιο είναι το ιδιαίτερο συμφέρον των ΗΠΑ και της Βρετανίας στην περιοχή αυτή και τέτοια παρα-
48
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
μένει η κατάσταση. Υπάρχει ένα ανέκδοτο που κυκλοφορεί στην Γουώλ Στρητ και το οποίο α-ποτυπώνει την ουσία του ζητήματος: Γιατί οι ΗΠΑ και το Κουβέιτ έχουν ανάγκη το ένα το άλλο; Απάντηση: το Κουβέιτ είναι ένα τραπεζι-κό σύστημα χωρίς χώρα, ενώ οι ΗΠΑ είναι μια χώρα χωρίς τραπεζικό σύστημα. Αυτό είναι, λί-γο-πολύ, ορθό. Οι αποταμιευτικές και δανειοδο-τικές τράπεζες αποτελούν μικρό μόνο μέρος του προβλήματος: είναι μικρές τράπεζες. Το θέμα είναι ότι, στον βαθμό που πρόκειται για την κε-ντρική τράπεζα στην Ν. Υόρκη και για άλλα με-γάλα οικονομικά ιδρύματα, απαιτείται μια μεγά-λη ροή κεφαλαίου. Αυτό δεν μπορεί ακόμη να δώσει απάντηση στο επόμενο ερώτημα: Γιατί οι ΗΠΑ και η Βρετανία εμμένουν στην βία; Γιατί δεν είναι πρόθυμες να αποδεχθούν μια διπλωμα-τική λύση του ζητήματος; Πρόκειται για ένα ε-ρώτημα στο οποίο πρέπει να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε. Θα πρέπει να ρωτήσουμε και πάλι τι το ιδιαίτερο έχουν οι δύο αυτές χώρες το ο-ποίο υποδηλώνει ότι θα προτιμούσαν ως τρόπο διακυβέρνησης του κόσμου την βία και όχι την διπλωματία; Εδώ πέφτουμε και πάλι σε εικασίες, εάν όμως παρατηρήσετε την σημερινή παγκό-σμια τάξη πραγμάτων, πιστεύω ότι μπορείτε να αντλήσετε συμπεράσματα. Ας πάρουμε, κατ' αρχήν, ως παράδειγμα την Βρετανία. Αρχικά, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Βρετανία μπορούν να ανταπεξέλθουν πραγματι-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
49
κά στον διπλωματικό τομέα. Οι πολιτικές, τις οποίες υιοθετούν, ιδιαιτέρως στον Τρίτο Κόσμο, είναι άκρως αντιδημοφιλείς. Αυτήν την στιγμή, όλη η περιοχή από το Μαρόκο μέχρι την Ινδο-νησία είναι σε εκρηκτική κατάσταση. Ο αντα-γωνισμός με τις ΗΠΑ και την Βρετανία είναι τόσο σκληρός, ώστε φθάνει ακόμη και μέχρι του σημείου της μαζικής υποστήριξης προς τον Σα-ντάμ Χουσεΐν, έναν μισητό τύραννο, τον οποίο, όμως, θα υποστήριζε το μεγαλύτερο μέρος του Τρίτου Κόσμου, εάν ετίθετο ζήτημα επιλογής ανάμεσα στον Σαντάμ Χουσεΐν και τις ΗΠΑ και την Βρετανία. Εκλαμβάνουμε τον εαυτό μας σαν να έχει έναν «ανώτερο σκοπό» και να είμαστε ευγενείς. Όμως, μας. θεωρούν σαν αυτό που ο Ουίνστον Τσώρτσιλ όντως ήταν και ένα εκα-τομμύριο άλλα πράγματα όπως αυτό. Άρα, η δι-πλωματία είναι ένα κακό χαρτί. Οι ΗΠΑ και η Βρετανία είναι «αδύναμες πολιτικά», εφ' όσον δεν διαθέτουν καλά χαρτιά στην διπλωματία.
Τι συμβαίνει με την οικονομία; Ας πάρουμε ως παράδειγμα την Βρετανία. Ως προς αυτήν, η Βρετανία αδυνατεί να ανταγωνισθεί την Γερμα-νία, την Γαλλία και την Ιαπωνία. Δεν μπορεί να ανταγωνισθεί ούτε καν την Ιταλία. Είναι μια οι-κονομία σε προχωρημένη φάση παρακμής. Τι συμβαίνει όμως με τις ΗΠΑ; Εξακολουθούν να είναι η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, αλλά σε παρακμή. Αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα. Η κυρίαρχη οικονομικά δύναμη στον κόσμο δεν
50
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
είναι πλέον οι ΗΠΑ, αλλά ένας «τριπολικός» κόσμος: η κατευθυνόμενη από την Γερμανία Ευρώπη, η Ιαπωνία και η περιφέρεια της και με-τά οι ΗΠΑ. Υπάρχει στις ΗΠΑ σοβαρό πρόβλη-μα, το οποίο επιδεινώνεται εξ αιτίας της πολιτι-κής Ρήγκαν και Μπους. Βαθύτατη παρακμή. Ε-πομένως, η οικονομική ισχύς δεν αποτελεί το ισχυρό τους χαρτί.
Τι συμβαίνει με την στρατιωτική ισχύ; Πάρτε ως παράδειγμα την Βρετανία. Σύμφωνα με τα κριτήρια μιας μέσης χώρας, η Βρετανία έχει πο-λύ μεγάλη στρατιωτική ισχύ. Διαθέτει ισχυρό στρατό και έχει πολύ υψηλό επίπεδο στρατιωτι-κών δαπανών. Επιπλέον, έχει μια στρατιωτική παράδοση - παράδοση για την οποία είναι πολύ υπερήφανη - σθεναρής υπεράσπισης του πολιτι-σμού, ή συντριβής των ιθαγενών, σύμφωνα με την άποψη άλλων. Έχει μια μακρά παράδοση ως προς αυτό. Και πάλι, όμως, το πώς βλέπεις τα πράγματα εξαρτάται από το αν βρίσκεσαι μπρο-στά ή πίσω από το όπλο. Έτσι, επιλέγεις. Ωστό-σο, έχουν αυτήν την παράδοση και διαθέτουν ισχύ, σύμφωνα με τα κριτήρια της μέσης δύνα-μης.
Ακάθεκτη αμερικανική επίθεση
Τι συμβαίνει με τις ΗΠΑ; Οι ΗΠΑ διαθέ-τουν, κατ' ουσίαν, το μονοπώλιο της βίας. Από άποψη οικονομική, ο κόσμος είναι τριπολικός,
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
51
όμως από στρατιωτική, είναι μονοπολικός. Αυτό αναγνωρίζεται από όλες τις πλευρές. Με την ου-σιαστική απόσυρση της Σοβιετικής Ένωσης από το παγκόσμιο προσκήνιο, δεν υπάρχει πλέον τί-ποτε το οποίο να μπορεί να αποτρέψει την χρή-ση βίας εκ μέρους των ΗΠΑ. Προηγουμένως, υπήρχε μια ανασχετική δύναμη. Οι ΗΠΑ φο-βούντο ανέκαθεν μήπως εμπλακούν σε περιπέ-τειες με τους Ρώσους. Αυτό δεν υπάρχει πλέον. Πριν από 10 ή 15 χρόνια, οι ΗΠΑ και η Βρετα-νία δεν θα μπορούσαν να στείλουν μεγάλες εκ-στρατευτικές δυνάμεις στην Μέση Ανατολή. Θα ήταν πολύ επικίνδυνο. Μια προστριβή θα μπο-ρούσε να εξελιχθεί σε αναμέτρηση με τους Ρώ-σους και αυτό θα ήταν μεγάλη ατυχία. Θέλεις να επιτεθείς σε ανθρώπους οι οποίοι δεν μπορούν να αντεπιτεθούν, όχι σε ανθρώπους που μπο-ρούν. Αυτό αποτελεί νόμο της πολιτικής τέχνης. Το εμπόδιο αυτό ξεπεράσθηκε και οι ΗΠΑ τώρα είναι απολύτως ελεύθερες να χρησιμοποιήσουν βία, αυθαιρέτως, όποτε θέλουν. Κάνετε λάθος, εάν πιστεύετε ότι αυτό δεν το έχουν υπ' όψιν τους οι πολιτικοί άνδρες και οι στρατιωτικοί α-ναλυτές. Το έχουν υπ' όψιν τους, συζητούν περί αυτού και αυτό είναι προφανές.
Τι έχουμε, λοιπόν; Ένα παγκόσμιο σύστημα, την Νέα Παγκόσμια Τάξη, στο οποίο υπάρχει μια ισχυρότατη στρατιωτική δύναμη με έναν «αναπληρωτή», ο οποίος και ο ίδιος είναι μια αρκετά ισχυρή στρατιωτική δύναμη. Καμιά εκ
52
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
των δύο δεν κυριαρχεί οικονομικά. Αμφότερες είναι αδύναμες πολιτικά. Είναι πολύ φυσικό να προσπαθεί ο καθένας να οδηγήσει την αναμέ-τρηση στο πεδίο στο οποίο είναι ισχυρός. Αυτό κάνεις σε μια εσωτερική αναταραχή, αυτό κά-νεις και στις διεθνείς υποθέσεις. Παίζεις το ι-σχυρό χαρτί σου, οδηγείς την κατάσταση σε ένα πεδίο στο οποίο προσδοκάς ότι θα νικήσεις. Το πεδίο στο οποίο οι ΗΠΑ και ο Βρετανός ανα-πληρωτής τους είναι αναμενόμενο ότι θα νική-σουν, είναι το πεδίο της βίας. Θέλουν να δείξουν ότι η βία είναι ο τρόπος διακυβέρνησης του κό-σμου.
Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες οι οποίοι συμβάλλουν σε αυτό. Θα έλεγα ότι αυτό συζη-τείται μάλλον ανοικτά στον διεθνή οικονομικό Τύπο. Οι Financial Times στην Βρετανία, ανα-φέρουν ότι οι ΗΠΑ πρέπει να γίνουν ένα μισθο-φορικό κράτος, ακόμη περισσότερο απ' ό,τι στο παρελθόν, πράγμα που σημαίνει: κάποιος πρέπει να κρατά υπό έλεγχο τον Τρίτο Κόσμο. Οι ΗΠΑ είναι οι μόνες οι οποίες έχουν την δύναμη να το κάνουν. Δεν διαθέτουν όμως την οικονομική βάση, οπότε άλλοι θα πρέπει να πληρώσουν γι' αυτό. Όταν ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερι-κών, Λώρενς Ήνγκλμπεργκερ, μίλησε στο Κο-γκρέσο για την Νέα Παγκόσμια Τάξη, ανέφερε, κατ' ουσίαν, το ίδιο πράγμα. Είπε ότι στην Νέα Παγκόσμια Τάξη θα υπάρχει μια καινοτομία στην τέχνη της διπλωματίας. Εμείς θα πράγμα-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
53
τοποιούμε τις επεμβάσεις και οι άλλοι θα πλη-ρώνουν γι' αυτό. Η Γερμανία και η Ιαπωνία δεν αδημονούν να πληρώσουν γι' αυτό, αλλά τα πε-τροδόλαρα είναι ακόμη εκεί. Ωστόσο, σας ανα-φέρω ότι υπάρχουν στις ΗΠΑ ορισμένοι πασι-φανείς εσωτερικοί παράγοντες οι οποίοι συμ-βάλλουν, συντείνουν και πιέζουν προς την ίδια κατεύθυνση. Δεν το επιβάλλουν, αλλά ωθούν προς τα εκεί. Δεν αποτελεί σπουδαίο μυστικό το ότι βρίσκεται σε παρακμή ό,τι ονομάζουμε «υποδομή». Οι πόλεις ερειπώνονται, τα εκπαι-δευτικά συστήματα καταρρέουν, η ιατρική περί-θαλψη είναι ανύπαρκτη κ.λπ. - αυτό είναι κάτι πολύ σοβαρό. Πράγματι, οι μεγάλες εταιρείες ήδη έχουν θορυβηθεί γι' αυτό. Ο λόγος της ανη-συχίας τους έγκειται στο ότι όλες οι μελλοντικές θέσεις εργασίας που προσφέρονται από το ΓΕΑ* καθώς και από άλλους ανάλογους οργανισμούς και οι οποίες αποτελούν συνολικά το 50% περί-που των θέσεων εργασίας της επόμενης δεκαετί-ας, πρέπει να καλυφθούν από μαύρους και ισπα-νόφωνους, δηλαδή από ανθρώπους οι οποίοι έ-χουν εγκαταλειφθεί σε στρατόπεδα συγκεντρώ-σεως τα οποία ονομάζονται «πόλεις», όπου δεν μορφώνονται, δεν μαθαίνουν ανάγνωση και γραφή, αλλά μαθαίνουν απλώς να αλληλοπυρο-βολούνται και να παίρνουν ναρκωτικά. Αυτοί οι άνθρωποι είναι εκείνοι οι οποίοι πρέπει να κα-* ΣτΜ Γραφείο Ευρέσεως Εργασίας. Κάτι αντίστοιχο του ελ-ληνικού ΟΑΕΔ.
54
ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ
λύψουν τις θέσεις εργασίας. Οι μεγάλες εταιρεί-ες το γνωρίζουν αυτό και δεν τους αρέσει, διότι αυτές αποκομίζουν κέρδη, όταν υπάρχει το κα-τάλληλο εργατικό δυναμικό. Αυτό εγείρει ένα πρόβλημα. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι θα υπάρ-ξει σοβαρή έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού στις ΗΠΑ. Εξειδικευμένη εργασία σημαίνει τα πάντα, από δακτυλογράφους και τε-χνικούς ηλεκτρονικών υπολογιστών μέχρι διευ-θυντές και προγραμματιστές παραγωγής, ερευ-νητές κ.λπ. Μια έλλειψη είναι προ των πυλών. Από όλα όσα σας διδάσκουν περί οικονομίας, υπάρχει κάτι το οποίο είναι αληθινό και αυτό είναι το ότι, στο μέτρο που κάτι σπανίζει, η τιμή του αυξάνεται, πράγμα που σημαίνει ότι το κό-στος της εξειδικευμένης εργασίας αναμένεται να ανέλθει. Όταν το κόστος της εξειδικευμένης ερ-γασίας ανέρχεται, οι πολυεθνικές μετακινούνται εκεί όπου το κόστος είναι χαμηλότερο, πράγμα που σημαίνει ότι τα πάντα, από την έρευνα έως την δακτυλογράφηση, θα αναζητηθούν σε κά-ποιο άλλο μέρος όπου υπάρχει άφθονη, εξειδι-κευμένη εργατική δύναμη. Ακόμη και στον Τρί-το Κόσμο, όπου τα εκπαιδευτικά συστήματα συ-χνά δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητα και, ιδίως, στον Νέο Τρίτο Κόσμο, ελπίζοντας να αποκτή-σουν πρόσβαση στην Ανατολική Ευρώπη.
Το ερώτημα που τίθεται είναι: Τι μέλλει γε-νέσθαι στις ΗΠΑ; Υπάρχει πάντα η εργασία του μισθοφόρου. Μπορεί να μην γνωρίζεις ανάγνω-
Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ
55
ση και γραφή ή πώς να επισκευάζεις ηλεκτρονι-κούς υπολογιστές, αλλά μπορείς να σέρνεσαι σε μια έρημο ή μια ζούγκλα. Εάν κάποιος πληρώνει γι' αυτό, υπάρχει ένας ρόλος τον οποίο μπορούν να παίξουν οι ΗΠΑ. Δεν είναι πολύ ωραίος, ού-τε μοιραίος, όμως δεν είναι και απίθανος.
Πιστεύω ότι κάπως έτσι φαίνεται να διαμορ-φώνεται η Νέα Παγκόσμια Τάξη. Θα έλεγα ότι τα πράγματα δεν πρόκειται να αποβούν καλώς για τα συνήθη θύματα. Ούτε όμως και για τους πολίτες των μισθοφορικών κρατών και πάλι ού-τε και αυτό είναι κάτι αναπόφευκτο - αντιθέτως, είναι ένα σοβαρό ενδεχόμενο - εκτός και αν α-ποφασίσουν να κάνουν κάτι γι' αυτό οι πολίτες των μισθοφορικών κρατών.
H NEA ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ Στο προφητικό αυτό κείμενο, ο Τσόμσκι αναλύει με τον γνωστό οξυδερκή τρόπο του TO ιστορικό υπόβαθρο και τις παραμέτρους οι οποίες γέννησαν την Νέα Παγκό-σμια Τάξη, το φρικτότερο συστημα ε/\έγχου και κυριαρχίας που γνω^ ρισε ποτέ η Ισιορία. Επιπ σφυροκοπά ανηλεώς τους "η π/\αστικούς" μυθους με τους oTffii ους προσπαθουν να την ωραιοιτ ήσουν η Ιερή Συμμαχία της Οικο-νομίας της Αγοράς και <*Αμερικα-νός πάτρωνάς της^ποκρΜΙ ντας ταυτοχρόνως την οργοί^-ι νή πραγμσπκότητα την οποία ετοι-μάζουν για μας οι βιασιες των ονείρων μας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου